II SA/Gd 226/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Stanisław Nowakowski Sędzia WSA Janina Guść Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi C. O. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 maja 2006 r., nr [...] w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu w sprawie przystąpienia do użytkowania budynku 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz adwokata M. U. 732 zł (siedemset trzydzieści dwa złote) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 27 lutego 2006 r. na podstawie art. 54 w związku z art. 57 ust. 1 pkt 2a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2017 ze zm. ) zgłosił sprzeciw w sprawie przystąpienia przez C. O. do użytkowania budynku mieszkalnego wybudowanego na terenie nieruchomości położonej w G. przy ul. [...]. Z uzasadnienia decyzji wynika, że rozstrzygnięcie organu dotyczy dokonanego przez inwestorkę w dniu 6 lutego 2006 r. zawiadomienia o zakończeniu budowy, a powodem zgłoszenia sprzeciwu przez organ było niewykonanie przez inwestorów wszystkich robót budowlanych objętych decyzją Prezydenta Miasta z dnia 11 kwietnia 2000 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę. W punkcie 3a tej decyzji zobowiązano bowiem inwestorów do rozbiórki istniejącego na działce nr [...] budynku mieszkalnego nieprzewidzianego do dalszego użytkowania. Organ uznał zatem, że złożone przez wnioskodawczynię wraz z zawiadomieniem o zakończeniu budowy i zamiarze przystąpienia do użytkowania wybudowanego obiektu oświadczenie kierownika budowy o wykonaniu przedmiotowej inwestycji m. in. zgodnie z warunkami udzielonego pozwolenia na budowę jest niezgodne ze stanem faktycznym. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła C. O. zwracając się "o warunkowe zezwolenie zamieszkania jej w wybudowanym budynku do czasu prawomocnego orzeczenia sądu w sprawie podziału majątku". Wyjaśniając treść wniesionego odwołania trzeba wskazać na okoliczności wynikające z wcześniejszego pisma inwestorki i dokumentów jakie m. in. załączyła do zawiadomienia o zakończeniu budowy. Wynika z nich mianowicie, że inwestorzy tj. C. O. i Z. Z. kilka lat temu rozwiedli się, a w Sądzie Rejonowym toczyło się postępowanie o podział majątku w skład którego wchodzi m. in. prawo własności nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] zabudowanej parterowym budynkiem mieszkalnym, przeznaczonym zgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę do rozbiórki oraz nowym budynkiem w zabudowie bliźniaczej wzniesionym właśnie na podstawie tejże decyzji. Nieprawomocnym postanowieniem z dnia 4 listopada 2005 r. Sąd ten dokonał podziału działki i istniejących zabudowań w taki sposób, że nowo wybudowany budynek przyznał na własność C. O., a parterowy budynek przeznaczony do rozbiórki - uczestnikowi Z. Z. W piśmie z dnia 30 stycznia 2006 r. inwestorka wyjaśniła, że jej były mąż odwołał się od opisanego postanowienia i "wyrzucił ją ze starego domu i w związku z tym jest zmuszona mieszkać na budowie". Z kolei uczestnik postępowania w złożonym w dniu 3 kwietnia 2006 r. oświadczeniu podniósł m. in., że to jego była żona zajęła nowy budynek mieszkalny usuwając z niego jego ruchomości i przeznaczając nowy obiekt na wynajem dla innych osób. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 31 maja 2006 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu przytoczył treść przepisów art. 54 i 57 Prawa budowlanego. Następnie stwierdził, że w niniejszej sprawie zachodzą istotne rozbieżności pomiędzy dokumentami i oświadczeniami złożonymi przez inwestora i osoby uprawnione, a stanem faktycznym istniejącym na terenie placu budowy. Uznał, że złożone przez inwestorkę zawiadomienie o zakończeniu budowy nie spełnia wymagań określonych w art. 57, gdyż jak wynika z akt sprawy nie zostały spełnione warunki określone w punkcie 3a decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 11 kwietnia 2000 r. Stanowi on, iż istniejące obiekty budowlane nie przewidziane do dalszego użytkowania przed zgłoszeniem do użytkowania budynku mieszkalnego, segmentu budynku bliźniaczego wybudowanego na działce nr [...] Km-1, czyli istniejący na przedmiotowej działce budynek mieszkalny przy ul. [...], należy rozebrać. Ponieważ inwestor nie wywiązał się z nałożonego obowiązku organ nadzoru budowlanego zasadnie wniósł sprzeciw w przedmiotowej sprawie. Odnosząc się do treści odwołania organ wyjaśnił, że w przypadku zamiaru przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych ( m. in. warunków określonych w pozwoleniu na budowę ) inwestor zobligowany jest do wystąpienia do organu nadzoru budowlanego z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na użytkowanie. Wyjaśnił także, że przystąpienie do użytkowania może nastąpić dopiero po otrzymaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, a stwierdzenie przez organ faktu rozpoczęcia użytkowania obiektu skutkuje zastosowaniem działań przewidzianych w art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego polegających na wymierzeniu kary z tytułu nielegalnego użytkowania. W skardze do sądu administracyjnego C. O. wniosła o udzielenie jej przez sąd zezwolenia na zamieszkiwanie w budynku, którego dotyczyło zawiadomienie o zakończeniu budowy, a w przypadku odmownego załatwienia tego wniosku o nakazanie Urzędowi Miasta przyznania jej mieszkania zastępczego. Skarżąca opisała konflikt ze swoim byłym mężem i uczestnikiem postępowania powstały na tle spraw majątkowych związanych ze sposobem korzystania z nieruchomości. Wskazała, że nie ma możliwości zamieszkiwania w budynku parterowym, gdyż został on zajęty przez uczestnika, który dodatkowo grozi jej pozbawieniem możliwości zamieszkiwania w nowym obiekcie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do treści skargi organ wyjaśnił, że argumenty dotyczące skomplikowanej sytuacji życiowej nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcia organów w przedmiotowej sprawie. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy skarżącej, że sąd administracyjny nie jest władny do udzielenia jej zgody na zamieszkiwanie w wybudowanym obiekcie, ani do nakazania Urzędowi Miasta przyznania jej lokalu socjalnego. Sąd administracyjny stosownie do przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) kontroluje działalność organów administracji i ocenia czy podejmowane przez te organy akty m. in. decyzje administracyjne są zgodne z prawem czy nie. W przypadku ustalenia, że decyzja narusza prawo sąd jest władny ją uchylić, ale nie może wydać wyroku o treści, jakiej domaga się skarżąca i zezwolić jej na zamieszkiwanie czy użytkowanie wzniesionego obiektu budowlanego. W niniejszej sprawie skarga podlega oddaleniu, albowiem wydane przez organy decyzje wnoszące sprzeciw wobec zawiadomienia inwestorki o zakończeniu budowy są zgodne z prawem. Podstawą prawną wydanej przez organ I instancji decyzji jest art. 54 Prawa budowlanego. Stanowi on, że do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. W przedmiotowej sprawie zatem badaniu i ocenie sądu podlegała kwestia związana z zachowaniem przez organ terminu do wniesienia sprzeciwu oraz kwestia zasadności jego wniesienia, czyli ocena czy podane przez organ okoliczności dawały podstawę do jego wniesienia. Z akt sprawy wynika, że organ zgłosił sprzeciw w terminie wskazanym w art. 54 Prawa budowlanego. Zawiadomienie skarżącej o zakończeniu budowy wpłynęło do organu w dniu 6 lutego 2006 r. Decyzja została podjęta i nadana w urzędzie pocztowym do stron w dniu 27 lutego 2006 r., a zatem termin 21 dni na zgłoszenie przez organ sprzeciwu został dochowany. W tym miejscu należy wyjaśnić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych różnie interpretowano sposób liczenia terminu z art. 54 Prawa budowlanego. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela jednak poglądu w myśl którego termin do zgłoszenia sprzeciwu obejmuje także doręczenie stronie stosownej decyzji ( zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2002 r., sygn. akt II SA/Kr 965/02, ONSA 2003, Nr 4, poz. 147 ), natomiast w pełni aprobuje stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2006 r., sygn. akt II OSK 79/06 nie publ., w którym wskazano, że termin do zgłoszenia sprzeciwu będzie zachowany jeżeli przed jego upływem decyzja ta zostanie nadana w polskiej placówce pocztowej. Wobec tego, że w niniejszej sprawie decyzja została skierowana do strony w 21 dniu od wpływu zawiadomienia o zakończeniu robót wniesienie przez organ sprzeciwu było skuteczne. Odnosząc się do zasadności samego sprzeciwu należy wyjaśnić, że w obowiązującym stanie prawnym jedyną podstawą wniesienia sprzeciwu może być ustalenie, iż budowa w istocie nie została zakończona. Wówczas bowiem stosownie do art. 55 pkt 3 Prawa budowlanego istnieje obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Skarżąca nie kwestionuje faktu, że do chwili obecnej nie zostały wykonane wszystkie obowiązki wynikające z udzielonego pozwolenia na budowę tj. obowiązek rozbiórki budynku nieprzewidzianego do dalszego użytkowania. Skoro tak to organ miał podstawę do zgłoszenia sprzeciwu ( por. w tym przedmiocie również wyrok NSA z dnia 21 listopada 2007 r., sygn. akt II OSK 1535/06 nie publ. dostępny w internecie ). Niezależnie od tego, że nałożony decyzją o pozwoleniu na budowę na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 3a Prawa budowlanego obowiązek rozbiórki istniejącego obiektu mieszkalnego nieprzewidzianego do dalszego użytkowania ( z terminem określonym przed zgłoszeniem zakończenia budowy nowego obiektu ) może być egzekwowany w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji to stanowi on również skuteczną przeszkodę od przyjęcia przez organ zawiadomienia inwestora o zakończeniu budowy bez sprzeciwu. Skarżąca jak wynika z treści odwołania i skargi błędnie ocenia decyzje organów jako uniemożliwiające jej definitywnie zamieszkiwanie w przedmiotowym obiekcie do czasu wykonania rozbiórki parterowego budynku. Tak jednak w rzeczywistości nie jest, albowiem pomimo wydanych w sprawie rozstrzygnięć skarżąca może użytkować przedmiotowy obiekt po uzyskaniu odrębnej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie wydanej na podstawie art. 55 pkt 3 Prawa budowlanego. Przepis ten stanowi: "Przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, jeżeli przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego ma nastąpić przed wykonaniem wszystkich robot budowlanych". Wydanie takiej decyzji wymaga jednak ze strony skarżącej złożenia do organu odpowiedniego wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie. W przypadku bowiem faktycznego rozpoczęcia użytkowania budynku bez pozwolenia na użytkowanie, bądź bez skutecznego zgłoszenia zakończenia budowy inwestorzy narażają się na dotkliwe kary finansowe przewidziane w Prawie budowlanym. W niniejszej sprawie natomiast wobec niewykonania przez inwestorów wszystkich warunków wskazanych w decyzji o pozwoleniu na budowę zgłoszenie zakończenia budowy nie mogło być przez organ przyjęte i z mocy wskazanych w decyzji przepisów uprawniało go do wniesienia sprzeciwu. Na zakończenie jeszcze raz należy wyjaśnić skarżącej, że wydane decyzje są wyrazem sprzeciwu organu wobec zgłoszonego zawiadomienia o zakończeniu budowy, albowiem wobec braku rozbiórki obiektu nieprzewidzianego do dalszego użytkowania nie wszystkie roboty budowlane objęte decyzją o pozwoleniu na budowę zostały faktycznie wykonane. Przepisy prawa umożliwiają jednak inwestorom legalne użytkowanie wybudowanego obiektu, ale nie na podstawie dokonanego zawiadomienia o zakończeniu budowy przewidzianego w art. 54 Prawa budowlanego, lecz na podstawie pozwolenia na jego użytkowanie uzyskanego w trybie art. 55 pkt 3 tej ustawy. Są to zupełnie odrębne tryby postępowania administracyjnego w ramach których organy podejmują odmienne rozstrzygnięcia. Wniesienie sprzeciwu wobec zawiadomienia o zakończeniu budowy nie oznacza, że inwestor nie może użytkować obiektu na podstawie pozwolenia na użytkowanie. Okoliczności podnoszone w skardze dotyczące trudnej i konfliktowej sytuacji stron nie mogły mieć żadnego wpływu na podjęte przez organy rozstrzygnięcia i wynik niniejszej sprawy. Z powyższych względów Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) oddalił skargę. Stosownie do przepisów art. 250 w zw. z art. 205 § 2 w/w ustawy Sąd zasądził od Skarbu Państwa na rzecz ustanowionego z urzędu adwokata M. U. kwotę 732 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wysokość tych kosztów ustalono na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i ust. 2 lit. b i d rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm. ) w łącznej kwocie 600 zł, którą powiększono o należny podatek od towarów i usług w wysokości 132 zł.