I FSK 835/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak po rozpoznaniu w dniu 5 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 1980/07 w sprawie ze skargi T. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 14 września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji określającej kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 1980/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę T. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 14 września 2007 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji określającej kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług. Sąd I instancji wskazał, iż ponieważ odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia przez skarżącego wpisu od skargi został mu doręczony w dniu 28 listopada 2007 r., to termin do uiszczenia tego wpisu upłynął dnia 5 grudnia 2007 r. Skarżący uiścił wpis w dniu 7 grudnia 2007 r., a więc po upływie ustawowego terminu. Tym samym w sprawie zaszła przesłanka odrzucenia skargi z art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływana jako "P.p.s.a."). 2. W skardze kasacyjnej na powyższe postanowienie strona wniosła o jego uchylenie w całości i umorzenie postępowania w sprawie odrzucenia skargi, przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 230 § 1 w zw. z art. 220 § 3 P.p.s.a. przez błędne ich zastosowanie, ponieważ należna opłata od wniesionej skargi została uiszczona w terminie oraz art. 219 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) i art. 63 ust. 1-3 oraz art. 5 i 6a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. Nr 140, poz. 939 ze zm.) przez błędne przyjęcie, iż uiszczenie wpisu w dniu 5 grudnia 2007 r. za pośrednictwem F. i wpływu tego wpisu na rachunek sądu w dniu 7 grudnia 2007 r. spowodowało uchybienie 7 dniowego terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Do skargi kasacyjnej została dołączona poświadczona za zgodność kserokopia przelewu z dnia 5 grudnia 2007 r. (data pieczęci F.). Autor skargi kasacyjnej podkreślił, iż ani przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ani przepisy rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. nie regulują trybu przeprowadzania rozliczeń pieniężnych za pośrednictwem banków. Wskazano, iż te kwestie reguluje art. 63 ust. 1-3 oraz art. 5 i art. 6a ustawy Prawo bankowe, a także zarządzenie Prezesa NBP z dnia 29 maja 1998 r. w sprawie form i trybu przeprowadzania rozliczeń pieniężnych za pośrednictwem banków (MP Nr 21, poz. 320 z późn. zm.). Podkreślono, iż tzw. czynności bankowe mogą wykonywać również inne jednostki (poza bankami) jeżeli przepisy odrębnych ustaw uprawniają je do tego. Zgodnie z art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 1 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 91, poz. 870) bank może, w drodze umowy zawartej na piśmie, powierzyć przedsiębiorcy lub przedsiębiorcy zagranicznemu z zastrzeżeniem art. 6d (nie mającym w sprawie zastosowania) wykonywanie wyłącznie w imieniu i na rzecz banku pośrednictwa w zakresie niektórych czynności bankowych na podstawie umowy agencyjnej. Skoro więc o zachowaniu terminu zakreślonego przez sąd na dokonanie wpłaty decyduje data złożenia zlecenia przez stronę w banku, to taka sama zasada powinna dotyczyć również instytucji finansowych, działających na podstawie zawartych z bankami umów świadczenia usług pośrednictwa w czynnościach bankowych. Ponadto skoro dowodem zachowania terminu jest odcisk stempla bankowego na poleceniu przelewu, to nie ma podstaw by inaczej traktować odcisk stempla należący do właściwie umocowanej do działania w imieniu banku instytucji finansowej. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności faktycznych sprawy autor kasacyjnej stwierdził, iż z załączonego do skargi zaświadczenia banku I. S.A. z dnia 29 lutego 2008 r. wynika, iż F. D. D. jest stroną umowy z tym bankiem na korzystanie z Systemu Bankowości Elektronicznej, na podstawie której są realizowane przelewy w ramach Masowych Przelewów Wychodzących. Oznacza to, że skoro F. działało na podstawie stosownej umowy pośrednictwa w czynnościach bankowych, to Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie przyjął, iż skarga została opłacona po terminie i wobec dokonania wadliwych ustaleń faktycznych w tym zakresie doszło do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów. Powołano się również na przemawiający, w ocenie strony, za uwzględnieniem skargi kasacyjnej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2006 r., I FSK 1219/05. 3. Dyrektor Izby Skarbowej nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. 4. Przed odniesieniem się do zarzutów sformułowanych w przedmiotowej skardze kasacyjnej stwierdzić należy, iż jej autor w sposób nieprawidłowy sformułował wniosek kasacyjny. Wskazać bowiem trzeba, iż niemożliwe jest, wnioskowane przez skarżącego, umorzenie postępowania w sprawie odrzucenia skargi. Odrzucenie skargi jest rozstrzygnięciem kończącym postępowanie w sprawie, samo w sobie nie stanowi odrębnego postępowania, jak zdaje się wynikać ze wskazanego sformułowania. Postępowanie toczy się "w sprawie ze skargi", a odrzucenie jest tylko dokonaną w sposób formalny oceną tejże skargi przez sąd administracyjny, "wynikiem" sprawy toczącej się na skutek wniesienia skargi przez stronę. Przepisy regulujące postępowanie przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości umorzenia rozstrzygnięcia, a jedynie możliwość umorzenia postępowania (art. 161 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony jest do umorzenia postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym (art. 189 P.p.s.a.), jednakże stwierdzić trzeba, iż mimo niezręcznego sformułowania wniosku kasacyjnego nie sposób przypisać stronie intencji zastosowania przez Naczelny Sąd Administracyjny tego przepisu. Nie tylko brak jest wskazania na którąkolwiek z okoliczności z art. 161 P.p.s.a., ale także oczywiście błędne sformułowanie "umorzenie postępowania w sprawie odrzucenia skargi" wystarczająco wyraźnie określa rzeczywisty cel strony – rozpoznanie merytoryczne przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi, która w ocenie strony została niesłusznie odrzucona. Rozstrzygnięcie, którego domaga się strona przewiduje art. 185 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej uchyla zaskarżone orzeczenie w całości lub w części i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie (...). Ze sformułowanego przez autora skargi kasacyjnej wniosku kasacyjnego należałoby wnioskować, iż nie jest jego intencją doprowadzenie do ponownego badania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny kwestii odrzucenia skargi, lecz doprowadzenie do jej merytorycznej oceny. Niezręczne zredagowanie wniosku najprawdopodobniej wynika z braku wskazania w przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi możliwości jedynie uchylenia zaskarżonego orzeczenia (bez przekazania sprawy do ponownego rozpoznania czy też rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi – art. 185 § 1 i art. 188 P.p.s.a). Dotychczasowa praktyka orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. przykładowo postanowienia NSA z dnia 26 sierpnia 2008 r., II OSK 1080/08, z dnia 22 sierpnia 2008 r., I FSK 1042/08, czy też z 21 sierpnia 2008 r., II GSK 779/08) wskazuje, iż Sąd ten uznaje za zbyteczne zastosowanie tej części art. 185 § 1 P.p.s.a., która mówi o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania w przypadkach, gdy nie jest konieczne ponowne rozpoznawanie przez wojewódzki sąd administracyjny kwestii odrzucenia skargi (por. też postanowienie NSA z dnia 4 października 2005 r., II FSK 634/05). Ponieważ w rozpatrywanej sprawie możliwe byłoby rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego jedynie uchylające zaskarżone postanowienie, wadliwość wniosku kasacyjnego nie jest na tyle istotna, by uniemożliwiała rozpoznanie merytoryczne skargi kasacyjnej. Negatywnie należy jednak ocenić brak powołania przez autora skargi kasacyjnej art. 185 § 1 P.p.s.a. jako podstawy żądanego rozstrzygnięcia. 5. Nie jest możliwe merytoryczne odniesienie się do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 230 § 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi o tym, iż od pism wszczynających postępowanie w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Strona nie tylko nie kwestionuje ani charakteru ani wysokości żądanego od niej wpisu od skargi, nie podważa również tego, że Sąd I instancji uprawniony był do pobrania wpisu od jej pisma. Zarzut naruszenia art. 230 § 1 P.p.s.a nie został przy tym w żaden sposób uzasadniony uniemożliwiając zbadanie zaskarżonego postanowienia w tym zakresie. 6. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za bezzasadne uznać należy zarzuty naruszenia § 5 ust. 1 rozporządzenia z 16 grudnia 2003 r. i przepisów Prawa bankowego – zdaniem strony zostały te przepisy naruszone przez błędne przyjęcie, iż uiszczenie wpisu w dniu 5 grudnia 2007 r. za pośrednictwem F. i wpływ tego wpisu na rachunek sądu w dniu 7 grudnia 2007 r. spowodowało uchybienie 7 dniowego terminu do uzupełnienia braków formalnych, tymczasem wskazać trzeba, iż ani z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia ani z akt sprawy nie wynika, iżby okoliczność rzeczywistej daty czy sposobu (za pośrednictwem F.) uiszczenia wpisu przez skarżącego była Sądowi I instancji w dacie rozstrzygania znana. Zważywszy na to, iż żaden ze wskazanych przepisów nie był przedmiotem analizy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i nie stanowił podstawy przyjęcia przez ten Sąd przedstawionego w zaskarżonym postanowieniu stanu faktycznego, wskazane zarzuty należy uznać za bezpodstawne. 7. Niezależnie od powyższych uwag stwierdzić należy, iż w świetle dołączonych do skargi kasacyjnej dokumentów, a zwłaszcza kopii wpłaty dokonanej przez skarżącego w dniu 5 grudnia 2007 r. (k. 74), konieczne jest pełniejsze wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, również przy uwzględnieniu powołanych przez autora skargi kasacyjnej przepisów ustawy Prawo bankowe, jak i art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 1 kwietnia 2004 r., zmieniającego ustawę Prawo bankowe. Trzeba się bowiem zgodzić z przedstawionym w skardze kasacyjnej odzwierciedleniem toku rozumowania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w postanowieniu z dnia 31 sierpnia 2006r., I FSK 1219/05, stwierdził, iż "skoro o zachowaniu terminu zakreślonego przez sąd na dokonanie wpłaty, decyduje data złożenia zlecenia przez stronę w banku, to (...) taka sama zasada powinna dotyczyć również instytucji finansowych, działających na podstawie zawartych z bankami umów świadczenia usług pośrednictwa w czynnościach bankowych. Ponadto skoro dowodem zachowania terminu jest odcisk stempla bankowego na poleceniu przelewu, to nie ma podstaw by inaczej traktować odcisk stempla należący do właściwie umocowanej do działania w imieniu banku instytucji finansowej." Stąd też kluczowe znaczenie dla stwierdzenia prawidłowości przyjętego przez Sąd I instancji w niniejszej sprawie stanowiska odnośnie uiszczenia wpisu od skargi po upływie terminu do dokonania tej czynności ma ustalenie dwóch okoliczności – czy F. działało na podstawie stosownej umowy pośrednictwa w czynnościach bankowych oraz, w przypadku ustalenia, iż F. było właściwie umocowaną do działania w imieniu banku instytucją finansową, czy odcisk stempla należący do F. wskazuje, iż czynność uiszczenia wpisu została dokonana w terminie. O ile data stempla widniejącego na kopii dowodu wpłaty przedstawionej przez skarżącego nie pozostawia wątpliwości, nie jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przesądzone, czy wskazane przepisy Prawa bankowego znajdują zastosowanie w sprawie. Ustalenie, iż F. łączy z bankiem umowa pośrednictwa w czynnościach bankowych spowoduje konieczność uznania, iż odrzucenie skargi na podstawie art. 220 § 3 było błędne, bowiem wpis został uiszczony z zachowaniem terminu ustawowego. Jednakże brak stosownej umowy pośrednictwa w czynnościach bankowych i wynikający stąd brak możliwości zastosowania wobec F. wskazanego przepisu ustawy z dnia 1 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz o zmianie innych ustaw, skutkowałby przyjęciem, iż za datę uiszczenia wpisu uznać trzeba dzień 7 grudnia 2007 r., t.j. datę wpłaty wynikającą z wydruku polecenia przelewu, na podstawie którego Sąd I instancji wydał zaskarżone postanowienie (k. 31). Kwestia ta musi być dokładnie wyjaśniona przez Sąd I instancji przed wydaniem kolejnego orzeczenia w sprawie. Nie można w tym zakresie uznać za wystarczające przedstawionego przez stronę zaświadczenia z I. S.A. (k. 75), bowiem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarta przez właścicielkę F. z tym bankiem umowa "o korzystanie z Systemu Bankowości Elektronicznej, w związku z którą realizuje przelewy w ramach Masowych Przelewów Wychodzących" nie świadczy o tym, by pomiędzy tymi podmiotami została zawarta umowa pośrednictwa w czynnościach bankowych. 8. Z tych to względów zaskarżone postanowienie należało uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, zgodnie z art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 9. Nie rozstrzygnięto wniosku strony o zwrot kosztów postępowania, bowiem niniejsze postanowienie nie mieści się w katalogu orzeczeń z art. 209 powyższej ustawy.