V SA/Wa 195/08
WyrokWSA w Warszawie2008-04-24
Skład orzekający: Dorota Mydłowska, Małgorzata Dałkowska-Szary, Małgorzata Rysz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wyczerpanie limitu środków finansowych przeznaczonych na renty strukturalne stanowi podstawę do umorzenia postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej?Ratio decidendi
Wyczerpanie limitu środków finansowych nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej. Rozporządzenie przewiduje mechanizmy postępowania w takiej sytuacji, w tym możliwość przyznania renty w kolejnym roku po spełnieniu określonych warunków i terminów.Stan faktyczny
K. R. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Po odmowie przyznania renty przez organy pierwszej i drugiej instancji, skarżący wniósł skargę do WSA, który uchylił decyzje organów, wskazując na naruszenie przepisów rozporządzenia. Organy ponownie umorzyły postępowanie, powołując się na wyczerpanie limitu środków finansowych. Skarżący ponownie wniósł skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Protokolant - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału ARIMR w W. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. z dnia [...] października 2007r., Nr [...]
Zaskarżoną decyzją z dnia [...]listopada 2007 r., Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji w M. z dnia [...] października 2007r., Nr [...] w sprawie umorzenia postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej K. R.
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
K. R. złożył w dniu 29 sierpnia 2006r. w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie renty strukturalnej.
Decyzją z dnia [...] listopada 2006 roku, Nr [...]Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. odmówił przyznania K. R. renty strukturalnej.
W uzasadnieniu decyzji Kierownik Biura Powiatowego Agencji stwierdził, że w związku z wpłynięciem wniosków o przyznanie rent strukturalnych w takiej liczbie, iż posiadane przez Agencję środki nie są wystarczające, by renta strukturalna mogła być przyznana wszystkim osobom wnioskującym o jej przyznanie, w dniu 1 sierpnia 2006 roku podjęto decyzję o wstrzymaniu przyjmowania wniosków.
Po rozpoznaniu odwołania K. R., Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] grudnia 2006 roku, Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji w M. z dnia [...] listopada 2006
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji stwierdził, że renty strukturalne przyznawane są do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty w euro określonej w Planie Rozwoju Obszarów Wiejskich na uzyskiwanie rent strukturalnych lub do dnia w którym suma beneficjentów osiągnie zakładany na 2008 rok wskaźnik wykonania tego planu / określony w załączniku do obwieszczenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 listopada 2004 roku w sprawie planu rozwoju obszarów wiejskich (M.P. Nr 56, poz. 9580 w części 11 "Wdrożenie Planu - monitoring i ocena Planu, kontrola i sankcje finansowe, promocja" w ust. 11.4 "Podstawowe wskaźniki monitorowania w tabeli nr 65, według kolejności otrzymywania przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wniosków o przyznanie renty strukturalnej. A contrario, renty strukturalne nie są przyznawane po przekroczeniu wskaźnika w/w limitu lub wskaźnika. Ponieważ ilość wniosków o przyznanie renty strukturalnej przekroczyła zakładany na 2008 roku wskaźnik, powodując przekroczenie założonej sumy beneficjentów programu decyzją Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2006 roku wstrzymano przyjmowanie wniosków od dnia 1 sierpnia 2006 roku. Ze względu na brak środków finansowych dla wniosków złożonych po 1 sierpnia 2006 roku, wniosek K. R. został rozpatrzony negatywnie poprzez wydanie decyzji o odmowie przyznania renty strukturalnej. Organ wskazał, że stosując wprost przepisy prawa, w przypadku ustalenia, że wnioskodawca spełnia warunki przewidziane w Rozporządzeniu należałoby wydać postanowienie o spełnieniu warunków określonych w § 20 ust. 7. Otrzymanie takiego postanowienia obliguje wnioskodawcę, by w terminie 6 miesięcy przekazał gospodarstwo rolne i zaprzestał działalności rolniczej. W praktyce mogłaby powstać niebezpieczna sytuacja, gdy pomimo potwierdzenia spełniania przez wnioskodawcę wymogów do uzyskania renty i przekazania gospodarstwa renta nie zostałaby przyznana z powodu wyczerpania środków finansowych. Nie może mieć zastosowania § 22 Rozporządzenia, gdyż dotyczy on środków przewidzianych na lata 2004 - 2006, a obecnie limit środków na te lata został wyczerpany. Dlatego też właściwym jest wydanie decyzji o odmowie przyznania renty strukturalnej w oparciu o § 17 ust. 1 Rozporządzenia.
Powyższą decyzję K. R. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 4 maja 2007r., sygn. akt IV SA/Wa 385/07 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem § 17 ust. 1 i § 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 roku Nr 114, poz. 1191 z późn. zm.).
Sąd wskazał, że przepis § 17 ust. 1 wymienionego wyżej rozporządzenia jest przepisem kompetencyjnym. Określa on jedynie, kto jest uprawniony do załatwienia sprawy w formie decyzji administracyjnej. Przepis ten nie może być jednak podstawą rozstrzygania o prawach lub obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być wyłącznie przepis prawa materialnego, z którego wynika dla strony postępowania uprawnienie lub obowiązek.
Również § 3 wymienionego wyżej rozporządzenia nie może zdaniem Sądu być podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania renty strukturalnej. Z przepisu tego wynika, że renty strukturalne przyznawane są do wysokości określonego limitu. Wyczerpanie się limitu nie daje jednak organom administracji uprawnień do wydawania decyzji o odmowie przyznania renty strukturalnej.
Zgodnie z § 20 rozporządzenia Kierownik Biura Powiatowego Agencji dokonuje weryfikacji wniosku o przyznanie renty strukturalnej. Przesłanki odmowy przyznania renty strukturalnej określone zostały w § 20 ust. 3 powołanego rozporządzenia. Wśród przyczyn odmowy przyznania renty strukturalnej nie jest wymieniona przyczyna w postaci wyczerpania się limitu środków przeznaczonych na finansowanie rent strukturalnych. Skoro w rozporządzeniu enumeratywnie wymienione zostały przesłanki odmowy przyznania renty strukturalnej, to tylko te przesłanki mogą być podstawą do wydania decyzji odmownej. Brak jest podstaw do tworzenia w drodze analogi dodatkowych kryteriów uzyskania renty strukturalnej.
Skutki wyczerpania się limitu środków finansowych określone zostały w § 22 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 roku. Jeżeli limit zostanie wyczerpany, to przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej powinno nastąpić w terminie od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca następnego roku. Nie ma zdaniem Sądu podstaw do wiązania wymienionej w tym przepisie możliwości wyłącznie z Planem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004 - 2006. Wymieniony przepis nie zawiera takiego ograniczenia. Pogląd Dyrektora Oddziału w tym względzie jest w ocenie Sądu nieuprawnioną interpretacją § 22 i § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 roku.
Sąd wskazał, że organy administracji winny ponownie dokonać oceny czy skarżący spełnia wymogi do przyznania mu renty strukturalnej, z uwzględnieniem wymienionych wyżej poglądów prawnych.
W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego jako organ I instancji wydał w dniu [...] października 2007 r. decyzję Nr [...] o umorzeniu postępowania. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 105 § 1 kpa i stwierdzono, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe wobec wyczerpania limitu środków o których mowa w § 3 pkt 1 rozporządzenia.
W odwołaniu od ww. decyzji K. R. wniósł o przyznanie mu renty strukturalnej i zarzucił niewykonanie wytycznych zawartych w wyroku WSA z dnia 4 maja 2007r. który nakazał organom dokonanie weryfikacji wniosku o przyznanie renty.
Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r., Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji w M. z dnia [...] października 2007r., Nr [...] w sprawie umorzenia postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej K. R.
W uzasadnieniu ponownie wskazano, że zgodnie z § 3 pkt l i 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114 poz. 1191 z poźn. zm.), renty strukturalne są przyznawane do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty w euro określonej w Planie Rozwoju Obszarów Wiejskich na uzyskiwanie rent strukturalnych lub do dnia, w którym suma beneficjentów osiągnie zakładany na 2008 r. wskaźnik wykonania tego planu określony w załączniku do obwieszczenia Ministra Rolnictwa I Rozwoju Wsi z dnia 15 listopada 2004 r. w sprawie planu rozwoju obszarów wiejskich (M.P. Nr 56, póz. 958) w części 11 "Wdrożenie Planu-monitoring i ocena Planu, kontrola i sankcje finansowe, promocja" w ust. 11.4 " Podstawowe wskaźniki monitorowania w tabeli nr 65; według kolejności otrzymania przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wniosków o przyznanie renty strukturalnej. A contrario, renty strukturalne nie mogą zostać przyznawane po przekroczeniu wysokości w/w limitu lub wskaźnika. W związku z tym że ilość wniosków o przyznanie renty strukturalnej przekroczyła zakładany na 2008 r. wskaźnik, powodując przekroczenie założonej sumy beneficjentów programu, decyzją Prezesa ARiMR z dnia [...] lipca 2006 r. wstrzymano przyjmowanie wniosków od dnia l sierpnia b.r. Wskaźnik wykonania tego planu w wysokości 52400 określony został w załączniku do obwieszczenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 listopada 2004 r. w sprawie planu rozwoju obszarów wiejskich( M.P. Nr 56, póz. 958) Suma beneficjentów przewidzianych na 2008 r. została przekroczona i wyniosła 52863. Organ podkreślił, że stosując wprost przepisy prawa w przypadku ustalenia, że wnioskodawca spełnia warunki przewidziane w w/w Rozporządzeniu ARiMR powinna wydawać postanowienia o spełnieniu tych warunków zgodnie z (§ 20 ust. 7). Jednakże otrzymanie takiego postanowienia obliguje wnioskodawcę, w terminie 6 miesięcy, do przekazania gospodarstwa rolnego i zaprzestania działalności rolniczej. Zatem w praktyce może powstać niebezpieczna sytuacja, gdy pomimo potwierdzenia przez ARiMR spełnienia wymaganych warunków i dokonania przekazania gospodarstwa rolnego przez wnioskodawcę renta strukturalna nie zostanie przyznana. Organ ponownie wskazał także, że nie może mieć zastosowania § 22 w/w Rozporządzenia mówiący że w przypadku wyczerpania limitu środków na dany rok przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej powinno nastąpić w terminie od l stycznia do dnia 30 czerwca następnego roku, ponieważ dotyczy środków przewidzianych w Planie Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006, a obecnie limit środków na te lata został wyczerpany. Plan Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) 2004-2006 jest dokumentem operacyjnym określającym cele, priorytety i zasady wspierania zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przygotowało plan na podstawie i zgodnie z Rozporządzeniem Rady WE nr 1257/1999 o wsparciu rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EAGGF), Rozporządzeniem Rady ( WE) nr 1783/2003 zmieniającym Rozporządzenie Rady ( WE) nr 1257, Rozporządzeniem Komisji (WE) nr 445/2002 ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia nr 1257/1999, Rozporządzeniem Komisji (WE) nr 963/2003 zmieniające rozporządzenie Komisji (WE) nr 445/2002 i Rozporządzenie Komisji ( WE) nr 27/2004 ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania w okresie przejściowym postanowień Rozporządzenia Rady (WE) 1257/1999 odnośnie finansowania przez EAGGF Sekcja Gwarancji działań planu rozwoju obszarów wiejskich w niektórych krajach w tym w Polsce. Plan był przewidziany i realizowany w latach 2004-2006. Podstawą realizacji założeń strategicznych Planu było dziewięć działań, w tym renty strukturalne. Wszystkie te działania były finansowane z Sekcji Gwarancji EAGGF oraz środków krajowych przeznaczonych na ten cel budżecie Unii Europejskiej oraz w krajowej ustawie budżetowej. Każde działanie związane ze wspieraniem rozwoju obszarów wiejskich w ramach Planu było identyfikowane jako odrębna pozycja budżetowa, określona w szczegółowej nomenklaturze budżetu Sekcji Gwarancji. Służby finansowe Komisji Europejskiej przekazywały na rachunek Ministerstwa Finansów w Narodowym Banku Polskim odpowiednie kwoty na wydatki dokonywane w kolejnych okresach rozliczeniowych, latach. Obsługa pomocy finansowej powierzona została Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako agencji płatniczej, która dopiero po uzyskaniu stosownych akredytacji w zakresie Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich miała możliwość realizacji płatności w ramach poszczególnych działań. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114 poz. 1191 z poźn. zm.) wydane zostało na podstawie art. 3 ust. 2 pkt l ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej ( Dz. U. nr 229, poz. 2273 oraz z 2004 r. nr 42, poz. 386). Rozporządzenie to określiło szczegółowe warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych o których mowa w art. 10-12 rozporządzenia 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej objętych Planem Rozwoju Obszarów Wiejskich. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, uzasadnione jest twierdzenie, że § 22 w/w Rozporządzenia nie może mieć zastosowania w przypadku wyczerpania limitu środków przewidzianych w planie budżetowym na wypłacanie rent strukturalnych w okresie programowania 2004-2006. Zastosowanie tego przepisu mogło mieć miejsce tylko wówczas gdy wyczerpana została pula środków przeznaczonych na wypłacanie rent strukturalnych w danym roku okresu programowania. Zgodnie z treścią § 22 jeśli limit środków, o których mowa w § 3 pkt l tego rozporządzenia na dany rok został wyczerpany, przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej powinno nastąpić w terminie od dnia l stycznia do 30 czerwca następnego roku. Stąd w przedmiotowej sprawie niemożliwym było wydanie decyzji administracyjnej o przyznaniu renty strukturalnej jak i postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków do jej przyznania. W związku z powyższym organ II instancji podzielił stanowisko Kierownika Biura Powiatowego w M. i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie, ze względu na jego bezprzedmiotowość.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył K. R. stwierdzając, iż podtrzymuje zarzuty zawarte w odwołaniu. Wskazał, że w toczącym się ponad rok postępowaniu organy orzekające nie poinformowały go o wynikach weryfikacji wynikających z § 4 pkt 1-3, 6 i 7 rozporządzenia . Zdaniem skarżącego z rozporządzenia wynika, że w przypadku wyczerpania limitu środków finansowych winien mieć zastosowanie § 22 tego rozporządzenia. Brak środków finansowych nie daje podstaw do odmowy przyjmowania wniosków o renty strukturalne lub wydawania decyzji odmownych czy tez umorzenia postępowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że nie zostały wykonane wytyczne WSA zawarte w wyroku z dnia 4 maja 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 385/07, które z mocy przepisu art. 153 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wiążą zarówno sąd jak i organy ponownie rozpoznające sprawę.
Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowo administracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Związanie zaś samego sądu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku w razie stwierdzenia braku zastosowania do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Sąd nie może powracać do kwestii już wcześniej przesądzonych (vide: wyrok NSA z 22 marca 1999r., IV SA 527/97, LEX nr 47275). Ocena prawna o której mowa w powołanym wyżej przepisie dotyczy zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, natomiast wskazania mają wytyczyć kierunek działalności organu przy ponownym rozpoznawaniu sprawy.
W tym stanie rzeczy sąd orzekający w niniejszym postępowaniu związany jest ustaleniami prawnymi i wskazaniami zawartymi w wyroku WSA z dnia 4 maja 2007r. sygn. akt IV AS/Wa 385/07.
W wyroku tym Sąd dokonał wykładni przepisów § § 17, 3, 20 i 22 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 144, poz. 1191 z późn. zm.)
Sąd wskazał, że organy administracji winny ponownie dokonać oceny czy skarżący spełnia wymogi do przyznania mu renty strukturalnej, z uwzględnieniem wymienionych w wyroku poglądów prawnych.
Organy przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie uwzględniły powyższych ustaleń prawnych i wskazań Sądu, czym naruszyły w sposób istotny cyt. przepis art. 153 p.p.s.a.
Dla rozstrzygnięcia przedmiotowego sporu istotne znaczenie mają przepisy zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 144, poz. 1191 z późn. zm.) zwanym w dalszej części rozporządzeniem. Organy jako podstawę rozstrzygnięć wskazały m.in. § 3 pkt 1) rozporządzenia, zgodnie, z którym renty strukturalne są przyznawane do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty w euro określonej w Planie Rozwoju Obszarów Wiejskich na uzyskiwanie rent strukturalnych (...).
Cytowane rozporządzenie wprost określa warunki i tryb przyznawania rent strukturalnych. Jak wynika z § 18 ust. 3 rozporządzenia, wnioskodawca składa wniosek po ukończeniu 55 lat, jednak nie później niż na 6 miesięcy przed osiągnięciem wieku emerytalnego w przypadku rolnika i miesiąc przed osiągnięciem wieku emerytalnego w przypadku małżonka.
Postępowanie o przyznanie renty strukturalnej wszczynane jest na pisemny, złożony osobiście do właściwego kierownika biura powiatowego Agencji, wniosek rolnika lub małżonka ubiegającego się o rentę strukturalną (§ 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia). Warunki jej przyznania zostały wymienione w § 4 pkt 1-7 rozporządzenia. Są nimi między innymi: przekazanie gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha (§4 pkt 4 rozporządzenia), oraz zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej (§ 4 pkt 5).
Do wniosku składanego na formularzu udostępnionym przez Agencję dołącza się stosowną dokumentację (§ 18 ust. 4 i 5). Następnie kierownik biura powiatowego Agencji weryfikuje wniosek o przyznanie renty strukturalnej w terminie 40 dni od dnia złożenia wniosku, ustalając spełnienie warunków do przyznania renty strukturalnej, z wyjątkiem warunków określonych w § 4 pkt 4 i 5 rozporządzenia, czyli przekazania gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha, oraz zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej (§ 20 ust.1 i 2 rozporządzenia). Jeżeli w wyniku weryfikacji wniosku zostanie ustalone, że wnioskodawca nie spełnia warunków określonych w § 4 pkt 1-3,6 i 7 lub § 11 lub wnioskodawca nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 1 ha użytków rolnych, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem ani właścicielem takiego gospodarstwa nie jest małżonek rolnika; kierownik biura powiatowego Agencji, w drodze decyzji administracyjnej, odmawia przyznania renty strukturalnej § 20 ust. 3 rozporządzenia). Jeżeli natomiast wnioskodawca powyższe warunki spełnia, to kierownik biura powiatowego Agencji wydaje postanowienie o spełnieniu tych warunków w terminie 40 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku (§ 20 ust. 4). Bardzo istotnym jest również to, że postanowienie to powinno zawierać pouczenie o m.in. warunkach dotyczących formy, sposobu i terminu przekazania gospodarstwa rolnego oraz zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej (§ 20 ust. 6 pkt 1) rozporządzenia). Wnioskodawca powinien w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia przekazać gospodarstwo rolne oraz zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej chyba, że limit środków na dany rok został wyczerpany. Wówczas przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej powinno nastąpić w terminie od dnia 1 stycznia do 30 czerwca następnego roku (§ 20 ust 7 w zw. z § 22 rozporządzenia). Jeżeli wnioskodawca otrzymał postanowienie o spełnianiu warunków do przyznania renty, kierownik biura powiatowego Agencji wydaje decyzję administracyjną w sprawie przyznania renty strukturalnej w terminie 30 dni od dnia przedłożenia dowodów potwierdzających przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej (§ 21 ust. 1 rozporządzenia).
Odnosząc powyższy stan prawny do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że postępowanie organów wydających rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie było nieprawidłowe.
Wydanie decyzji w oparciu o § 3 pkt 1 rozporządzenia, w oparciu o pismo Prezesa ARiMR dotyczące wstrzymania przyjmowania wniosków z dniem 1 sierpnia 2006 r., jest niezgodne z samym § 3 pkt 1 rozporządzenia. Ten ostatni przepis nie może być, bowiem podstawą wydanej decyzji, skoro w rozporządzeniu tym wyraźnie wskazano na przepisy stanowiące podstawę prawną decyzji odmownej - § 20 ust. 2 rozporządzenia; jak i pozytywnej - § 21 ust. 1 rozporządzenia. Ponadto § 3 pkt 2 rozporządzenia wskazuje, że renty strukturalne są przyznawane według kolejności otrzymania przez ARiMR wniosków o przyznanie renty strukturalnej.
Jak podkreślił to WSA w wyroku z dnia 4 maja 2007r., ze spójnych zapisów rozporządzenia wynika, że kierownik biura Agencji może wydać decyzję odmowną w sytuacji opisanej w § 20 ust. 3 rozporządzenia. Nie są w nim wymienione okoliczności związane z wyczerpaniem środków finansowych na dany rok. Nie było to konieczne, gdyż przepisy przewidują, że w przypadku wyczerpania środków na dany rok, wnioskodawca może otrzymać rentę w kolejnym roku. Otrzyma on, bowiem pozytywną decyzję dopiero w terminie 30 dni od dnia przedłożenia dowodów potwierdzających przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej. Termin tych czynności określa sam organ w wydanym wcześniej postanowieniu. Uwzględnia w nim fakt wyczerpania limitu środków na dany rok. W takiej sytuacji wnioskodawca nie przekazuje gospodarstwa i nie zaprzestaje działalności w terminie 6 miesięcy od otrzymania postanowienia, a dokonuje tych czynności w pierwszym półroczu kolejnego roku. W tej sytuacji za całkowicie pozbawioną podstaw należy uznać argumentację organu o tym, że wydanie przez organ postanowienia w trybie § 20 ust. 4 rozporządzenia, byłoby sprzeczne z art. 8 K.p.a. wyrażającym zasadę zaufania obywateli do państwa. Zdaniem Sądu organ miał obowiązek przeprowadzić weryfikację wniosku i wydać postanowienie o spełnieniu przez wnioskodawcę warunków udzielenia renty strukturalnej lub odmówić przyznania renty, ale z przyczyn określonych w § 20 ust. 3 rozporządzenia. To właśnie organy nie wydając terminowo należnych rozstrzygnięć i błędnie uzasadniając swoje rozstrzygnięcie naruszyły powyżej wymienioną zasadę zaufania obywateli do organów państwa. Ponadto brak przeprowadzenia stosownej weryfikacji wniosku powoduje, że w sprawie nie przeprowadzono prawidłowego postępowania w celu wyjaśnienia sprawy. Naruszono tym samym wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prawdy obiektywnej.
Dokonując analizy treści aktów prawnych szeroko rozumianego wspierania rozwoju obszarów wiejskich, zarówno w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 z późn. zm), oraz w cytowanym rozporządzeniu, brak jest przepisu, mocą którego organy - dysponenci środków finansowych byliby uprawnieni do odmowy przyznania, w tym wypadku renty strukturalnej, jedynie z uwagi na wyczerpanie środków finansowych na dany rok (podobnie wyrok z dnia 9 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Gd 854/06 nie publ.). Wręcz przeciwnie, rozporządzenie określa sposób postępowania organu w przypadku, gdy wnioskodawca spełnia warunki formalne, a brak jest środków na przyznanie renty strukturalnej. W takim, bowiem wypadku określa w postanowieniu termin, w którym wnioskodawca ma przekazać gospodarstwo rolne i zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej, na pierwsze półrocze kolejnego roku kalendarzowego. W kolejnym roku, po dokonaniu tych czynności przez wnioskodawcę, organ jest zobligowany do wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej.
W związku z powyższym postępowanie organów należało uznać za wadliwe, a wydanie decyzji o umorzeniu ze względu na bezprzedmiotowość postępowania na tym etapie postępowania za niezasadne. Organ ponownie rozpoznając sprawę powinien przeprowadzić postępowanie i ocenić występowanie przesłanek do przyznania renty strukturalnej oraz przeprowadzić postępowanie zgodnie z trybem wskazanym w cytowanym rozporządzeniu.
Wobec naruszenia § 3 pkt 1, § 20 - 22 rozporządzenia, a także art. 153 p.p.s.a. i art. 7 kpa , art. 8 i art. 105 § 1 kpa, skargę należało uznać za zasadną.
W tym stanie rzeczy Sąd kierując się przedstawionymi wyżej względami na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę, jako uzasadnioną uwzględnił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło