I OZ 854/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 września 2008 r., sygn. akt III SA/Gd 94/08 odmawiające J. P. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...], w przedmiocie rejestracji pojazdu postanawia uchylić zaskarżone postanowienie Skarżący J. P. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...], w przedmiocie rejestracji pojazdu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w osobie referendarza sądowego postanowieniem z dnia 19 maja 2008 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie go od kosztów sądowych. Uczestniczka postępowania - K. P. wniosła sprzeciw od w/w postanowienia, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, podczas gdy faktycznie od maja 2007 r. pozostaje on w związku małżeńskim z R. B., która otrzymuje dochód z emerytury lub renty. Wobec sprzeciwu K. P., stosownie do art. 260 P.p.s.a., postanowienie referendarz sądowego z dnia 19 maja 2008 r. utraciło moc. W związku z powyższym Sąd, zarządzeniem z dnia 23 czerwca 2008 r., na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie (P.p.s.a.), wezwał skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni: dodatkowego oświadczenia, czy aktualnie pozostaje w związku małżeńskim, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej, nadesłania odpisu aktu małżeństwa, podania stanu majątkowego małżonki (posiadanych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3 000 euro, źródła oraz miesięcznej wysokości brutto uzyskiwanych dochodów) oraz kopii dokumentów obrazujących miesięczną wysokość kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych). W odpowiedzi na to wezwanie skarżący wskazał, iż nie interesuje go majątek żony i wie jedynie, iż otrzymuje ona rentę w wysokości [...] zł. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 12 września 2008 r., na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy odmówił skarżącemu J. P. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że ze złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz załączonych dokumentów (kopii przekazu emerytury za marzec 2008 r., wyników badań lekarskich, blankietu wpłaty raty pożyczki) wynika, że prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe, jedynym źródłem jego utrzymania jest emerytura w wysokości [...] zł brutto ([...] zł netto) miesięcznie, nie posiada nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro ani oszczędności. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał m.in., że ponosi wydatki z tytułu korzystania z telefonu, zużycia gazu oraz zakupu niezbędnych leków w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie. Ponadto podniósł, że zaciągnął pożyczkę na zakup żywności, lekarstw oraz spłatę długów zaciągniętych u znajomych. Miesięczna rata tej pożyczki wynosi [...] zł. Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący, pomimo wezwania, nie przedłożył dokumentów obrazujących stan majątkowy jego oraz jego małżonki, a tym samym uniemożliwił dokonanie oceny jego sytuacji finansowej. Skoro zatem skarżący nie wykazał, iż spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, Sąd odmówił mu przyznania prawa pomocy. J. P. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na powyższe postanowienie, w którym ponownie wskazał, iż majątek jego żony jest majątkiem odrębnym i nie należy go uwzględniać przy ocenie jego sytuacji materialnej. W odpowiedzi na zażalenie K. P. podtrzymała argumenty zawarte w sprzeciwie od postanowienia z dnia 19 maja 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w nim wskazane. Stosownie do treści art. 243 § 1 zd. 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z powyższego przepisu wynika, że w sprawach dotyczących przyznania prawa pomocy - co dotyczy niniejszego postępowania - stroną jest jedynie osoba ubiegająca się o przyznanie tego prawa, gdyż to postępowanie dotyczy tylko interesów prawnych osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy (por. H. Knysiak-Molczyk, Prawo pomocy .PS 2003 nr 11-12, s. 91). A zatem skoro krąg podmiotów w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy ograniczono tylko do strony występującej z takim wnioskiem to uznać należy, że prawo do zaskarżania orzeczeń dotyczących prawa pomocy przysługuje tylko tym osobom, które z wnioskiem o przyznanie tego prawa wystąpiły. Natomiast strona nie występująca z takim wnioskiem nie jest uprawniona do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w zakresie przyznania prawa pomocy. Z tego powodu sprzeciw takiej strony podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny. Stanowisko takie wyrażono w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 640/08, z dnia 6 lutego 2007 r., sygn. akt II OZ 62/07 oraz z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt II OZ 68/07, niepubl), a Sąd orzekający w tej sprawie w pełni je podziela. Tym samym, w przedmiotowej sprawie wniesienie sprzeciwu przez K. P. od wydanego w tejże sprawie postanowienia referendarza sądowego przyznającego J. P. prawo pomocy przez zwolnienie go od kosztów sądowych było niedopuszczalne. Dodatkowo zaznaczyć należy, iż pismo K. P. może być ewentualnie rozpatrywane w kontekście dyspozycji art. 249 P.p.s.a., w myśl którego przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.