I OW 9/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Kacprzak Sędziowie NSA : Anna Lech (spr.) Roman Ciąglewicz Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] nr [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S. A. z dnia 12 maja 2007 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] lipca 1970 r. znak: [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] września 1967 r. znak: [...] o przejęciu na własność Państwa nieruchomości położonej w P. L. powiat L. postanawia: wskazać Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organ właściwy do rozpoznania wniosku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu 21 stycznia 2008r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w K. w sprawie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S. A. o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] lipca 1970 r., znak: [...], oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] września 1967 r., poprzez wskazanie, że organem właściwym jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.. Wskazano, że z akt niniejszej sprawy wynika, iż za podstawę do wydania kwestionowanej decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] lipca 1970 r. przejęto art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz.U. Nr 46, poz.339)., który utracił moc z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U.Nr 27, poz. 250), a która to ustawa została następnie uchylona ustawą z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U.Nr 11, poz. 81). Minister Rolnictwa i Rozwoju wsi podniósł, że powołane akty prawne nie zawierają żadnych uregulowań, które przesądziłyby o właściwości organów prowadzących postępowanie nadzorcze w odniesieniu do orzeczeń wydawanych na podstawie wskazanego powyżej dekretu, a w obowiązującym systemie prawnym nie ma uregulowań pozwalających na przejmowanie przez Państwo z urzędu mocą decyzji administracyjnych gospodarstw rolnych. W związku z przeprowadzonymi reformami strukturalnymi w systemie organów administracji nie ma też prezydiów wojewódzkich rad narodowych, ani prezydiów powiatowych rad narodowych. Ten stan prawny, w ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, powoduje trudności w ustaleniu organu właściwego do stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z dnia [...] lipca 1970 r. Organ podniósł, że wprawdzie w art. 39 ust. 6 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 11, poz. 79), przewidziano możliwość przejęcia gruntów na własność Państwa, ale tylko jako samowolnie wyłączonych z produkcji, w razie odmowy przejęcia tych gruntów przez właściciela. Jako organ właściwy w tych sprawach, wskazany był terenowy organ administracji państwowej o właściwości ogólnej stopnia podstawowego. Z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U., Nr 32, poz. 291 ze zm.), przestały jednak istnieć terenowe organy administracji państwowej o właściwości ogólnej i szczególnej, a ich kompetencje przejęły organy gminy oraz administracji rządowej. Wskazano, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 34, poz. 198 ze zm.), sprawy z art. 39 ust. 6 powołanej ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przeszły do właściwości gminy, jako zadania zlecone. Jednak ta ostatnia ustawa utraciła moc obowiązującą z dniem 25 marca 1995 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U.Nr 16, poz. 78). Powołana ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. nie przewidywała już możliwości przejęcia gruntów na rzecz Państwa z powodu ich opuszczenia bądź wyłączenia z produkcji bez zezwolenia. Nie został wobec tego określony organ właściwy do orzekania w tym przedmiocie. W ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w takim przypadku, jako kryterium właściwości należy przyjąć domniemanie kompetencji gminy wynikające z art. 1 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 34, poz. 198 ze .), w myśl którego, do właściwości organów gminy przeszły, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, jako zadania własne, określone w ustawach zadania i odpowiadające im kompetencje należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Podniesiono, że z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. -Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 291 ze zm.), przestały istnieć terenowe organy administracji państwowej o właściwości ogólnej i szczególnej, a ich kompetencje przejęły organy gminy oraz administracji rządowej. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 34, poz. 198 ze zm.), sprawy z art. 39 ust. 6 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych przeszły do właściwości gminy, jako zadania zlecone. Jednak ta ostatnia ustawa utraciła moc obowiązującą z dniem 25 marca 1995 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U.Nr 16, poz. 78). Powołana ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. nie przewidywała już możliwości przejęcia gruntów na rzecz Państwa z powodu ich opuszczenia bądź wyłączenia z produkcji bez zezwolenia. Nie został wobec tego określony organ właściwy do orzekania w tym przedmiocie. W takim przypadku, jako kryterium właściwości należy przyjąć domniemanie kompetencji gminy wynikające z art. 1 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 34, poz. 198 ze .), w myśl którego, do właściwości organów gminy przeszły określone w ustawach zadania i odpowiadające im kompetencje należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 k.p.a. jest organ wyższego stopnia, a jeżeli decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Natomiast w myśl art. 17 pkt 1 k.p.a., organami wyższego stopnia wobec organów gmin, a zatem również wobec prezydium powiatowych rad narodowych, jako organów dawnych rad narodowych, są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba, że ustawy szczególne stanowią inaczej. W odpowiedzi na wniosek, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podniosło, że zadaniem własnym gminy nie mogło stać się orzekanie w sprawach o przejecie nieruchomości, stanowiących własność osób fizycznych, na rzecz Państwa. Przy dokonywaniu bowiem reformy administracyjnej kraju, ustawodawca w art. 5 ustawy kompetencyjnej nie wskazał, iż w sprawach określonych w dekretach z dnia 5 września 1947 r. i z dnia 27 lipca 1949 r., właściwe będą gminy. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, że sprawy te mogły być od dnia 27 maja 1990r. prowadzone tylko przez kierowników urzędów rejonowych, którym powierzono kompetencje w sprawach rodzajowo zbliżonych do tych zawartych we wskazanych dekretach. Podniesiono także, że jeśli według obowiązującego ostatnio w tej materii stanu prawnego, w pierwszej instancji nie mogły wydać decyzji organy samorządu terytorialnego, w sprawach zaś podlegających weryfikacji rozstrzygnięcia wydawał wojewoda, będący w myśl art. 4 ustawy z dnia 22 marca 1990r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej (Dz.U nr 21, poz. 123) uprawnionym do wydawania decyzji administracyjnych i poddany nadzorowi właściwych ministrów, stosujących środki nadzoru stosownie do przepisów k.p.a., to zgodnie z art. 17 pkt 1 w związku z art. 157 § 1 k.p.a. organem wyższego stopnia był właściwy minister. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w niniejszej sprawie oznacza to, iż organem wyższego stopnia właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji wojewody, czy też jego bezpośredniego poprzednika w strukturze organów władzy – rady narodowej stopnia wojewódzkiego, aktualnie organem uprawnionym do przeprowadzenia postępowania administracyjnego z wniosku S. A., będzie właściwy Minister, w którego gestii jest również kwestia zbadania legalności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: sądy administracyjne rozpoznają - na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a. - spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) lub też każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny). W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia ze sporem negatywnym, który powstał miedzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w K. i Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie z wniosku S. A. o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] lipca 1970 r., znak: [...], oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] września 1967 r., Istota sprawy sprowadza się zatem do ustalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, jaki z organów jest właściwy do rozstrzygnięcia sprawy o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 157 § 1 kpa organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. Jakie organy są organami wyższego stopnia określa art. 17 k.p.a. Kryteria tam zamieszczone pozwalają na określenie kompetencji organu w obowiązującym stanie prawnym. Wątpliwości co do kompetencji organu właściwego do prowadzenia postępowania nadzorczego powstają wówczas, gdy dotyczy to decyzji wydanych w przeszłości przez organy, które w wyniku przeprowadzonych zmian strukturalnych zostały zniesione lub zreformowane, a wątpliwości te wzmagają się w przypadku, gdy jednocześnie w prawie materialnym przestał istnieć rodzaj spraw, których dotyczyły te decyzje. W doktrynie i orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności należy oceniać według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu weryfikowanej decyzji. W przypadku zmian w strukturze administracji publicznej ustala się najpierw organ, na który przeszła właściwość w danych sprawach, a dopiero potem określa się organ wyższego stopnia (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, CH Beck, Warszawa 1996, s. 732 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 3 września 1998 r. sygn. akt III RN 83/98, OSNAPiUS 1999, nr 9, poz. 293). Rozpoznawany w niniejszej sprawie spór o właściwość dotyczy ustalenia organu właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] lipca 1970 r., znak: [...], na podstawie art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz.U. Nr 46, poz.339), oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] września 1967 r., wydanej na podstawie art. 1 dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R., zmienionego dekretem z dnia 28 września 1949 r. (Dz. U. nr 53 poz. 404) oraz art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz.U. Nr 46, poz.339)., który utracił moc z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U.Nr 27, poz. 250), na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 4 tej ustawy. Przepis art. 18 ust. 2 tej ustawy stanowił, że decyzje wydane na podstawie między innymi tego dekretu pozostają w mocy. Ustawa ta została następnie uchylona ustawą z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U.Nr 11, poz. 81).W ustawie tej nie było i nie ma żadnego odniesienia do decyzji wydanych na podstawie aktów normatywnych wymienionych w art. 18 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy z dnia 26 października 1971 r., w tym na podstawie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. Z powyższego wynika, ze od dnia 4 listopada 1971 r. przestała istnieć podstawa prawna do przyznawania na własność Państwa nieruchomości rolnych w trybie powołanego dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. Wskazać jednakże należy, że w dniu 1 lipca 1982 r. weszła w życie ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 11, poz. 79). Ustawa ta w art. 44 ust. 1 przewidywała przejęcie na własność Państwa gruntów rolnych odłogowanych na nieruchomościach opuszczonych przez właścicieli, natomiast w art. 39 ust. 4 – wydanie decyzji o pozbawieniu prawa użytkowania nieruchomości stanowiących własność Państwa lub nakazanie zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi, a w przypadku odmowy przejęcia gruntów przez właściciela grunty te mogły być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania na podstawie art. 39 ust. 6 tej ustawy. Przepis art. 45 ust. 1 tej ustawy upoważniał naczelnika gminy do orzekania w sprawach, o których mowa w art. 39 ust. 6 i w art. 44 ust. 1 tej ustawy. Z tych regulacji wynikało, że instytucja przejmowania nieruchomości rolnych na podstawie powołanego dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. oparta na podstawowej przesłance braku faktycznego władania nieruchomościami przez ich właścicieli, to jest tak zwanego faktycznego opuszczenia nieruchomości, była najbardziej zbliżona do przejmowania gruntów rolnych na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 44 ust. 1 i art. 39 ust. 6 powołanej ustawy z dnia 26 marca 1982 r. Dokonując reformy administracji państwowej w 1990 r. w ustawie z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm., zwanej dalej ustawą kompetencyjną), sprawy określone w art. 39 ust. 4, a także w art. 45 ust. 1 (art. 39 ust. 6 i art. 44 ust. 1) ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, zostały przekazane do organów gminy jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej na podstawie art. 3 pkt 14 ustawy kompetencyjnej. Przepisy art. 44 i art. 45 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych zostały skreślone z dniem 1 stycznia 1992 r. ustawą z dnia 25 października 1991 r. o zmianie ustawy o podatku rolnym i ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 114, poz. 494). W tym dniu przestała zatem istnieć kompetencja organów gminy do wydawania decyzji w tych sprawach. Ogólne domniemanie właściwości tych organów z art. 1 ustawy kompetencyjnej z 1990 r. nie mogło dotyczyć tych spraw. Po pierwsze dlatego, że przestała istnieć w ogóle podstawa prawna do wydawania decyzji administracyjnych w tych sprawach, także przez organy administracji rządowej. Po drugie zaś oczywistym jest, że przejmowanie nieruchomości na własność Państwa nie było i nie jest zadaniem własnym gminy – właściwość organów gminy (jednostek samorządu terytorialnego) mogła i może obejmować takie sprawy tylko jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Skoro z dniem 1 stycznia 1992 r. zostały skreślone art. 44 i art. 45 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, to tym samym wygasło z tym dniem zlecenie organom gminy właściwości w tych sprawach, o jakim była mowa w art. 3 pkt 14 ustawy kompetencyjnej z 1990 r. Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych została uchylona przez ustawę z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 16, poz. 78) z dniem 25 marca 1995 r. Ustawa ta nie zawierała nowych regulacji pozwalających na przymusowe, nieodpłatne (w drodze decyzji administracyjnej) przejmowanie gruntów rolnych na własność Państwa z powodu ich opuszczenia, degradacji itp. W reformie administracji publicznej przeprowadzonej w 1999 i 2000 r., w drodze ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668) oraz ustawy z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz. U. Nr 162, poz. 1126), ustawodawca nie uregulował kwestii właściwości organów w sprawach weryfikacji decyzji ostatecznych wydanych przed 1 stycznia 1992 r. o przejęciu gruntów rolnych na własność Państwa na podstawie wymienionych wyżej ustaw z 1957 r. i 1982 r. i taki stan prawny w tym zakresie istnieje nadal. Jednakże w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1991 r., przewidziano w art. 58 ust. 2 możliwość przejęcia na własność Skarbu Państwa za odpłatnością nieruchomości rolnej, jeżeli z wnioskiem takim wystąpi właściciel tej nieruchomości, który ma ustalone prawo do emerytury lub renty z ubezpieczenia (a zachodzą przy tym pewne szczególne okoliczności, o których mowa w 28 ust. 7 pkt 1 tej ustawy). Decyzję w przedmiocie przejęcia nieruchomości i ustalenia odpłatności pierwotnie wydawał organ właściwy do sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi, natomiast od 1 stycznia 1992 r. wskutek zmiany art. 58 ust. 2 (Dz. U. z 1991 r. Nr 107, poz. 464), rejonowy organ administracji rządowej, a od nowelizacji z 1992 r. tej ustawy (Dz. U. 1992 r. Nr 58, poz. 280) – z dniem 21 sierpnia 1992 r., Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa (następnie Agencja Nieruchomości Rolnych). Agencja ta została utworzona ustawą z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1992 r. Według przepisów tej ustawy gospodarowanie nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie należy do organów jednostek samorządu terytorialnego lecz do Agencji Nieruchomości Rolnych, w tym także, stosownie do art. 2 ust. 2 tej ustawy, nieruchomościami rolnymi przejmowanymi na własność Państwa na postawie decyzji administracyjnych. Skoro zatem w obecnym stanie prawnym w sprawach dotyczących gospodarowania nieruchomościami rolnymi będącymi mieniem Skarbu Państwa, w tym dotyczących decyzji o przejęciu nieruchomości rolnej przez Państwo, właściwa jest Agencja Nieruchomości Rolnych, to organu właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji wydanych w przedmiocie przejęcia nieruchomości rolnych na własność Państwa, nawet, jeżeli wydane one zostały na podstawie poprzednio obowiązujących regulacji prawnych przez terenowe organy administracji rządowej – wcześniej przez terenowe organy administracji państwowej, należy poszukiwać przez ustalenie organu wyższego stopnia w stosunku do Agencji i jej Prezesa. Według art. 3 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 19 października 1991 r., nadzór nad Agencją sprawuje Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zgodnie z art. 8 i 9 ust. 2 tej ustawy organem Agencji jest Prezes Agencji, który kieruje Agencją i reprezentuje ją na zewnątrz. Organem wyższego stopnia w stosunku do Agencji i jej Prezesa jest zatem, stosownie do art. 17 pkt 3 k.p.a., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Nietrafne jest zatem stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawarte we wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, że w niniejszej sprawie należy przyjąć domniemanie kompetencji gminy wynikające z art. 1 ustawy kompetencyjnej z dnia 17 maja 1990 r., a co za tym idzie, jako organ wyższego stopnia wskazać samorządowe kolegium odwoławcze. Jeżeli bowiem od dnia 1 stycznia 1992 r. nie istnieje w prawie materialnym kategoria spraw dotyczących przymusowego, nieodpłatnego przejmowania przez państwo, mocą decyzji administracyjnej, opuszczonych gospodarstw rolnych i nie istnieją już naczelnicy miast i gmin, a ustawodawca po tej dacie, także dokonując reformy administracyjnej na podstawie ustawy z 1998 r. nie określił organów właściwych do weryfikowania decyzji ostatecznych wydanych w tych nieistniejących już rodzajach spraw z zakresu administracji rządowej, to nie można domniemywać właściwości organów gminy, skoro nie została ona wprost ustalona przepisami prawa, a jest oczywiste, że sprawy dotyczące przejmowania nieruchomości rolnych na własność Państwa nie należały i nie należą do zadań własnych gminy. W związku z powyższym błędny jest także pogląd, iż organem wyższego stopnia właściwym do prowadzenia postępowań weryfikacyjnych, w tym o stwierdzenie nieważności decyzji, w przedmiotowych sprawach jest na podstawie art. 17 k.p.a. samorządowe kolegium odwoławcze, jako organ wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego. Zasada, że samorządowe kolegia odwoławcze są organem wyższego stopnia także w sprawach decyzji z zakresu administracji rządowej, wprowadzona została dopiero z dniem 1 stycznia 1999 r. Jak wskazano wyżej w dacie tej, bo już od dnia 1 stycznia 1992 r., nie istniał omawiany rodzaj spraw, które dopóki istniały były sprawami z zakresu administracji rządowej i organy tej administracji były organami wyższego stopnia w tych sprawach. Nie można zatem mówić o domniemaniu kompetencji samorządowych kolegiów odwoławczych w tych sprawach z zakresu administracji rządowej na podstawie art. 17 pkt 1 k.p.a., jako organów wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego. W rozpoznawanej sprawie, wobec przedstawionych wyżej rozważań, organem właściwym do rozpoznania wniosku S. A. o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] lipca 1970 r., znak: [...], oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] września 1967 r., właściwy jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Spory o właściwość oraz spory kompetencyjne rozstrzyga, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny w drodze postanowienia, stosując odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), postanowił, jak w sentencji.