II GSK 105/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Jan Bała (spr.) Sędzia NSA Rafał Batorowicz Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 29 marca 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 1873/06 w sprawie ze skargi P. K. – S. P. "A." na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od P. K. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2007 r. sprawy ze skargi P.K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej: uchylił zaskarżoną decyzję w części nakładającej na skarżącego karę pieniężną w wys. 500 zł za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty oraz stwierdził, że w tym zakresie zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, a także zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz P.K. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd orzekał w oparciu o następujący stan faktyczny w sprawie: W dniu [...] marca 2006 r. w Lublinie przeprowadzono kontrolę pojazdu marki Mercedes o nr rej. [...], należącego do P.K. Spółka Przewozowa "A.". L. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] nałożył na P.K. karę pieniężna w łącznej wys. 1300 zł: za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty (kara pieniężna w wys. 500 zł na podstawie l.p.1.7. zał. do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.), dalej: u.t.d., nieprawidłowe działanie urządzenia rejestrującego: nieprawidłowe operowanie przełącznikiem grup czasowych (selektorem) (kara pieniężna w wys. 400 zł na podstawie l.p.11.2. zał. do ustawy) oraz oznaczenie czasowe na wykresówce niezgodne z urzędowym czasem kraju rejestracji pojazdu (kara pieniężna w wys. 400 zł na podstawie l.p.11.2. ust. 3 zał. do ustawy). Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Odnosząc się do przedstawionego w toku postępowania administracyjnego zaświadczenie z dnia [...] marca 2006 r. organ wskazał, że nie zawiera potwierdzenia (podpisu) kierowcy, iż taki dokument otrzymał. Przedłożone z odwołaniem oświadczenia osób, które stwierdzają, że strona wręczała kierowcy ww. zaświadczenie w dniu [...] marca 2006 r. nie mają wpływu na nałożenie kary pieniężnej. Organ wskazał także, iż na okazanych do kontroli wykresówkach wszystkie okresy przerw w pracy kierowca oznaczył jako czas wykonywania innej pracy. Organ nie podzielił stanowiska strony przedstawionego w odwołaniu, że kara powinna być nałożona na kierowcę, ponieważ za działalność firmy ponosi zawsze odpowiedzialność przedsiębiorca a nie pracownik. Rozpoznając skargę przedsiębiorcy – P.K., Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie w części dotyczącej nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wys. 500 zł za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty. Art. 87 ust. 1 u.t.d. stanowił, że podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku. Stosownie zaś do ust. 1a powołanego przepisu, kierowca pojazdu samochodowego był obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli zaświadczenie, poświadczającego jego zatrudnienie oraz spełnianie przez niego wszystkich wymagań określonych ustawą. Zaświadczenie powyższe, zgodnie z art. 39e ust. 1 pkt 6 u.t.d. obowiązany był wystawić przewoźnik drogowy, tj. w niniejszej sprawie skarżący P. K. Na skarżącym ciążył również obowiązek wyposażenia kierowcy w ww. dokument, co wynikało wprost z dyspozycji przepisu art. 87 ust. 3 u.t.d., który stanowił, że przedsiębiorca lub podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2, wykonujący przewozy na potrzeby własne, odpowiedzialni są za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty. Składając w trakcie postępowania administracyjnego pisemne oświadczenia dwóch świadków, skarżący negował ustalenia organu, odnoszące się do niewyposażenia kierowcy w odpowiednie zaświadczenie. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że intencją strony był wniosek o dopuszczenie dowodu z przesłuchania tych osób na okoliczności wskazane w oświadczeniach, zaś stosownie do art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Zdaniem Sądu, skoro kara pieniężna została nałożona przez organ za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty, to przedstawienie przez stronę dowodów – w jej ocenie świadczących o tym, że spełniła omówiony wyżej obowiązek – nie można było uznać za okoliczność niemającą znaczenia dla sprawy, a wniosek organu sprowadzający się w istocie do zakwestionowania przydatności przedłożonego dowodu, był co najmniej przedwczesny. Sąd nie podzielił także stanowiska organu, że brak daty potwierdzenia przez kierowcę odbioru przedmiotowego zaświadczenia miałby jednoznacznie przemawiać za tym, iż przedsiębiorca tego dokumentu w dniu [...] marca 2006 r. kierowcy nie wręczył. Zdaniem Sądu, z dużą ostrożnością należy oceniać oświadczenie kierowcy – K. P., który stwierdził, że P.K. nie wyposażył go w przedmiotowy dokument skoro pozostałe naruszenia spowodowane były przez samego kierowcę w trakcie wykonywania transportu, natomiast kierowca tłumaczył, że to przewoźnik nie wyraził zgody na przełączenie selektora tachografu oraz ustawienie na tachografie prawidłowego czasu. Z tych powodów Sąd uznał, że nieuwzględnienie wniosku dowodowego przedstawionego przez stronę nastąpiło z naruszeniem art. 78 k.p.a., co może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ osiągnięcie prawdy materialnej w procesie ustalania stanu faktycznego jest niezbędne do zbudowania prawidłowej podstawy faktycznej danego rozstrzygnięcia. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w pozostałym zakresie, tj. co do nałożenia kar pieniężnych za stwierdzone naruszenia w postaci: nieprawidłowego operowania przełącznikiem grup czasowych (selektorem) oraz niezgodnego z urzędowym czasem kraju rejestracji pojazdu, Sąd stwierdził, że nie narusza ona zarówno prawa materialnego, jak i procesowego. Organ nałożył kary pieniężne za naruszenia stwierdzone w trakcie kontroli, a skarżący w zasadzie nie kwestionował ich zasadności a jedynie podnosił, że kara powinna zostać nałożona na kierowcę. Sąd, podobnie jak organ, nie podzielił stanowiska skarżącego w tym zakresie stwierdzając, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo reprezentowane przez osobę lub organy, które je prowadzą. To na nich spoczywa ciężar administracyjnej odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługują i to niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Główny Inspektor Transportu Drogowego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 138 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. poprzez brak w wyroku rozstrzygnięcia co do całej zaskarżonej decyzji oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w zw. z art. 78 § 1 i art. 7 k.p.a. poprzez niezasadne uznanie, że istotna dla rozstrzygnięcia sprawy była okoliczność czy wręczono kierowcy zaświadczenie potwierdzające spełnianie wymagań ustawowych. To z kolei było wynikiem błędnej wykładni art. 87 ust. 1a i ust. 3 u.t.d. i uznaniu, że wręczenie kierowcy dokumentu, który powinien posiadać w momencie przewozu – wyczerpuje obowiązek wynikający z art. 87 ust. 3 u.t.d. i może uchylić odpowiedzialność prawą przedsiębiorcy. Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ wskazał, że Sąd uchylając zaskarżoną decyzję w części nie orzekł o całej decyzji, ponieważ w sentencji wyroku brak jest rozstrzygnięcia z zakresie nałożenia kar na nieprawidłowe działanie tachografu, pomimo tego, iż z uzasadnienia orzeczenia wynika, że Sąd I instancji w tym zakresie oddalił skargę. Tym samym – z uwagi na to, że minął ustawowy termin do złożenia wniosku o uzupełnienie wyroku – zasadny jest w ocenie organu zarzut naruszenia art. 138 p.p.s.a. W ocenie organu za niezasadne należy również uznać stanowisko Sądu odnośnie znaczenia dowodu z zeznań świadków na okoliczność wręczenia kierowcy stosownego zaświadczenia. W świetle art. 87 ust. 3 u.t.d. nie ma znaczenia dla sprawy okoliczność czy kiedykolwiek kierowcy wręczono takie zaświadczenie. W świetle powyższego przepisu istotne jest czy przedsiębiorca dopilnował posiadania przez kierowcę wszystkich wymaganych przy wykonywaniu przewozu drogowego. Odpowiedzialność przedsiębiorcy na gruncie ustawy transportowej ma charakter obiektywny, tak więc nie może się on zwolnić z odpowiedzialności za nieposiadanie wymaganych dokumentów poprzez wskazanie, że dołożył staranności przy wyposażeniu kierowcy w stosowną dokumentację, w sytuacji gdy w chwili kontroli brak było tej dokumentacji w pojeździe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 87 ust. 1 i ust. 1a ustawy o transporcie drogowym podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego obowiązany jest mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli zaświadczenie, poświadczające jego zatrudnienie oraz spełnienie przez niego wszystkich wymagań określonych ustawą. W sprawie było bezsporne, że kierowca pojazdu w czasie kontroli pojazdu w dniu [...] marca 2006 r. nie okazał takiego zaświadczenia, a zatem organ transportu drogowego – wbrew odmiennemu stanowisku Sądu I instancji – uznał podstawy do nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej w kwocie 500 zł przewidzianej w pkt 1.7. załącznika do ustawy o transporcie drogowym. W myśl art. 87 ust. 3 omawianej ustawy przedsiębiorca wykonujący przewozy drogowe odpowiedzialny jest za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy w wymagane dokumenty. Wykonanie tego obowiązku nie zwalnia jednak przedsiębiorcy od odpowiedzialności, jeżeli kierowca posiadałby takie dokumenty a nie okazał ich w czasie kontroli. Stąd też należy podzielić zarzuty skargi kasacyjnej, iż w sprawie nie zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego i zeznań świadków na okoliczność, iż skarżący wyposażył kierowcę w wymagane dokumenty. W świetle art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za zgodne z prawem wykonywanie przewozu drogowego, a zatem ponosi odpowiedzialność za naruszenia obowiązków przez osoby, którymi się posługuje. Wynika to również z treści art. 92 ust. 3 omawianej ustawy o transporcie drogowym, skoro wszczęcie postępowania wobec kierowcy nie wyklucza wszczęcia postępowania także wobec przedsiębiorcy realizującego przewóz drogowy. Poza tym kierowca – pracownik, który swoim postępowaniem wyrządza pracodawcy szkodę ponosi wobec tego pracodawcy odpowiedzialność na zasadach przewidzianych w Kodeksie pracy. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił natomiast zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przez Sąd I instancji art. 138 p.p.s.a., gdyż sentencja wyroku zawiera wszystkie elementy składowe przewidziane w tym przepisie. Bez znaczenia dla sprawy jest również okoliczność, że organ transportu uchybił terminowi do złożenia wniosku o uzupełnienie wyroku, o jakim mowa w art. 157 § 1 p.p.s.a., a Sąd I instancji nie orzekł o całości skargi. Orzeczenie przez Sąd I instancji jedynie o części dotyczącej skargi na decyzję w zakresie obejmującym tylko jedną z nałożonych kar oznacza, iż Sąd I instancji wydał wyrok częściowy zawarty w sentencji rozstrzygnięcia. W pozostałym zaś zakresie skarga dotychczas nie została rozpoznana. Tej oceny nie zmienia zaś okoliczność, iż Sąd I instancji w uzasadnieniu rozstrzygnięcia ustosunkował się również do pozostałych zarzutów skargi. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż uzasadnienie wyroku powinno – zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. – odpowiadać treści rozstrzygnięcia. O zakresie zaś rozstrzygnięcia decyduje sentencja wyroku, a nie jego uzasadnienie. Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 tej ostatniej ustawy.