III SA/Gl 227/08
WyrokWSA w Gliwicach2008-05-16
Skład orzekający: Gabriela Jyż, Marzanna Sałuda, Krzysztof Targoński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchybienie formalne w postaci przekroczenia o 7 dni terminu na sporządzenie aktu notarialnego darowizny gospodarstwa rolnego przez małżonka wnioskodawcy, przy jednoczesnym faktycznym przekazaniu gospodarstwa w terminie, stanowi podstawę do odmowy przyznania renty strukturalnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pozbawienie strony prawa do renty strukturalnej z powodu uchybienia formalnego w postaci przekroczenia o 7 dni terminu na sporządzenie aktu notarialnego darowizny gospodarstwa rolnego przez małżonka, przy jednoczesnym faktycznym przekazaniu gospodarstwa w terminie, nie jest zgodne z wykładnią celowościową przepisów o przyznawaniu tych świadczeń. Celem przepisów jest zmiana pokoleniowa i technologiczna na obszarach wiejskich, a nie wywłaszczanie rolników. Ponadto, organy nie zbadały, czy na spornej nieruchomości prowadzona była działalność rolnicza przez małżonka strony, ani czy spełnione zostały warunki dotyczące łącznej powierzchni użytków rolnych posiadanych lub współposiadanych przez wnioskodawcę i jego małżonka.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania renty strukturalnej Z.P. po wznowieniu postępowania. Organy uznały, że warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej i przekazania gospodarstwa nie został spełniony w terminie, ponieważ akt notarialny darowizny części gospodarstwa przez małżonka został sporządzony z 7-dniowym opóźnieniem. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów rozporządzenia dotyczącego rent strukturalnych oraz brak zbadania faktycznego przekazania gospodarstwa i prowadzenia na nim działalności rolniczej. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i stwierdza, że nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Jyż, Sędziowie Asesor WSA Marzanna Sałuda (spr.), Asesor WSA Krzysztof Targoński, Protokolant Staż. ref. Anna Tymowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2008 r. przy udziale - sprawy ze skargi Z.P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rent strukturalnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. o nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C., po rozpatrzeniu odwołania Z.P., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. nr [...] z dnia [...]r. uchylającą decyzję o przyznaniu renty strukturalnej Z.P. i odmawiającą jej przyznania.
W podstawie prawnej powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.– Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. D z. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 5a ust. 3 i 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 31 poz. 264 ze zm.), art. 5a ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (D z. U. z 2004 r. Nr 114, poz. 1191 z póżn. zm.).
W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia odniesiono się w pierwszej kolejności do okoliczności faktycznych sprawy gdzie wskazano, iż wnioskiem z dnia [...] r. Z. P. zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego AR i MR w P. o przyznanie renty strukturalnej. Do wniosku dołączyła załączniki wymagane §18 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (D.z. U. Nr 114, poz. 1191 z póżn. zm.) a to: odpis z księgi wieczystej Nr [...], z dnia [...]r. odpis z księgi wieczystej Nr [...], z dnia [...]r., wypis z rejestru gruntów z dnia [...]r., [...], wypis z rejestru gruntów z dnia [...].,[...], zaświadczenie KRUS O/R C. [...] z dnia [...]r. o okresach podlegania ubezpieczaniu społecznemu rolników, oświadczenie z dnia [...]r. o podleganiu ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w KRUS, świadectwo dojrzałości p. A.D., akt notarialny Nr [...] z dnia [...] r.
Na podstawie danych zawartych we wniosku i załącznikach, po przeprowadzeniu kontroli danych przy wykorzystaniu systemu informatycznego ZSZiK, wspomagającego proces obsługi wniosków w ramach Wspólnej Polityki Rolnej - Kierownik Biura Powiatowego AR i MR w P. wydał w dniu [...] r. postanowienie o spełnieniu - wstępnych warunków do uzyskania prawa do renty strukturalnej. Postanowienie to strona odebrała osobiście w dniu [...] r.
W dniu [...] r. w Biurze Powiatowym AR i MR w P. Z. P. złożyła dokumenty potwierdzające przeniesienie własności użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego stanowiącego własność Z. i T.P. – za wyjątkiem działek o numerach [...], [...] o pow. 0,2010 ha na rzecz innego rolnika - córki A.D.. Jednocześnie w tym dniu złożyła oświadczenie o przekazaniu wszystkich użytków rolnych, będących zarówno przedmiotem odrębnej własności jej jak i małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności za wyjątkiem działek w/w o nr [...],[...] jak też oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej z dniem przekazania gospodarstwa, t. j. [...]r.
W dniu [...]r. Kierownik Biura Powiatowego AR i MR w P. wydał decyzję, którą przyznał Z.P. rentę strukturalną od miesiąca [...]r. na okres 10 lat .
Decyzją z dnia [...]r. nr [...]dokonano zmiany wysokości renty strukturalnej ze względu na waloryzację kwoty najniższej emerytury.
Pismem z dnia [...]r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w C. poinformowała Kierownika Biura Powiatowego AR i MR w P., iż małżonek Z.P. - T.P. - w dniu wydania decyzji nr [...]z dnia [...]r. o przyznaniu renty - był właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,64 ha, przekazanego notarialnie w dniu [...]r. na rzecz syna A.P.
Wobec otrzymanej informacji z KRUS Kierownik Biura Powiatowego AR i MR w P. postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] wznowił postępowanie w sprawie w trybie art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, w myśl którego: w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nie znane organowi, który wydał decyzję. W ocenie organu nowe okoliczności istniejące w sprawie w dniu wydania decyzji a nieznane organowi to informacja o posiadaniu gruntów rolnych o pow. 4,64 przez małżonka Z. P.
Wobec wydanego postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie Z. P. złożyła oświadczenie z dnia [...]r., w którym poinformowała, iż przekazanie przedmiotowych gruntów rolnych o pow. 4,64 ha na rzecz syna odbyło się w dniu [...]r., co potwierdzać miał dokument notarialny. Przedłożony dokument o numerze repertorium A NR [...] z dnia [...] r. stwierdzał jednakże jedynie własnoręczność podpisu p. A.P. na oświadczeniu z dnia [...] r. w którym wskazano, iż dnia [...]r. odbyło się przekazanie gospodarstwa, zaś samo spisanie aktu - w związku z brakiem środków finansowych nastąpiło - w [...] r.
Decyzją z dnia [...]r. Kierownik Biura Powiatowego AR i MR w P. na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 i § 2 i art. 158 §1 k.p.a. a także w związku z niedopełnieniem wymogów z § 3 pkt 5, § 20 ust. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich unieważnił decyzję o przyznaniu renty strukturalnej z uwagi na fakt , iż została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości i z rażącym naruszeniem prawa.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego AR i MR w C., po rozpatrzeniu odwołania Z.P., decyzją z dnia [...] r. uchylił wskazaną decyzję z dnia [...] r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego AR i MR w P. wydał decyzję, którą działając na podstawie § 17 ust.1, § 4 i § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.04.2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich i art. 145 § 1 ust. 5 i art. 151 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego uchylił decyzję o przyznaniu renty strukturalnej z dnia [...]r. i odmówił jej przyznania Z. P. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. 2004 r. Nr 114, poz. 1191 z późn. zm.) - rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, zwanemu dalej rolnikiem, jeżeli łącznie spełnia warunki:
1) ma ukończone 55 lat lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników,
2) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat poprzedzających złożenie - wniosku o rentą strukturalną i w tym okresie podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, przez okres co najmniej 5 lat ,
3) w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu,
4) przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha,
5) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej,
6) wpisany został do ewidencji producentów (...),
7) nie posiada zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników .
W myśl § 9 warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej ,o której mowa w § 4 pkt 5 , uważa się za spełniony, jeżeli po przekazaniu gospodarstwa rolnego zarówno uprawniony do renty strukturalnej jak i jego małżonek : nie jest posiadaczem (współposiadaczem ) użytków rolnych o powierzchni przekraczającej 0,5 ha , (...) .
Zgodnie zaś z § 20 ust. 7 w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia wnioskodawca powinien przekazać gospodarstwo rolne oraz zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej (...). W ocenie organu I instancji doszło do naruszenia powołanych przepisów w zakresie " braku przekazania przez beneficjenta na dzień wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej całości gospodarstwa ponad 0,5 ha’’.
W odwołaniu , wniesionym mimo braku pouczenia o tym prawie Z. P. wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na obrazę art. 107 KPA, w zakresie braku pouczenia o środku odwoławczym w treści zaskarżonej decyzji. Zarzuciła nie ustosunkowanie się do okoliczności , iż w terminie 6 m-cy nastąpiło faktyczne przekazanie przez małżonka gospodarstwa stanowiącego jego odrębną własność na rzecz syna, a powołane w decyzji przepisy nie definiują pojęcia przekazania (faktyczne czy formalne).Podniosła także, iż to ona była wnioskodawczynią, a kwestia sporna dotyczy gospodarstwa stanowiącego majątek odrębny małżonka , stąd koniecznym winno się stać rozważenie tej kwestii na gruncie przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego .
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego AR i MR w C. utrzymał w postępowaniu odwoławczym w mocy sporną decyzję wskazując , iż zgodnie z treścią § 20 ust. 7 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich wnioskodawca powinien przekazać gospodarstwo rolne i zaprzestać działalności rolniczej w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków uzyskania prawa do renty strukturalnej . Mając na uwadze powyższe, termin 6 miesięcy do przekazania gospodarstwa upływał dnia [...]r., tymczasem część gospodarstwa rolnego o pow. 4,64 stanowiąca majątek odrębny nie została przekazana we wskazanym terminie, lecz późniejszym, to jest w dniu [...] r.
W myśl natomiast § 6 ust. 1 warunek przekazania gospodarstwa rolnego uważa się za spełniony, jeżeli zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa rolnego, będące zarówno przedmiotem odrębnej współwłasności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności (...). Producent ubiegający się o płatność w ramach danego programu w ramach WPR zobowiązany jest do zapoznania się z wymogami i obowiązującymi przepisami. W tym względzie podniesiono, iż oświadczenie w tym zakresie Z. P. podpisała w sekcji D wniosku o przyznanie renty z dnia [...] r.
Ponadto, w oświadczeniach z dnia [...] r. odwołująca się informuje o zaprzestaniu działalności rolniczej i przekazaniu wszystkich użytków rolnych będących jej odrębną własnością jak i jej męża (za wyjątkiem działek [...],[...],[...]).
W odniesieniu do poruszonej kwestii kodeksu rodzinnego, w ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw do jego zastosowania w przedmiotowej sprawie, bowiem zasady i szczegółowe warunki programu zawarte zostały w treści wym. rozporządzenia z dnia [...]r., w tym i wymóg przekazania wszystkich użytków rolnych będących w posiadaniu wnioskującego o przyznanie renty strukturalnej, pozostającego w związku małżeńskim. Ponadto jak wynika z treści aktu notarialnego z dnia [...]r. - P. T.P. oświadczył, że przekazywana nieruchomość o pow. 4,6413 ha nabyta została w trakcie związku małżeńskiego.
W zakresie braku pouczenia o prawie do odwołania w treści zaskarżonej decyzji - organ odwoławczy przyznając fakt uchybienia w tym zakresie powołał się na przyjęte orzecznictwo i wskazał , iż brak któregoś z elementów decyzji wskazanych w art. 107 § 1 k.p.a. nie musi oznaczać, że pismo pozostaje być decyzją i staje się innego rodzaju formą działania administracji. Ponadto Z. P. skorzystała ze środka odwoławczego pomimo braku pouczenia w tym zakresie.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona zarzuciła naruszenie § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 z późn. zm.) poprzez przyjęcie, iż w dacie przyznania renty strukturalnej nie zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej, art. 107 §1 k.p.a. poprzez nie wskazanie podstawy prawnej decyzji .Podkreśliła też, iż oboje z małżonkiem pozbyli się gospodarstw rolnych , przy czym gospodarstwo stanowiące majątek odrębny małżonka zostało faktycznie przekazane w dniu [...] r. a więc w okresie przewidywanym w przepisach, natomiast akt notarialny został spisany dopiero w [...]r. z uwagi na brak środków finansowych na pokrycie kosztów notarialnych. W tej sytuacji okoliczność ta zgodnie z zasadą zapewniania zaufania do organów administracji winna być uwzględniona przy załatwianiu sprawy .
Organ odwoławczy podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi .
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że w sprawie doszło do naruszenia prawa, co oznacza, że skarga podlega uwzględnieniu.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy organy, po wznowieniu postępowania w sprawie renty, zasadnie odmówiły jej przyznania, argumentując odmowę faktem nie ujawnienia części gospodarstwa rolnego o pow. 4,64 ha stanowiącego odrębny majątek męża. Zdaniem organu fakt nie ujawnienia wszystkich gruntów rolnych był nową okolicznością uprawniająca do zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ) dającą podstawę do wznowienia postępowania.
Należy zauważyć, że kwestia rent strukturalnych jest elementem wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej, uregulowanym w rozporządzeniu Rady WE Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r., jak również w rozporządzeniu Komisji WE Nr 445/2002 z dnia 26 lutego 2002 r., ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady WE Nr 1257/1999 (Official Journal L 074 z dnia 15 marca 2002 r.). Z dniem 1 maja 2004 r. przepisy te stały się częścią polskiego porządku prawnego, obowiązują na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej bez konieczności odrębnego ich wprowadzania do wewnętrznego porządku prawnego w drodze ratyfikacji czy inkorporacji przez organ państwa członkowskiego i powinny być stosowane bezpośrednio. Przepisami prawa polskiego, regulującymi szczegółowo warunki uzyskania renty strukturalnej i tryb jej przyznawania są przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 z póżn. zm. ). Rozporządzenie powyższe zostało wydane na podstawie delegacji wyrażonej w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2272 ze zm.).
Warunki uzyskania renty strukturalnej zostały określone w § 4 ww. rozporządzenia i zgodnie z § 4 pkt 4 i pkt 5 rentę strukturalną przyznaje się rolnikowi który spełnia m. inn. następujące warunki:
-przekazał gospodarstwo rolne o powierzchni co najmniej 1 ha ;
-zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej.
Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia warunek przekazania gospodarstwa rolnego uważa się za spełniony, gdy zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności z zastrzeżeniem § 9 pkt 1. W myśl § 9 pkt 1 warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej uważa się za spełniony, jeżeli po przekazaniu gospodarstwa rolnego; łączna pow. użytków rolnych posiadanych lub współposiadanych przez uprawnionego do renty strukturalnej i jego małżonka nie przekracza 0,5 ha, a działalność rolnicza prowadzona na tychże użytkach służy wyłącznie w celu zaspokojenia potrzeb wnioskodawcy lub osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.
Według § 20 ust. 7 rozporządzenia przekazanie gospodarstwa rolnego oraz zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej powinno nastąpić w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia o spełnianiu warunków do otrzymania renty .
W rozpatrywanej sprawie Kierownik Biura Powiatowego AR i MR wydał postanowienie o spełnieniu warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej w dniu [...] r , które to postanowienie stronie doręczono w dniu [...] r.
W dniu [...] r. skarżąca wraz z małżonkiem darowali A. D. opisane w akcie notarialnym repertorium A nr [...] gospodarstwo rolne stanowiące niezabudowaną nieruchomość składająca się z działek nr [...] o pow. 4,638 ha i niezbudowaną nieruchomość składającą się z działek nr [...] o pow. 2.735 ha .
Decyzją z dnia [...] r. została skarżącej przyznana renta strukturalna .
Następnie organ powziął informację iż p. T.P. - w dniu wydania decyzji nr [...] o przyznaniu renty - był właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,64 ha, a gospodarstwo to przekazane zostało aktem notarialnym w dniu [...] r. na rzecz syna A.P. Organ uznał zatem, że fakt legitymowania się przez małżonka skarżącej nieruchomością rolną o pow. przekraczającej 0,5 ha, mimo upływu 6 miesięcznego terminu od otrzymania postanowienia o spełnieniu warunków do przyznania renty, stanowiło podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i uznania, iż skarżąca nie spełniła warunków wynikających § 20 ust. 7 w zw. z § 6 ust. 1 rozporządzenia .
Zdaniem Sądu z taką interpretacją przepisów powyższych przepisów nie można się zgodzić. Powołane przepisy stanowią, iż wnioskodawca powinien przekazać gospodarstwo rolne i zaprzestać działalności rolniczej w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia. W tym miejscu zauważyć należy , iż bez wątpienia podstawową i decydującą kwestią w zakresie regulacji dot. przyznawania rent strukturalnych jest zaprzestanie przez rolnika prowadzenia działalności rolniczej o której mowa w wym. § 2 rozporządzenia oraz kwestia przekazania młodym rolnikom gospodarstw rolnych. Interpretując przepisy regulujące zagadnienia związane z przyznawaniem rent strukturalnych stosować należy wykładnię celowościową i wskazać, że powodem ich wprowadzenia jest zmiana pokoleniowa, jak również technologiczna na obszarach wiejskich , a nie ich wywłaszczanie ze wszystkich posiadanych nieruchomości , zwłaszcza, że rentę strukturalną przyznaje się już za przekazanie gospodarstwa rolnego o obszarze przekraczającym 1 ha.
Dodać trzeba też, iż rozporządzenie reguluje pojęcie działalności rolniczej w § 2 stanowiąc, iż rozumie się przez to produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwo, hodowlę i produkcję materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu fermowego oraz chów i hodowlę ryb.
Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, iż ani z akt sprawy ani z zaskarżonej decyzji nie wynika by organy badały czy małżonek strony przekazał gospodarstwo o pow. 4,64 ha , mimo iż w odwołaniu strona podnosiła , iż nastąpiło faktyczne przekazanie gospodarstwa synowi i że nastąpiło to przy zachowaniu 6 miesięcznego terminu wynikającego z powołanych wyżej przepisów i miało to miejsce w dniu [...]r.
Z akt sprawy jak też z decyzji nie wynika także by organy badały czy na spornej nieruchomości prowadzona była działalność rolnicza przez małżonka strony skarżącej .
W sprawie natomiast bezspornym jest , iż formalne przekazanie gospodarstwa rolnego dot. nieruchomości położonej we wsi K. o pow. 4,64 ha nastąpiło w formie umowy darowizny dokonanej aktem notarialnym w dniu [...]r. Oceniając różnice czasowe pomiędzy faktycznym a formalnym przekazaniem gospodarstwa, w kontekście zachowania 6 miesięcznego terminu wynikającego z § 20 ust. 7 stwierdzić należy , iż uchybiono przekazaniu gospodarstwa w aspekcie formalnym o 7 dni .
W tych zatem okolicznościach faktycznych, tej konkretnej spraw, zdaniem Sądu pozbawienie strony prawa do renty strukturalnej z tej jedynie przyczyny , iż przekazanie formalne gospodarstwa rolnego małżonka nie nastąpiło w ciągu 6 miesięcy od daty otrzymania postanowienia o spełnianiu wstępnych wymogów co do przyznania prawa do renty strukturalnej nie jest zgodne z wykładnią celowościową przepisów o przyznawaniu tych świadczeń .
Jednocześnie jak słusznie podniósł organ I instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia [...]r., treść § 9 ust. 1 rozporządzenia normuje warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej określonej w § 4 pkt 5. Stosownie do tegoż przepisu warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej jest spełniony jeżeli po przekazaniu gospodarstwa rolnego; łączna pow. użytków rolnych posiadanych lub współposiadanych przez uprawnionego do renty strukturalnej i jego małżonka nie przekracza 0,5 ha (...) . Sąd zauważa, iż własność jako najszersze prawo rzeczowe nie zawsze wiąże się z posiadaniem . W myśl. art. 336 kodeksu cywilnego " posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią włada faktycznie jak właściciel ( posiadacz samoistny ), jak i ten kto nią włada jak użytkownik , zastawnik , najemca , dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą ( posiadacz zależny ). Posiadanie jest stanem faktycznym polegającym na faktycznym władztwie, przez które rozumie się samą możność władania. Wskazując na te przepisy zauważyć należy, iż organy obu instancji badając sprawę i wydając decyzję nie rozważały spełnienia przez stronę okoliczności wynikających z treści omówionego przepisu. Organ i instancji wskazał jedynie iż stwierdzono naruszenie " braku przekazania przez beneficjenta na dzień wydania decyzji w zakresie przyznania renty strukturalnej całości gospodarstwa ponad 0,5 ha", natomiast organ II instancji kwestię te pominął. Zatem ponownie załatwiając sprawę należy wyjaśnić te kwestie , gdyż ich wyjaśnienie jest istotne dla zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sprawy.
Stosownie do treści art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy , mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli . Na podstawie art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy, zaś stosownie do art. 80 tegoż kodeksu organ administracji ocenia na podstawie zebranego materiału, czy dana okoliczność została udowodniona. Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z uchybieniem powyższych przepisów proceduralnych, w związku z tym zaszła konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji .
Na marginesie uzasadnienia należy zauważyć, iż akta administracyjne, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., przesyłane do kontroli sądowej wraz ze skargą, winny zawierać wszystkie dokumenty obrazujące kolejne czynności formalne i merytoryczne, wykonywane przez organy prowadzące postępowanie w rozstrzyganej sprawie. Akta postępowań toczących się przed organem I i II instancji, przedkładane sądowi winny zawierać komplety oryginalnych dokumentów ułożonych chronologicznie, złączonych i ponumerowanych, wyposażonych w kartę przeglądową, czyli "spis treści" ( por. wyrok WSA sygn. akt VII SA/WA 2170/07z dnia 21.02.2008 Lex nr 355205) . Akta administracyjne winny być również przesłane w ten sposób by zapewnić Sądowi łatwy i szybki dostęp do dokumentów będących przedmiotem kontroli. Sąd pragnie zwrócić uwagę organowi , iż przesłane przy skardze akta wymogu takiego na spełniają. Przeciwnie, przesłanie akt administracyjnych, w których każdy dokument został umieszczony w osłonce foliowej w sposób znaczny utrudnia Sądowi sprawowanie kontroli .
Uwzględniając zatem całokształt okoliczności sprawy Sąd – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę uwzględnił i zaskarżoną decyzję uchylił, stwierdzając zarazem, że decyzja ta nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło