II GZ 41/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. S.A. z siedzibą w B., F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 grudnia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 443/08 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi B. S.A. z siedzibą w B., F. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia sprzeciwu w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 443/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił B. S.A. z siedzibą w B., F. – dalej: skarżąca – przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 2007 r., Nr Sp. [...] w przedmiocie oddalenia sprzeciwu w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy [...]. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie sprawy. Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę skarżącej z uwagi na uchybienie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Skarżąca pismem z dnia 13 maja 2008 r. wniosła o przywrócenie terminu do dokonania czynności której uchybiła. Wskazując w uzasadnieniu, że odpowiedzialna za obieg dokumentów w kancelarii pełnomocnika skarżącej A. R. na skutek niedyspozycji spowodowanej rozwijającą się chorobą i pod wpływem leków w dniu wpływu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego błędnie odnotowała datę wpływu na sądowym piśmie, tj. zamiast daty 25 marca 2008 r. wpisała datę 26 marca 2008 r. W związku z powyższym błędnie obliczono siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. O błędzie w obliczaniu terminu skarżąca dowiedziała się dopiero w dniu 6 maja 2008 r., po otrzymaniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 25 kwietnia 2008 r. o odrzuceniu skargi. Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uwzględniając wniosek skarżącej przywrócił termin do uiszczenia wpisu, wskazując, że okoliczności przedstawione przez stronę – poparte dokumentacją medyczną – uprawdopodobniają brak winy pełnomocnika skarżącej w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Sąd uznał, że w dniu doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu sądowego osoba odpowiedzialna za obieg korespondencji miała kłopoty zdrowotne, które mogły spowodować niezawinione błędne wpisanie daty jego doręczenia. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 września 2008 r., sygn. akt. II GZ 213/08, wydanym na skutek zażalenia B.–A. T. P. S.A. (uczestnik postępowania), uchylił postanowienie Sądu I instancji z dnia 17 czerwca 2008 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podkreślił, że Sąd I instancji ustalając terminowość wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu sądowego błędnie przyjął, że moment ustania przyczyny uchybienia terminu do jego złożenia biegł od dnia doręczenia pełnomocnikowi skarżącej odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi. Sąd podkreślił również, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu biegnie w przypadku choroby od dnia jej zakończenia, ale nie dotyczy to choroby podległego pełnomocnikowi pracownika. Sąd ten nie podzielił również stanowiska Sądu I instancji, zgodnie z którym stan zdrowia poparty dokumentacją lekarską "uprawdopodobnia brak winy pełnomocnika w uchybieniu terminu". Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do wniesienia wpisu sądowego od skargi wskazał, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej: p.p.s.a. rozpoznając ponownie sprawę związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Dokonując analizy wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi Sąd uznał, że okoliczności w nim przytoczone (nagła choroba podwładnego pełnomocnika oraz niepożądane działanie leku, które doprowadziło do odnotowania błędnej daty doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu) pozwalają zarzucić pełnomocnikowi skarżącej brak należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Jak podkreśliła sama pełnomocnik, pracownica kancelarii w dniu 25 kwietnia 2008 r. z uwagi na zły stan zdrowia wcześniej opuściła miejsce pracy. Biorąc pod uwagę złe samopoczucie pracownika oraz zwolnienie lekarskie pracodawca nie dołożyła starań w celu sprawdzenia czy wszystkie czynności służbowe dokonane przez A. R. zostały wykonane prawidłowo. Zdaniem Sądu gdyby pełnomocnik przejrzała lub zleciła przejrzenie korespondencji z dokonanymi przez panią A. R. wpisami (biorąc pod uwagę zły stan zdrowia podległego jej pracownika) dostrzegłaby, że zapis na kopercie, w której nadesłano odpis zarządzenia z dnia 11 marca 2008 r. nie odpowiada stanowi faktycznemu, skoro bowiem A. R. od dnia 26 kwietnia 2008 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim, to nie mogła uczynić na kopercie adnotacji o otrzymaniu listu w tym dniu. Pełnomocnik skarżącej (pracodawca A. R.) powinien na czas jej nieobecności ustanowić zastępstwo, czego jednak nie uczynił. Z tego względu Sąd I instancji uznał, że zaniedbanie, którego dopuściła się zatrudniona przez pełnomocnika pracownica nie stanowi o braku winy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła B. S.A. z siedzibą w B., F. domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i wydania postanowienia o przywróceniu terminu lub alternatywnie o uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania za instancję odwoławczą według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. art. 86 § 1 p.p.s.a. oraz art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez ich błędne zastosowanie, 2. art. 87 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię oraz art. 88 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca wskazała, że nie jest słuszne przyjęcie, iż przyczyną uchybienia terminu była choroba personelu oraz zaniedbania pełnomocnika skarżącej w zakresie staranności i zaniedbań w nadzorze nad powierzonymi sprawami. Zdaniem skarżącej przyczyną uchybienia terminu był błąd pracownika spowodowany zażyciem środka farmakologicznego o określonym działaniu ubocznym, w sytuacji w której pełnomocnik nie wiedział o zaistniałej okoliczności a zachowanie pracownika, w momencie wykonywania czynności biurowych, nie wskazywało na jakiekolwiek nieprawidłowości. Zdaniem skarżącej błąd w ustaleniu daty wpływu wezwania do uiszczenia wpisu nie mógł być wykryty przed dniem otrzymania postanowienia Sądu I instancji o odrzuceniu skargi z uwagi na brak jakiejkolwiek podstawy do wcześniejszej weryfikacji tej daty. Gdyby błąd mógł być zweryfikowany wcześniej, to skarżąca w dniu uiszczenia wpisu mogłaby wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu. W odpowiedzi na powyższe zażalenie B.–A. T. P. S.A. wniosła o jego odrzucenie, ewentualnie o jego oddalenie w przypadku ustalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny braku przesłanek do jego odrzucenia a także o zasądzenie kosztów postępowania za instancję odwoławczą według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszym rzędzie należy zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wydał zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego w warunkach określonych przez przepis art. 190 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. będąc związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Art. 190 p.p.s.a. jasno bowiem stanowi, że "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny". Z określenia "związany wykładnią prawa" należy wyprowadzić wniosek, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa. Pojęcie "wykładni prawa" użyte w art. 190 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć ściśle, tj. jako dokonane przez Naczelny Sąd Administracyjny na tle konkretnej sprawy ("w tej sprawie") wyjaśnienie sensu przepisów prawnych, ustalenie właściwego ich rozumienia, przypisanie im odpowiedniego znaczenia, lub też wyznaczenie ich zakresu. Od wynikającego z art. 190 p.p.s.a. obowiązku podporządkowania się wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny Wojewódzki Sąd Administracyjny może odstąpić tylko wówczas, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz wówczas, gdy po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zmieni się stan prawny (por. np. wyrok WSA z 07.06.2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 2065/04; LEX nr 167124, z dnia 24.03.2006 r., sygn. akt III SA/Wa 3345/05; LEX nr 204758, a także m.in. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis,W-wa 2005, str. 577 oraz powołane tam orzecznictwo NSA i SN). Odnosząc powyższe uwagi do sprawy niniejszej, należy stwierdzić, że wniesione zażalenie od skarżonego nim postanowienia z dnia 22 grudnia 2008 r., nie mogło zostać przez Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnione. Orzekając o odmowie przywrócenia skarżącej terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. ściśle bowiem dostosował się do wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w ww. postanowieniu z dnia 10 września 2008 r. (sygn. akt. II GZ 213/08), uchylającym postanowienie tegoż Sądu (WSA) z dnia 17 czerwca 2008 r. Stan faktyczny – ustalony w tej sprawie w sposób niewadliwy – nie uległ zmianie, podobnie jak nie zmieniły się mające w tej sprawie zastosowanie przepisy. Ponadto, podniesione w zażaleniu zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji skarżonym postanowieniem z dnia 22 grudnia 2008 r. przepisów art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez ich błędne zastosowanie, a także art. 87 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię oraz art. 88 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie, wraz z przedstawioną w uzasadnieniu zażalenia argumentacją (notabene abstrahującą od treści tych przepisów, do których w uzasadnieniu skarżąca nawet nie nawiązała), w istocie sprowadzają się do polemiki z wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w ww. postanowieniu z dnia 10 września 2008 r., którą – jak to już wyżej wskazano – Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. był związany. Należy przy tym nadmienić, że na gruncie art. 190 p.p.s.a. nawet w przypadku odmiennej interpretacji prawa (innego rozumienia sensu, znaczenia, czy też zakresu mających zastosowanie w danej sprawie przepisów) przez sąd, któremu sprawa została przekazana, lub jego przekonania o możliwości niezgodności dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny (wykładni prawa) z obowiązującym prawem, dla sądu rozpatrującego sprawę ponownie, zapatrywania prawne wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny mają moc wiążącą. Zważywszy na powyższe, jak również uwzględniając treść odpowiednio w tej sprawie stosowanych przepisów art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.