II OSK 1232/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bożena Walentynowicz Sędziowie Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia WSA del. Jerzy Siegień Protokolant Andżelika Nycz po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 136/08 w sprawie ze skargi Z. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2007 r. i decyzję Wojewódzkiego Komendanta Policji w Katowicach z dnia [...] września 2007 r. 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz Z. P. kwotę 700 (siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 13 marca 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 136/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej. Z. P., wnioskiem z dnia 31 maja 2007 r. skierowanym do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach, zwrócił się o wydanie pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej: jednego egzemplarza pistoletu bocznego zapłonu i jednego egzemplarza pistoletu centralnego zapłonu. Wniosek powyższy skarżący uzasadnił chęcią podnoszenia swoich wyników sportowych na treningach i zawodach. Dodał, że od 2005 r. jest zawodnikiem Klubu Strzelectwa Sportowego [...] oraz podkreślił, że już od czasów służby wojskowej uczestniczył w zawodach strzeleckich. Do wniosku dołączono także szereg dokumentów, m.in. orzeczenie lekarskie i psychologiczne potwierdzające możliwość dysponowania bronią, kserokopię licencji i patentu strzeleckiego, zaświadczenie Prezesa Okręgowego Związku Strzelectwa Sportowego (OZZS) z którego wynika, że uprawia sport strzelecki w KSS [...] oraz zaświadczenie potwierdzające członkowstwo w Klubie Strzeleckim Zarządu Miasta [...] w D. G. Strona dołączyła również świadectwo pracy potwierdzające zatrudnienie na stanowisku żołnierza zawodowego w latach 1973-1996 oraz aktualne zatrudnienie w charakterze nauczyciela w Zespole Szkół Zawodowych w D. G. Przedstawiono także zaświadczenie o przynależności do Towarzystwa Sportów Obronnych "[...]" w D. G., gdzie wnioskodawca współorganizuje Ligę Strzelecką Szkół Ponadgimnazjalnych propagującą strzelectwo wśród młodzieży oraz szereg komunikatów z zawodów strzeleckich organizowanych przez OZSS w których Z. P. uczestniczył. Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach, decyzją z dnia [...] września 2007 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku p. Z. P., odmówił wydania pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej uzasadniając to uzyskiwaniem przez wnioskodawcę przeciętnych wyników sportowych, jego małym doświadczeniem i stażem w czynnym uprawianiem sportu strzeleckiego. Odnosząc się do wniosku strony organ I instancji stwierdził, iż zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. 2004 r. Nr 52 poz. 525) właściwy organ Policji wydaje pozwolenie na broń sportową, jeżeli okoliczności, na które powołuje się strona, uzasadniają jej wydanie. W punkcie 3 tego artykułu przewidziano wydanie pozwolenia w celach sportowych. Brak ustalenia przez ustawodawcę nawet przykładowego katalogu okoliczności, które uzasadniają wydanie takiego pozwolenia oznacza, zdaniem organu I instancji, że ocena w tym zakresie zależy wyłącznie od organu Policji na podstawie art. 80 k.p.a. W związku z tym, posiłkując się orzecznictwem sądów administracyjnych organ uznał, że okolicznością uzasadniającą wydanie broni sportowej jest bycie wybitnym zawodnikiem albo wykazywanie ponadprzeciętnego zaangażowania w uprawianie strzelectwa czego w tej sprawie nie stwierdzono. Od powyższej decyzji Z. P. złożył odwołanie, w uzasadnieniu którego zarzucił, iż organ I instancji w sposób niewyczerpujący zebrał materiał dowodowy, a nadto w sposób błędny, dowolny i nielogiczny dokonał jego oceny czym naruszył art. 77 i 80 k.p.a. Strona podkreśliła, że interesuje się strzelectwem od wielu lat, a jej kontakt z bronią rozpoczął się w 1969 roku. Za całkowicie dowolną strona uznała ocenę organu, że osiąga niskie wyniki strzeleckie. Strona wytłumaczyła zajmowanie niskich lokat na zawodach sportowych tym, że startuje z bardzo dobrymi zawodnikami strzelającymi z własnej broni oraz wskazała, że niektóre jej wyniki odpowiadają normom na srebrne i złote odznaki strzeleckie. Decyzją Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. Komendant Główny Policji nie dopatrzył się uchybień formalnych w przeprowadzonym przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach postępowaniu administracyjnym. Organ II instancji podkreślił, że posiadanie kwalifikacji sportowych nie jest jedynym elementem oceny wniosku o wydanie pozwolenia na posiadanie broni. Strona powinna przekonać organy Policji w toku postępowania administracyjnego, że zachodzi względem niej uzasadniona okoliczność, a więc legitymuje się taką cechą odróżniającą ją od ogółu obywateli, że w sposób niewątpliwy i oczywisty zasługuje na posługiwanie się własną bronią. Organy Policji, jak podkreślono w decyzji, oceniają zaangażowanie w uprawianie sportu strzeleckiego na podstawie udziału w zawodach i uzyskiwanych w nich wyników, a nie działalności organizatorskiej czy społecznej. Również okoliczność, że kluby sportowe, których strona jest członkiem, nie posiadają broni odpowiedniej do uprawiania sportów strzeleckich nie uzasadnia pozytywnego rozpatrzenia wniosku, gdyż wnioskodawca sam wybrał takie właśnie kluby. Stwierdzono także, że w przedstawionej sytuacji należało przyznać prymat interesowi społecznemu, którego racje wyrażają się w tym, aby pozwoleń na broń nie było więcej ponad oczywistą konieczność. Skargę na powyższą decyzję Komendanta Głównego Policji złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. P. wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wobec naruszenia przez organy obu instancji przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 i art. 138 k.p.a. oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego art. 10 ust. 3. pkt. 3 i art. 17 ustawy o broni i amunicji w zw. art. 58 Konstytucji RP. W uzasadnieniu skargi Z. P. stwierdził, że oparcie się przez Policję wyłącznie na własnych procedurach w wypadku nie określenia przez ustawodawcę w art. 10 ust 1 ustawy o broni i amunicji katalogu okoliczności wykazujących niewątpliwą konieczność posiadania broni stanowi nadużycie prawa. Zdaniem skarżącego organy obu instancji nie zebrały w toku postępowania wyczerpującego materiału dowodowego, a narzucenie dokonywania wyboru klubu posiadającego odpowiednią broń jest naruszeniem jego prawa wolnego wyboru przynależności do stowarzyszeń. Skarżący zaznaczył, że najbliższy klub sportowy posiadający odpowiednią broń znajduje się 75 km od miejsca jego zamieszkania, co jest dla niego zbyt dużą odległością. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte w zaskarżonej decyzji stanowisko. W uzasadnieniu organ Policji powtórzył przyjętą przez niego wykładnię art. 10 ust. 1 i 3 ustawy o broni i amunicji oraz podkreślił, że przepisy bardzo ogólnie określają przesłanki wydawania pozwolenia na broń, stąd stało się niezbędne wypracowanie przez organy Policji jednolitych kryteriów oceny okoliczności uzasadniających wydanie przedmiotowych pozwoleń. Stwierdzono też, iż w przypadku skarżącego nie występuje ponadprzeciętna potrzeba posiadania indywidualnej broni sportowej, a uprawianie przez oskarżonego sportu powinno odbywać się na dotychczasowych zasadach. Rozpoznając powyższą skargę Sąd I instancji stwierdził, iż ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. 2004 r. Nr 52 poz. 525) nie określa wprost kryteriów, jakimi powinny się kierować organy Policji przy wydawaniu pozwolenia. Decyzja wydana na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji jest, według Sądu I instancji, decyzją związaną, ale warunki uwzględnienia żądania strony leżą w sferze celowości i zasadności działania organów Policji. W ocenie Sądu, osoba ubiegająca się o pozwolenie na broń zobowiązana jest przekonać organy Policji, w toku postępowania, że zachodzi względem niej uzasadniona okoliczność odróżniająca ją od ogółu obywateli, że w sposób niewątpliwy i oczywisty zasługuje na posługiwanie się własną bronią. Sąd zgodził się też z tezą organu administracji, że okolicznością szczególną może być wybitność zawodnika osiągającego znaczące sukcesy w rywalizacji sportowej lub też bycie instruktorem wyszkolenia strzeleckiego, jednakże w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie zaistniała. W ocenie Sądu I instancji, organy Policji prawidłowo przyjęły, iż uprawianie strzelectwa powinno być realizowane przede wszystkim przy użyciu broni należącej do stowarzyszenia lub klubu strzeleckiego i powołał się na tezę wyroku NSA z dnia 25 kwietnia 2003 r., sygn. akt III SA 1998/01 stanowiącą, że organizacje te tworzy się właśnie po to, aby umożliwić członkom uprawianie strzelectwa sportowego i rekreacyjnego bądź wyczynowego, a nie po to, aby określona grupa ludzi uzyskała indywidualnie pozwolenie na broń. Sąd przychylił się też do twierdzenia organów administracji, że skarżący wiedział o braku odpowiedniej broni kiedy decydował się na wstąpienie do konkretnego klubu strzeleckiego. Sąd I instancji nie miał również zastrzeżeń do sposobu prowadzenia przez organy Policji postępowania administracyjnego. Zarówno organy I jak i II instancji wyraźnie i jednoznacznie określiły kryteria postępowania w takiej sprawie przyjmując za podstawę dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych i dokonały oceny znaczenia powołanych we wniosku o pozwolenie na broń okoliczności, co dopuszczało zdaniem Sądu Wojewódzkiego, pewną uznaniowość, która nie nosiła w tym wypadku znamion dowolności. Organy administracji dokonując oceny przepisów i oceny stanu faktycznego muszą realizować swe zadania w sposób odpowiadający uzasadnionemu interesowi obywatela chyba, że wchodzi on w konflikt z interesem ogólnym, tak jak zdaniem Sądu I instancji ma to miejsce w niniejszej sprawie. Dlatego też dokonując oceny materiału dowodowego organy administracji prawidłowo podjęły decyzję o przedłożeniu interesu społecznego nad interesem strony skarżącej. W interesie społecznym leży bowiem, aby w rękach obywateli była jak najmniejsza ilość broni. Sąd podkreślił trafność twierdzenia Komendanta Głównego Policji, który uzasadniając swoją decyzję zauważył, iż skarżący głównie propaguje sport strzelecki, sam zaś uprawia strzelectwo w sposób rekreacyjny, a więc zgodnie z art. 11 pkt 4 ustawy o broni i amunicji, który stanowi, że w przypadku używania broni w celach sportowych, szkoleniowych lub rekreacyjnych, na strzelnicy działającej na podstawie zezwolenia właściwego organu, pozwolenie na broń nie jest wymagane. Rozpatrując zarzut naruszenia art. 58 Konstytucji RP tj. wolności zrzeszania się, Sąd I instancji stwierdził, że sugestia organów Policji dotycząca wyboru przez stronę odpowiedniego klubu strzeleckiego nie jest ograniczeniem tej wolności. Z sugestią tą nie łączył się, w ocenie WSA, żaden nakaz, a organy Policji nie wiązały z nią swojego stanowiska w sprawie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Z. P. domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 10 ust. 1 i 3 pkt 3 oraz art. 15 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 1999 r., Nr 53, poz. 549); art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 107 k.p.a., polegające na oparciu rozstrzygnięcia przy zastosowaniu poza ustawowych kryteriów i przesłanek uzasadniających odmowę wydania pozwolenia na posiadanie broni sportowej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący zakwestionował ocenę Sądu I instancji odnoszącą się do tego, że uzyskiwanie wybitnych, ponadprzeciętnych wyników sportowych warunkuje uzyskanie pozwolenia na broń. Zdaniem skarżącego kryterium takie nie znajduje uzasadnienia w art. 10 ust. 1 i 3 pkt. 3 oraz art. 15 ustawy o broni i amunicji, a ustawodawca nie ustanowił w tym przepisie delegacji dla organów administracji do stosowania przy rozpatrywaniu podań o udzielenie pozwolenia na broń warunków i kryteriów poza ustawowych. Skarżący zarzuca ponadto wyrokowi Sądu I instancji błędną ocenę dotyczącą ograniczania przez organy I i II instancji prawa do swobodnego wyboru stowarzyszenia przez organ i w rezultacie ograniczanie mu swobody wyboru stowarzyszenia (klubu). W skardze kasacyjnej stwierdzono również, że czynne uprawianie sportu strzeleckiego oraz chęć osiągnięcia coraz lepszych wyników w tym sporcie (uzależniona od technicznych właściwości dostępnej broni) zostały wskazane we wniosku o wydanie pozwolenia na broń i powinny zostać uznane za okoliczności uzasadniające wydanie pozwolenia na broń sportową. Skarżący powołał się przy tej okazji na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2007 r., sygn. akt II OSK 1082/06. Ponadto, skarżący stwierdził, że w art. 15 ust. 1 ani w art. 17 ustawy o broni i amunicji nie ma mowy o interesie społecznym i w związku z tym organy Policji nie mają podstaw do stosowania tej przesłanki jako podstawy odmowy wydania pozwolenia na broń. Skarżący zarzuca także brak uzasadnienia uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny za słuszne twierdzenia, że w interesie społecznym jest aby w rękach obywateli była najmniejsza ilość broni, co narusza normę art. 107 kpa oraz pominięcie w całości słusznego interesu strony bez wskazania podstawy prawnej jego nie uwzględnienia. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując ponownie swoje stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie, a także zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz Komendanta Głównego Policji kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej będąc związany jej zarzutami. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania określoną przesłankami z art. 183 § 2 p.p.s.a., której nie stwierdzono w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe Sąd przystąpił do oceny podniesionych zarzutów w skardze kasacyjnej, uznając zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 10 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji za uzasadniony. W pierwszej kolejności podnieść należy, na co trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, iż prawo do posiadania broni jest ściśle reglamentowane i nie można go zaliczyć do kategorii wolności i praw osobistych obywatela wynikających z Konstytucji. Jednakże podkreślenia wymaga fakt, iż decyzja w sprawie pozwolenia na broń ma charakter decyzji związanej, co oznacza, iż wykazanie istnienia okoliczności, które z zasady uzasadniają wydanie pozwolenia na broń, przy jednoczesnym braku ustawowych przeciwwskazań (art. 15 ustawy o broni i amunicji), zobowiązuje organy Policji do wydania pozwolenia na broń. Obowiązek wykazania uzasadnionych okoliczności przemawiających za przyznaniem pozwolenia na broń spoczywa na osobie ubiegającej się o to pozwolenie. Zgodnie z przepisem art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji właściwy organ Policji wydaje pozwolenie na broń, jeżeli okoliczności, na które powołuje się osoba ubiegająca się o pozwolenie, uzasadniają jego wydanie. Stosowanie do art. 10 ust. 3 pkt 3 ustawy o broni i amunicji, pozwolenie na broń może być wydane w szczególności w celach sportowych. Oznacza to, że okolicznością uzasadniającą, w rozumieniu art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, przyznanie pozwolenia na broń jest uprawianie sportu strzeleckiego. Przyjęcie zawężającej wykładni tego przepisu, iż tylko uzyskiwanie wybitnych i ponadprzeciętnych wyników w sportach strzeleckich uzasadnia przyznanie pozwolenia na broń, co miało miejsce w zaskarżonym wyroku, prowadziłoby do wprowadzenia dodatkowego pozaustawowego kryterium przyznawania tego prawa. Z żadnego przepisu nie wynika bowiem, iż tylko osiąganie wybitnych, ponadprzeciętnych wyników sportowych uzasadnia przyznania pozwolenia na posiadanie broni. Prawo do broni nie może być utożsamiane z nagrodą za wybitne osiągnięcia sportowe. Jak trafnie podniesiono w wyroku NSA z dnia 25 lipca 2007 r., sygn. akt II OSK 1082/06 przyznanie takiego prawa zawodnikowi może właśnie służyć podniesieniu jego kwalifikacji sportowych. Zarówno organy obu instancji, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dokonały zawężającej wykładni art. 10 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 3 pkt 3 ustawy o broni i amunicji, wskazując, że tylko wybitne osiągnięcia sportowe lub wykonywanie zawodu instruktora strzelectwa uzasadnia udzielenie pozwolenia na broń sportową. Wykładnia art. 10 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 3 pkt 3 ustawy o broni i amunicji nie może prowadzić do takiego rezultatu, iż tylko osoba, która wygrywa zawody sportowe, bądź posiada uprawnienia instruktora strzelectwa może uzyskać pozwolenie na broń sportową (por. wyrok NSA z dnia 23 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1674/07, niepubl.). Przyjęcie stanowiska z zaskarżonego wyroku prowadziłoby do dowolnego ustalenia przez organy Policji kryterium "ponadprzeciętnych wyników sportowych" bowiem nie zostało skonkretyzowane jakie wyniki i w jakiej rangi zawodach uzyskiwane uzasadniają przyznanie pozwolenia na broń. Taka interpretacja przepisów jest nie do przyjęcia. Należy zatem uznać za zasadny podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 10 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 3 ustawy o broni i amunicji. Należy przy tym zauważyć, że zgodnie z przepisami § 6 pkt 4 i § 22 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2001 r. w sprawie uprawiania sportów o charakterze strzeleckim (Dz. U. Nr 141, poz. 1586) patent strzelecki uprawnia do ubiegania się o wydanie pozwolenia na broń sportową i potwierdza zakres kwalifikacji sportowych jakie spełnia osoba ubiegająca się o wydanie zezwolenia na taką broń na podstawie odrębnych przepisów. Dodatkowo podnieść należy, iż stosownie do art. 53b ust. 3 ustawy z dnia 18 stycznia 1996 r. o kulturze fizycznej, posiadanie dokumentu stwierdzającego posiadanie odpowiednich kwalifikacji niezbędnych do uprawiania sportów o charakterze strzeleckim, wydanego przez właściwy związek sportowy, stanowi potwierdzenie kwalifikacji sportowych, jakie powinna spełniać osoba ubiegająca się o wydanie pozwolenia na broń do celów sportowych na podstawie przepisów o broni i amunicji. Jakkolwiek posiadanie takiego zaświadczenia nie stanowi samodzielnej i jedynej przesłanki przyznania pozwolenia na broń, to jednak okoliczność ta, jak również fakt, iż skarżący jest aktywnym członkiem dwóch klubów strzeleckich oraz bierze udział w zawodach strzeleckich, powinny być przez organy rozważone. Uwzględnienie wyżej wymienionych zarzutów czyni zbędnym odnoszenie się do pozostałych zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na naruszenie prawa materialnego, uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę na podstawie art. 188 p.p.s.a.. Rozpoznając skargę Z. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2007 r. w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 10 ust.1 w związku z art. 10 ust. 3 pkt 3 ustawy o broni i amunicji, co uzasadnia ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 oraz art. 200 p.p.s.a. Koszty te obejmują zwrot kosztów postępowania sądowego, w tym postępowania kasacyjnego.