II GSK 264/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi S.K. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt II GSK 819/08 w sprawie ze skargi kasacyjnej S.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 23 kwietnia 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 364/08 w sprawie ze skargi S.K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska komornika sądowego postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania Pismem z dnia 23 marca 2009 r. S.K. wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt II GSK 819/08, oddalającym skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 23 kwietnia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 364/08. Powołując art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej również jako p.p.s.a., skarżący wniósł o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego oraz uchylenie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2009 r., rozpoznanie sprawy i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm. W uzasadnieniu przedmiotowej skargi jej autor wskazał, że podstawą do wydania decyzji Ministra Sprawiedliwości o odwołaniu S.K. ze stanowiska Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. były postanowienia Sądu Okręgowego w B., stwierdzające przewlekłość prowadzonych przez skarżącego postępowań egzekucyjnych. Wnoszący skargę o wznowienie podniósł, że w składzie orzekającym Sądu Okręgowego w B., który stwierdził przewlekłość postępowań prowadzonych przez skarżącego, zasiadała Sędzia R.T., będąca żoną T.T., wobec którego skarżący prowadził postępowania egzekucyjne. Wobec powyższego postanowienia wydawane przez skład orzekający w którym zasiadała Sędzia R.T. stanowią naruszenie art. 49 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), wobec wątpliwości odnośnie bezstronności Sędziego orzekającego w rozpoznawanych sprawach. W ocenie skarżącego oparcie jego odwołania na orzeczeniach Sądu, w którego składzie był Sędzia podlegający wyłączeniu, powinny być potraktowane przez Naczelny Sąd Administracyjny jako okoliczność faktyczna, która mogła mieć wpływ na wynik sprawy, o której stanowi art. 272 § 2 p.p.s.a. Zdaniem wnoszącego skargę o wznowienie, kwestionowane orzeczenia Sądu Okręgowego stwierdzające przewlekłość prowadzonych postępowań egzekucyjnych, nie powinny stanowić podstawy do orzekania w przedmiocie odwołania skarżącego ze stanowiska komornika. Ponadto skarżący twierdził, że wiedzę o powyższych okolicznościach uzyskał w dniu 5 lutego 2009 r., co potwierdzałoby wniesienie skargi o wznowienie postępowania w ustawowym terminie, zakreślonym w art. 277 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesiona w sprawie skarga o wznowienie postępowania nie spełnia warunków koniecznych do jej merytorycznego rozpoznania, w szczególności nie została oparta na ustawowej podstawie. Tym samym jest niedopuszczalna, w konsekwencji czego podlega odrzuceniu. Powyższe stwierdzenie wymaga wyjaśnienia, że skarga o wznowienie postępowania jest wyłomem od zasady niemożności zmiany, za pomocą zwykłych środków odwoławczych, prawomocnych orzeczeń sądowych, skutkujących zakazem postępowania w tej samej sprawie między tymi samymi podmiotami. Skarga ta prowadzić może bowiem do przywrócenia stanu sprzed zamknięcia wznawianego postępowania i do ewentualnego zastąpienia zapadłego, prawomocnego orzeczenia nowym orzeczeniem. Wskazuje to na wyjątkowy charakter skargi o wznowienie postępowania, co z kolei uzasadnia uzależnienie jej dopuszczalności od spełnienia szeregu wymogów. Skarga o wznowienie postępowania w pierwszej kolejności poddawana jest przez przewodniczącego ocenie czy spełnia wymogi formalne, przewidziane dla każdego pisma w postępowaniu sądowym, wymienione w art. 46 p.p.s.a. Ponadto skarga ta powinna zawierać elementy przewidziane art. 279 p.p.s.a. Do etapu wstępnego badania skargi kasacyjnej przez sąd należy zaś kontrola w zakresie określonym art. 280 § 1 p.p.s.a. Przepis ten nakazuje sądowi badanie czy skarga wniesiona została w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Tylko spełnienie obu tych wymogów daje możliwość skierowania sprawy na rozprawę celem oceny zasadności tej skargi. Uchybienie zaś terminowi do wniesienia skargi o wznowienie postępowania czy też brak oparcia jej na ustawowej podstawie skutkuje koniecznością odrzucenia. W świetle ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do podstaw skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego należą: przyczyny nieważności (wskazane w art. 271 p.p.s.a), orzeczenie TK o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą (art. 272) jak i właściwe przyczyny restytucyjne. Wśród tych przyczyn ustawa wymienia: oparcie orzeczenia na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym (art. 273 § 1 pkt 1); uzyskanie orzeczenia za pomocą przestępstwa (art. 273 § 1 pkt 2); późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2), późniejsze wykrycie prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy (art. 273 § 3). Ocena czy skarga o wznowienie postępowania spełnia drugi z wymogów przewidzianych art. 280 § 1 p.p.s.a. (oparcie na ustawowej podstawie wznowienia) w praktyce może być problematyczna. Zwrot: "opiera się na ustawowej podstawie wznowienia" nie jest bowiem jednoznaczny. W pierwszym rzędzie rozważenia wymaga zatem czy oparcie skargi na ustawowej podstawie może być utożsamiane z przywołaniem przepisu określającego taką podstawę. W orzecznictwie NSA wyrażony został pogląd, według którego mimo błędu we wskazaniu przez stronę przepisu prawa (powołanego jako podstawa wznowienia postępowania) konieczne jest dokonanie oceny czy tak wskazana podstawa mieści się w podstawach wymienionych w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (m.in. w wyrok NSA z dnia 11 października 2005 r. sygn. akt FSK 2448/04 - w sprawie, w której jako podstawę wznowienia strona wskazała art. 401 pkt 2 k.p.c.). W konsekwencji przyjąć należy, iż dla oceny czy skarga została oparta na ustawowej podstawie przesądzające nie jest powołanie przepisu określającego tę podstawę. Dla stwierdzenia, że skargę o wznowienie postępowania oparto na ustawowych podstawach nie jest też wystarczające sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający brzmieniu przepisu określającemu taką ustawową podstawę (tak też: T.Woś i in. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi-komentarz" Wyd. Prawn. LexisNexis; W-wa 2005 str. 677, teza 1; postanowienie NSA z dnia 25 września 2001 r. sygn. akt II SA/Gd 970/01, wyrok NSA z 17 kwietnia 2007 r. sygn. akt I FSK 607/08; także orzeczenia. SN na tle analogicznych uregulowań w k.p.c. - a to postanowienie SN z dnia 28 października 1999r. sygn. akt II UKN 174/99, postanowienie SN z dnia 29 stycznia 1968 r. sygn. akt I CZ 122/67). Dla rozstrzygnięcia czy skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu czy też winna być skierowana na rozprawę decydujące znaczenie ma jedynie to, czy skarga rzeczywiście opiera się na ustawowej podstawie. Przytoczenie przepisu określającego taką podstawę bądź też ograniczenie się do sformułowania podstawy w sposób odpowiadający brzmieniu takiej regulacji kwestii tej jednoznacznie nie przesądza. Za najistotniejsze w tym względzie uznać należy zestawienie wskazanej przez stronę podstawy skargi o wznowienie z treścią jej uzasadnienia i zbadanie czy twierdzenia skargi taką ustawową podstawę stanowią. Prawidłowym jest przyjęcie, że gdy analiza okoliczności przedstawianych w uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania prowadzi do wniosku, iż wskazywana przez stronę podstawa w konkretnej sprawie w istocie nie zachodzi - to znaczy, że skarga ta nie jest oparta na ustawowej podstawie. Odmienne stanowisko zdaje się nie uwzględniać różnicy, jaka występuje między oceną czy skarga o wznowienie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, a badaniem merytorycznej zasadności tej podstawy. Odniesienie powyższych uwag do niniejszej sprawy poprzedzić należy przypomnieniem, że w rozpatrywanym przypadku strona wnioskując o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego przed NSA, zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 11 marca 2009 r., w podstawie skargi powołała art. 273 § 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi strona wskazała zaś, że sytuacja, w jakiej podstawą wydania decyzji kontrolowanej przez WSA były postanowienia Sądu Okręgowego, wydane (wg strony) z obrazą art. 49 k.p.c, regulującego wyłączenie sędziego, powinna być traktowana jako okoliczność faktyczna, która mogła mieć wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego tak przywołane okoliczności -wbrew stanowisku strony - nie są okolicznościami faktycznymi w rozumieniu art. 273 § 2 p.p.s.a. Przepis ten za ustawową podstawę wznowienia postępowania uznaje późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Regulacja ta niewątpliwie dotyczy okoliczności faktycznych jako tych, które (obok przewidzianych przepisem środków dowodowych) służą ustaleniu stanu faktycznego sprawy. W świetle powyższego powzięcie przez stronę wiedzy o okolicznościach, które rzutować mogą na ewentualną wadliwość pozostających w obrocie orzeczeń sądu powszechnego, stanowiących dowód w postępowaniu administracyjnym, nie może być uznane za nowe okoliczności faktyczne przewidziane art. 273 § 2 p.p.s.a. Wywody autora skargi o wznowienie postępowania w istocie zmierzają do podważenia tych orzeczeń, jako dowodów, w oparciu o które (m.in.) ustalano stan faktyczny sprawy. Zauważyć wypada, że w ocenie NSA w razie wyeliminowania z obrotu tych stanowiących dowody orzeczeń rozważenia wymagałoby czy stanowi to szeroko pojmowaną "okoliczność faktyczną" w rozumieniu art. 273 § 2 p.p.s.a., taka sytuacja w sprawie jednakże nie zachodzi. Okoliczności, na które powołuje się skarżący, i o których - jak twierdzi - wiedzę powziął 5 lutego 2009 r., są w istocie okolicznościami dotyczącymi przesłanek wyłączenia sędziego w postępowaniu przez sądem powszechnym w sprawach o przewlekłość postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez skarżącego. NSA nie znajduje żadnych podstaw ku temu, aby przypisać tego typu okolicznościom charakter okoliczności faktycznych, o których mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a. - powołanym przez stronę jako ustawowa podstawa wznowienia postępowania. Za stanowiskiem, że okoliczności związane z oceną podstaw do wyłączenia sędziego ustawodawca wyraźnie odróżnia od okoliczności faktycznych, późniejsze wykrycie których mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, przemawia i to, że fakt orzekania przez sędziego podlegającego wyłączeniu stanowi odrębną od art. 273 § 2 p.p.s.a. podstawę wznowienia postępowania, przewidzianą art. 271 pkt 1 ustawy. W świetle powyższego uznać trzeba, że okoliczności przytoczone przez wnoszącego skargę o wznowienie postępowania - mimo powołania art. 273 § 2 p.p.s.a. - nie stanowią okoliczności przewidzianych tą ustawową podstawą. Skarga o wznowienie postępowania nie została zatem oparta na ustawowej podstawie. Uniemożliwia to merytoryczne jej rozpoznanie i skargę czyni niedopuszczalną. Z tych wszystkich względów, działając na podstawie art. 280 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.