II SA/Bd 112/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak asesor WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi "D. – B." S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. oddala skargę, 2. umarza postępowanie w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., po rozpatrzeniu odwołania "Firma X" S.A. od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] października 2007 r. zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości położonej w B. przy ul. G., oznaczonej jako działka nr [...] – umorzyło postępowanie odwoławcze. Kolegium ustaliło, iż z wnioskiem o zatwierdzenie podziału nieruchomości wystąpił jej wieczysty użytkownik – Spółdzielnia Mieszkaniowa "Y" w B. Skarżąca to rozstrzygnięcie spółka "Firma X" swój interes prawny w złożeniu odwołania wywiodła z tego, iż na działce, która w wyniku podziału otrzymała numer [...], usytuowany jest budynek, w którym Spółce przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu użytkowego. Zdaniem Kolegium w świetle art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.; zwanej "k.p.a.") oraz art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603; z późn. zm.; zwanej "u.g.n.") w postępowaniu o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości interes prawny, tj. mający oparcie w konkretnym przepisie prawa materialnego, ma właściciel nieruchomości oraz jej użytkownik wieczysty (organ powołał się w tym względzie na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 1999 r., sygn. akt II SA/Wr 933/98). Wobec tego skarżącej Spółce w rozpatrywanej sprawie prawa strony nie przysługują. W skardze do sądu administracyjnego Spółka wniosła o uchylenie decyzji Kolegium, zarzucając jej naruszenie art. 28 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia stanowiska organu dotyczącego braku przymiotu strony w postępowaniu. W uzasadnieniu skarżąca Spółka przywołała treść wyroku NSA z dnia 25 października 2006 r. (sygn. akt II GSK 163/06. opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 274855), wskazującego, iż podmiot ma interes prawny w postępowaniu, jeżeli pomiędzy jego sytuacją prawną a przedmiotem postępowania istnieje - uzasadnione treścią normy prawnej prawa materialnego – realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące go "zainteresowanym" w tym postępowaniu. Odwołując się do tego poglądu skarżąca wytknęła organowi pominięcie okoliczności, iż Spółce przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego, które jest ograniczonym prawem rzeczowym w rozumieniu art. 244 Kodeksu cywilnego, a ponadto tego, że Spółka ma roszczenie o przekształcenie ograniczonego prawa rzeczowego w prawo odrębnej własności lokalu użytkowego stosownie do ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (z uwzględnieniem nowelizacji z dnia 14 czerwca 2007 r.). Zdaniem skarżącej powyższe skutkuje przyznaniem jej przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem było zmniejszenie powierzchni działki gruntu, na której znajdują się budynki będące przedmiotem przekształcenia w prawo własności. Ponadto zdaniem Spółki dokonany podział, bez służebności drogi koniecznej, uniemożliwi jej korzystanie z nieruchomości w dotychczasowy sposób w celu przejazdu i rozładunku pojazdów dostawczych; rozładunek będzie uniemożliwiony także wskutek postawienia płotu na granicy nowopowstałych działek. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Ponadto organ zwrócił uwagę, iż zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (zwanej "u.s.m.") - spółdzielnia jest zobowiązania, niezwłocznie po wejściu w życie tego przepisu, do wystąpienie z wnioskiem do właściwego organu w sprawie scalania lub podziału nieruchomości, jeżeli jest to niezbędne do wydzielenia nieruchomości pozostających w całości własnością spółdzielni. Wniosek taki powinien być zatem złożony wtedy, gdy jest to niezbędne do wydzielenia nieruchomości nadal pozostających w całości własnością spółdzielni. Skutkiem geodezyjnego wyodrębnienia takich nieruchomości będzie także wydzielenie pozostałych nieruchomości spółdzielni, które przeznaczone będą do ustanowienia odrębnej własności lokali. Jednakże powodem wszczęcia postępowania podziałowego może być jedynie konieczność wyodrębnienia nieruchomości mających pozostać nadal własnością spółdzielni. Tylko zatem spółdzielni przysługuje prawo żądania wszczęcia postępowania; prawo takie nie przysługuje posiadaczowi spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Kolegium zwróciło też uwagę, że ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych nie przewiduje przekształcenia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu w prawo własności, a jedynie daje członkom spółdzielni prawo do pisemnego żądania przeniesienia własności lokalu, po uprzednim spełnieniu wymogów wynikających z art. 39 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.s.m. Sama możliwość wystąpienia z takim roszczeniem nie daje podstaw do uznania, że ewentualny nabywca lokalu jest stroną postępowania podziałowego prowadzonego na wniosek spółdzielni. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 957/07, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) dostępnej poprzez stronę internetową www.nsa.gov.pl – dział "Baza orzeczeń"; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Wr 562/07, opubl. w CBOSA, wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 1711/06, opubl. w CBOSA), panuje zgodny pogląd – podzielany przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie – że w świetle art. 28 k.p.a. mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to tyle, co wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którym podmiot (odwołujący w postępowaniu) opiera swoje żądanie. Przy tym interes prawny, którego zaistnienie warunkuje uznanie danego podmiotu za stronę postępowania, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej tegoż podmiotu. Brak bezpośredniego wpływu na sferę prawną nie pozwala na uznanie za stronę postępowania. Stosownie do art. 97 ust. 1 u.g.n. podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Osobami, które mają interes prawny w myśl tego przepisu i tym samym mogą żądać czynności organu będą zatem: właściciel, współwłaściciel, użytkownik wieczysty lub współużytkownik wieczysty, gdyż tylko te podmioty są władne dysponować nieruchomością w ramach przysługującego im prawa. Także ten pogląd jest ugruntowany w orzecznictwie (por. ww. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2007 r.). W rezultacie za prawidłowe należy uznać rozstrzygnięcie organu, które opierało się na ustaleniu, iż skarżącej nie przysługuje żadne z powyżej wymienionych praw. Brak przymiotu strony na etapie postępowania odwoławczego, stosownie do art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. skutkuje zaś koniecznością umorzenia postępowania odwoławczego, czego organ w zgodzie z przepisami prawa dokonał zaskarżoną decyzją. W konsekwencji za bezzasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. Zdaniem Sądu powyższej oceny nie może zmienić podnoszoną przez skarżącą w uzasadnieniu skargi okoliczność, że przysługuje jej roszczenie o przekształcenie we własność ograniczonego prawa rzeczowego obciążającego dzieloną nieruchomość. Możne budzić wątpliwość, czy podmiot mający owe roszczenie nie ma interesu prawnego w uczestniczeniu w postępowaniu podziałowym ze względu na to, aby użytkownik wieczysty (spółdzielnia) dokonał takiego podziału nieruchomości, by nie tylko zapewnić pozostanie we własności lub użytkowaniu wieczystym spółdzielni nieruchomości mających być jej wyłączną własnością/wyłącznym użytkowaniu wieczystym według kryteriów ustawowych (art. 40, art. 41 ust. 1 pkt 1 u.s.m.), ale także zapewnić skarżącej realizację przysługującego jej roszczenia o nabycie określonej części dzielonej nieruchomości (w przedmiotowej sprawie – takiej, która pozwoli na użytkowanie lokalu w dotychczasowy sposób, tj. z możliwością dojazdu samochodów dostawczych). Słusznie jednak zauważyło Kolegium, że realizacja tego roszczenia zależy od woli podmiotu uprawnionego. Dopiero kiedy uprawniony podmiot wystąpi z konkretnym pisemnym żądaniem (art. 1714 u.s.m.) przeniesienia własności lokalu, powstaje obowiązek spółdzielni dokonania takiego przeniesienia. Przed tym momentem brak jest zatem bezpośredniego oddziaływania postępowania podziałowego na sferę prawną danego podmiotu. W przedmiotowej sprawie Spółka nie wskazała, że z takim pisemnym żądaniem już wystąpiła. Trzeba ponadto zwrócić uwagę, iż w przypadku wszczęcia procedury przekształceniowej oznaczenie nieruchomości obejmującej budynek wraz z gruntem przynależnym do budynku jako podstawowej nieruchomości ewidencyjnej oraz planowaną wielkość udziału we współwłasności nieruchomości określa się w uchwale zarządu spółdzielni (art. 42 ust. 3 pkt 1 i 3 u.s.m.). Uchwała ta podlega zaskarżeniu do sądu przez podmiot zainteresowany przekształceniem (art. 43 ust. 5 u.s.m.). Zatem na tej drodze możliwa jest ochrona praw podmiotu odnośnie wielkości nieruchomości, która ma być objęta wszczętą już procedurą przekształcenia. Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a poprzez brak uzasadnienia stanowiska Kolegium, że skarżąca nie ma przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym. Organ wprawdzie wprost nie powiedział, że skarżąca nie jest stroną, bo nie przysługuje jej żadne z wyżej wymienionych praw (tj. własność, użytkowanie wieczyste), tym niemniej określenie kręgu podmiotów mogących być stroną w postępowaniu ze względu na określoną cechę tj. przysługiwanie jednego z ww. praw oraz uprzednie wskazanie, że skarżącej przysługuje inne prawo niż te, które kwalifikowałoby ją do uznania za stronę – jest zdaniem Sądu wystarczająco jasną wypowiedzią odnośnie prawnego powodu podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.), Sąd oddalił skargę. Jednocześnie biorąc pod uwagę art. 61 § 6 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 64 § 3 tej ustawy umorzył postępowanie w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji.