II FZ 189/08

Dnia 25 czerwca 2008 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA (del.) Teresa Porczyńska po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2008 roku na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II Izby Finansowej zażalenia od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 3 marca 2008 roku, sygn. akt I SA/Gl 167/07 w sprawie ze skargi "K." spółki cywilnej T. J. - K. H. z siedzibą w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 9 stycznia 2007 roku nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. do ponownego rozpoznania. Zaskarżonym postanowieniem odmówiono stronie skarżącej przywrócenia terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 31 stycznia 2008 r., w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż na rozprawie, na której zapadł wyrok, w imieniu skarżącej nikt się nie stawił z tym, iż zawiadomienie o terminie posiedzenia zostało prawidłowo doręczone pełnomocnikowi spółki przez awizo. Wniosek o przywrócenie terminu wraz z żądaniem sporządzenia i doręczenia odpisu wyroku pełnomocnik skarżącej złożył 20 lutego 2008 r. wskazując w nim, iż o wydaniu wyroku w sprawie dowiedział się dopiero 14 lutego 2008 r. w sekretariacie Sądu, gdyż nie otrzymał żadnej informacji o terminie rozprawy. W uzasadnieniu wniosku wywodził, iż było mało prawdopodobne by listonosz nie zastał go w biurze, ponieważ pracuje w nim do późnych godzin popołudniowych. Zwrócił również uwagę na zły stan techniczny skrzynek pocztowych oraz zaniedbania doręczyciela przy rozmieszczaniu korespondencji. W świetle powyższego Sąd pierwszej instancji ocenił, iż pełnomocnik strony nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi. Podkreślił, iż reprezentant strony, wiedząc o braku należytego zabezpieczenia skrzynki na listy, powinien podjąć starania likwidujące taki stan rzeczy. Za niewystarczające Sąd uznał notyfikowanie tej okoliczności jedynie doręczycielowi. Stwierdził również, iż skoro pełnomocnik przebywał w biurze do późnych godzin popołudniowych, to powinien otrzymać przesyłkę osobiście. W zażaleniu na to postanowienie strona zarzuciła naruszenie art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podniosła argumenty zbieżne z prezentowanymi we wniosku o przywrócenie terminu podkreślając, iż stosowanie zawężającej wykładni art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. narusza zagwarantowane w Konstytucji RP prawo do sądu. Podniosła także, iż art. 87 § 2 p.p.s.a. nie wymaga udowodnienia przez stronę okoliczności wskazujących na brak winy w przekroczeniu terminu, a jednie ich uprawdopodobnienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, iż instytucja przywrócenia terminu ma na celu usuwanie negatywnych konsekwencji nieterminowego dokonania czynności w postępowaniu sądowym. Niemniej restytucja terminu jest możliwa jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną warunki określone w art. 86 i art. 87 p.p.s.a. Jednym z nich jest uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy właśnie tej kwestii. W ocenie strony przedstawione przez nią okoliczności usprawiedliwiają przekroczenie terminu w złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie go wraz z odpisem wyroku. Zasadniczy argument podnoszony w zażaleniu, to nieotrzymanie informacji o terminie rozprawy, na której zapadło orzeczenie kończące postępowanie w sprawie. Wypada wskazać, iż dwukrotne awizowanie przesyłki, w sposób określony w art. 73 p.p.s.a., uzasadnia przyjęcie domniemania faktycznego, że doszła ona do rąk adresata, a co za tym idzie, że dokonane w ten sposób doręczenie było skuteczne. Powyższe domniemanie jest wzruszalne z tym, iż trybem właściwym do jego obalenia jest przywrócenie terminu (por. postanowienia SN z dnia 4 września 1970 r., I PZ 53/70, OSNCP 1971 nr 6, poz. 100 oraz z dnia 12 stycznia 1973 r., I CZ 157/72, OSNCP 1973 nr 12, poz. 215). Celem postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu nie jest jednak zakwestionowanie faktu doręczenia, lecz uchylenie się od ujemnych skutków w zakresie upływu terminu, jakie wynikają dla strony z tego doręczenia (tak Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 lutego 2006 r., sygn. P 13/05, a także w wyroku z dnia 15 października 2002 r., sygn. SK 6/02 w odniesieniu do tej samej kwestii w postępowaniu cywilnym). W wymienionych wyżej orzeczeniach Trybunał Konstytucyjny zwracał uwagę na problem związany z trudnościami w uprawdopodobnieniu okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, głównie na ograniczone środki dowodowe, jakimi dysponuje w tym zakresie strona. Trybunał wskazywał na czynniki, które zwiększają prawdopodobieństwo nieotrzymania awiza przez adresata i zaliczył do nich m.in. fakt zamieszkiwania w wielkich blokach, a także to, że poczta nie zawsze przestrzega standardów wyznaczonych przez prawo, co zmniejsza pewność dotarcia przesyłki. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik strony skarżącej podjął próbę uchylenia się od negatywnych skutków uznania za doręczone zawiadomienia o terminie rozprawy, na której zapadł niekorzystny dla strony wyrok, uprawdopodabniając zły stan techniczny skrzynki na listy. Poza sporem pozostaje okoliczność, iż pełnomocnik strony o wydaniu orzeczenia kończącego sprawę dowiedział się 14 lutego 2008 r. w sekretariacie Sądu, natomiast wniosek o przywrócenie terminu wraz z żądaniem sporządzenia i doręczenia odpisu wyroku złożył 20 lutego 2008 r. Żądanie przywrócenia terminu motywowane było nieotrzymaniem zawiadomienia o terminie rozprawy. W ocenie strony powodem niedotarcia przesyłki był zgłaszany doręczycielowi brak dostatecznego zabezpieczenia skrzynek pocztowych w budynku, w którym mieści się biuro pełnomocnika. Do zażalenia wniesionego do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik spółki dołączył zdjęcia przedstawiające stan, w jakim znajdują się skrzynki na listy (k.77 i 78). Widać na nich, iż dostęp do korespondencji jest ułatwiony nie tylko adresatowi, ale również osobom trzecim. Sąd pierwszej instancji dokonując ponownej oceny wniosku o przywrócenie terminu powinien rozważyć tę nowo zaistniałą okoliczność w kontekście braku winy pełnomocnika strony skarżącej w uchybieniu terminu. Z uwagi na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 87 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.