II OSK 2024/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Leszczyński Sędziowie sędzia NSA Andrzej Gliniecki sędzia del. WSA Jacek Fronczyk (spr.) Protokolant Renata Sapieha po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 271/08 w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcie pozwolenia na broń palną myśliwską oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 15 maja 2008 r. o sygn. akt VI SA/Wa 271/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku, działając na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 i z art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), cofnął T. K. pozwolenie na broń palną myśliwską, przyznaną decyzją tegoż organu z dnia [...] października 1995 r. nr [...]. Organ w uzasadnieniu wyjaśnił, że do akt sprawy dołączony został prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Starogardzie Gdańskim II Wydział Karny z dnia [...] maja 2007 r. o sygn. akt II K 216/07, którym uznano T. K. winnym popełnienia czynu z art. 178a § 1 Kodeksu karnego, tj. prowadzenia samochodu w stanie nietrzeźwości. Za ten czyn wymierzono mu karę 4 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres 3 lat, orzeczono roczny zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych oraz wymierzono grzywnę w wysokości 20 stawek dziennych po 100 zł. W związku z powyższym, Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku wskazał, że zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy, organ Policji, który wydał pozwolenie na posiadanie broni, cofa je, jeżeli zostanie ujawnione, że osoba posiadająca pozwolenie należy do jednej z kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, a więc takich, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Podał, iż obawa użycia przez T. K. broni niezgodnie przepisami prawa wynika w niniejszej sprawie z faktu skazania go prawomocnym wyrokiem sądu za popełnienie przestępstwa z art. 178a kk. W ocenie organu, osoba, która dopuściła się czynu zabronionego w stanie nietrzeźwości, sprowadzając w ten sposób zagrożenie dla życia i zdrowia innych uczestników ruchu drogowego, nie daje gwarancji bezpiecznego używania broni palnej, a co za tym idzie, naruszając w taki sposób porządek prawny, budzi uzasadnione obawy, że broń ta może być użyta w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku podkreślił również, że strona rażąco naruszyła przepisy obowiązujące posiadaczy broni dotyczące właściwego zabezpieczenia broni przed pozyskaniem jej przez osoby nieuprawnione. Od powyższej decyzji T. K. złożył odwołanie do Komendanta Głównego Policji, wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu zarzucił organowi I instancji, iż przy wydawaniu decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń nie uwzględnił znajdujących się w aktach sprawy pozytywnych opinii o stronie. Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a kpa oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania. Organ odwoławczy podzielił dokonaną przez organ I instancji wykładnię art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy o broni i amunicji, stwierdzając, że poprzez nadanie tej ustawie charakteru reglamentacyjnego chroniony jest interes społeczny, dlatego też uzyskanie pozwolenia na broń, a także jego utrzymanie, zależy od spełnienia surowych wymogów ustawy. Jeszcze raz podkreślił, iż od posiadaczy broni wymaga się nieskazitelnej postawy, a strona, dopuszczając się przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, takiej postawy nie wykazała. Wskazał, że z dyspozycji art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji jednoznacznie wynika, iż organy Policji cofają pozwolenie na broń, jeżeli istnieją uzasadnione obawy jej użycia przez stronę w sposób określony w tym przepisie. Jego dalsza część jest jedynie wytyczną interpretacyjną, wskazującą organom, w jakich sytuacjach w szczególności obawa ta zachodzi, a katalog wskazanych w nim okoliczności, w tym przestępstw, za które posiadacz broni został skazany lub popełnienie których mu się zarzuca, nie jest zamknięty. Organ odwoławczy wskazał również, iż nie wziął pod uwagę, jako przesłanki uzasadniającej cofnięcie pozwolenia na broń, okoliczności, iż skarżący naruszył przepisy prawa dotyczące zasad przechowywania broni, ponieważ ustalenia w tym zakresie nie zostały przez organ I instancji poparte żadnym materiałem dowodowym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję T. K. podniósł, że organ błędnie ocenił okoliczności faktyczne sprawy i nie wziął pod uwagę całości zebranego w niej materiału dowodowego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oceniając legalność zaskarżonej decyzji, uznał, że nie narusza ona prawa. Sąd wyjaśnił, że art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji stanowi, że właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 - 6 tej ustawy. Stosownie natomiast do treści art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. W ocenie WSA w Warszawie, przestępstwo objęte przepisem art. 178a § 1 kk, usytuowane jest wprawdzie w rozdziale XXI Kodeksu karnego, zatytułowanym "Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji", jednak przedmiotem ochrony poprzez tę normę jest życie i zdrowie człowieka. Prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości często wywołuje bowiem tragiczne skutki w postaci wypadków powodujących śmierć i kalectwo ludzi czy utratę mienia, zaś ochrona życia i zdrowia człowieka leży w interesie publicznym. Sąd podkreślił, iż skazanie prawomocnym wyrokiem za przestępstwo z art. 178a § 1 kk nie tylko oznacza, że skarżący dopuścił się zachowania niezgodnego z obowiązującym prawem, tj. prowadzenia w stanie nietrzeźwości pojazdu mechanicznego. Świadczy przede wszystkim o braku odpowiedzialności, lekkomyślności i braku wyobraźni sprawcy takiego czynu co do następstw własnego zachowania. W ocenie WSA w Warszawie, organ odwoławczy w sposób logiczny i przekonujący uznał, że nieodpowiedzialne zachowanie osoby posiadającej pozwolenie na posiadanie broni świadczy o nieprzestrzeganiu przez nią podstawowych norm bezpieczeństwa w komunikacji i fakt popełnienia przestępstwa o takim charakterze podlega uwzględnieniu przy ocenie dokonywanej z punktu widzenia art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy. Nawet bowiem jednorazowe zachowanie, jak w niniejszym przypadku, ale świadczące o lekceważeniu normy zakazującej prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu, burzy, zdaniem Sądu, całokształt dotychczasowych dobrych opinii w środowisku skarżącego oraz całokształt jego dotychczasowego postępowania. Okoliczności tego zdarzenia potwierdzają bowiem istnienie obawy użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego i pozytywna opinia środowiskowa tego nie niweczy. Sąd podkreślił, iż w świetle powołanego przepisu istotna jest przy tym okoliczność, że broń jest towarem szczególnie reglamentowanym, przez co dostęp do jej posiadania ograniczony jest przepisami ustawy o broni i amunicji. Nie może bowiem stwarzać zagrożenia dla osób trzecich, a zagrożenie takie niewątpliwie występuje w przypadku posługiwania się bronią przez osobę, która ma nad nią ograniczoną kontrolę. W ocenie Sądu, taką właśnie ograniczoną kontrolę miał nad swoim zachowaniem skarżący, decydując się na kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości. Tym samym uzasadniona jest teza, że nieracjonalne i nierozważne zachowanie skarżącego, polegające na prowadzeniu pojazdu w stanie nietrzeźwości, rodzi uzasadnioną obawę, że w takim samym lub podobnym stanie może on korzystać z posiadanej broni, czyli w rezultacie używać jej z narażeniem życia i zdrowia innych osób, w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Sąd stwierdził także, iż organ, wbrew przekonaniu skarżącego, odniósł się do pozytywnych opinii na jego temat, jednak prawidłowo uznał, że nie eliminują one faktu dopuszczenia się czynu przestępczego o znacznym stopniu szkodliwości i jako takie nie znoszą obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zwrócił również uwagę, iż w art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy jest mowa jedynie o uzasadnionej obawie użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a nie pewności, że broń w takich celach zostanie użyta. Uznając podniesione w skardze zarzuty za nieuzasadnione, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożył T. K., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego uchylenie w całości i uwzględnienie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 pkt 6 w związku z art. art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, poprzez ich błędną wykładnię, czyli przyjęcie, że dopuszczenie się występku stypizowanego w art. 178a § 1 kk przez skarżącego stanowi samodzielną i wyłączną podstawę dla wydania decyzji w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni. W uzasadnieniu kasator podniósł, że w świetle powołanych przepisów ustawodawca nie wymaga, aby osoba, która otrzymała pozwolenie na posiadanie broni była nieskazitelnego charakteru, przestrzegała bezwzględnego zakazu spożywania alkoholu, czy też była niekarana. Stwierdził, że w zamyśle prawodawcy nie każde przestępstwo oraz nie każde zachowanie w stanie nietrzeźwości uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2007 r. o sygn. akt VI SA/Wa 818/07, skarżący kasacyjnie wskazał, że wyciągnięcie przez organ wniosku o istnieniu zagrożenia sprzecznego z prawem użycia broni z samego tylko faktu skazania T. K., jest za daleko idące. Podkreślił, iż na tle okoliczności niniejszej sprawy, popełnione przez skarżącego przestępstwo nie miało żadnego związku z posiadaną przez niego bronią. Nie dopuścił się on również naruszenia żadnego z przepisów ustawy o broni i amunicji, w tym dotyczących przechowywania broni. Kasator zaznaczył, że przestępstwo określone w art. 178a § 1 kk stanowi występek przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji i ma charakter formalny, a co za tym idzie nie stanowi przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu czy mieniu. Wskazał ponadto, iż dotychczasowe postępowanie oraz postawa skarżącego, jak również incydentalny charakter popełnionego występku świadczą o tym, iż nie zachodzi obawa, co do użycia przez niego broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, argumentując, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest prawidłowy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, co sprawia, że nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji w pełni zasadnie uznał, że decyzje o cofnięciu skarżącemu pozwolenia na broń palną myśliwską są zgodne z prawem. Przedstawione w motywach zaskarżonego wyroku przepisy prawa, jak również ich prawidłowa wykładnia i zastosowanie, nie dają podstaw do jego kwestionowania. Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Sformułowanie "cofa pozwolenie na broń" jest kategoryczne, oznacza więc obowiązek cofnięcia pozwolenia w wypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek, przewidzianych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ustawy. W rozpoznawanej sprawie organy Policji wskazały na pkt 6 ust. 1 wymienionego artykułu, odnoszący się do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Podstawową przesłanką zastosowania powyższego przepisu jest powstanie uzasadnionej obawy, że osoba, której wydano pozwolenie na broń, może jej użyć w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Ustawodawca wskazał jedynie przykładowe sytuacje – przez użycie słowa "w szczególności" – których zaistnienie przesądza o powstaniu obawy takiego użycia broni niezgodnie z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2009 r. o sygn. II OSK 951/08 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, poprzez sam fakt tego skazania, osobę taką zalicza do kręgu osób, o jakich mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, a więc do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą broni użyć w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. o sygn. akt II OPS 4/09). Ustawodawca – w przypadku osób skazanych za przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu – odszedł od związania obawy niezgodnego z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego użycia broni z cechami osobowościowymi sprawcy przestępstwa na rzecz przykładowego wskazania dóbr chronionych prawem, w które ono godzi. W rozpoznawanej sprawie bezsporny jest fakt skazania skarżącego prawomocnym wyrokiem za przestępstwo określone w art. 178a § 1 kk, a więc nie za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. W takiej sytuacji, rozpoznając sprawę cofnięcia pozwolenia na broń, nie można powoływać się jedynie na fakt skazania strony prawomocnym wyrokiem, albowiem warunkiem cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni jest wykazanie w toku postępowania administracyjnego przez organy administracji, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy popełnieniem przez skarżącego danego przestępstwa (w tym przypadku przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji) a uzasadnioną obawą użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skazanie za przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza te, których jednym ze znamion jest stan nietrzeźwości sprawcy, powinny być traktowane jako przesłanki spełniające dyspozycję art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, których wystąpienie winno skutkować cofnięciem pozwolenia na broń. Tego rodzaju czyny pośrednio godzą bowiem w życie, zdrowie lub mienie nie tylko osoby, która się ich dopuszcza, ale także innych uczestników ruchu drogowego. Osoba taka świadomie bowiem decyduje się na możliwość wystąpienia tego rodzaju skutków, co w powiązaniu ze stopniem społecznej szkodliwości takiego przestępstwa oraz jego istotnym znaczeniem dla sfery stosunków społecznych, uzasadnia cofnięcie jej pozwolenia na broń. Osoba, która – tak jak strona – świadomie wprowadza się w stan nietrzeźwości, a następnie decyduje się na kierowanie pojazdem, wykazuje nieodpowiedzialność, a więc cechę, która u posiadacza tak niebezpiecznego narzędzia, jakim jest broń palna, nie daje gwarancji jej bezpiecznego posiadania i używania – w rozumieniu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Istnieje zatem uzasadniona obawa, iż skarżący może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ponieważ w określonych sytuacjach, w które sam może się wprowadzić, np. poprzez spożycie alkoholu w nadmiernej ilości, nie potrafi zapanować nad swoim zachowaniem. Nawet nienaganna opinia skarżącego w środowisku zawodowym i społecznym, jak również prawidłowe przechowywanie przez niego broni nie stanowią dowodu mogącego uzasadniać odmienne przekonanie, co do sposobu zachowania się skarżącego w przyszłości. W świetle popełnionego przez skarżącego czynu, badanie jego charakteru i dotychczasowej postawy życiowej nie może zmienić oceny co do tego, że jest on osobą nieodpowiedzialną. Fakt popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 kk i skazania daje podstawę do przyjęcia, że skarżący nie spełnia "najwyższych standardów zachowania", wymaganych od posiadacza broni (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2007 r. o sygn. akt II OSK 1172/06, LEX 368211). Organy Policji wyraźnie wskazały na powody, dla których powzięły obawę, iż skarżący może użyć broni w takim właśnie celu i w sposób wystarczający je uzasadniły, zaś Sąd I instancji takie stanowisko trafnie zaakceptował. Spełnienie przesłanki zaliczenia skarżącego do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, musiało skutkować, zgodnie z dyspozycją art. 18 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, cofnięciem pozwolenia na broń. Stąd też zarzut naruszenia prawa materialnego jest nieusprawiedliwiony. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, mając za podstawę art. 184 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.