I SA/Wa 37/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska asesor WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2001r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego W. W. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] maja 2002 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2001 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1951 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania byłym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy [...], oznaczonej hip. [...], w częściach obecnych działek nr [...] i [...] stanowiących własność komunalną. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia 31 sierpnia 1949 r. M. M. - była właścicielka nieruchomości położonej przy [...], działając w imieniu własnym i jako [...] współwłaściciela tej nieruchomości – W. W., wystąpiła do Zarządu [...] W. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] października 1951 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W. odmówiło przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej. W następstwie powyższego orzeczeniem z dnia [...] października 1951 r. Prezydium odmówiło dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Wnioskiem z dnia 7 października 1999 r. następca prawny byłego właściciela W. W. – W. W. wystąpił o stwierdzenie nieważności orzeczenia odmawiającego jego poprzednikowi przyznania prawa własności czasowej. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2001 r. odmówiło stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1951 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że z dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, dalej "dekret"), tj. 21 listopada 1945 r. nieruchomości [...], w tym przedmiotowa nieruchomość, zgodnie z art. 1 dekretu przeszły na własność gminy W., a od 1950 r., z chwilą likwidacji gmin, na własność Skarbu Państwa. Następnie nieruchomość położona przy [...], w części dotyczącej działek nr [...] i [...], z dniem 27 maja 1990 r. stała się z mocy prawa własnością [...] Gminy W., co potwierdzono decyzjami Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 1993 r. i nr [...] z dnia [...] czerwca 1991 r. Zgodnie natomiast z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 25 marca 1994 r. o ustroju m. st. Warszawy (Dz. U. nr 48, poz. 195 z późn. zm.) grunt przedmiotowej nieruchomości stał się własnością Gminy W. Organ wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, uprawnieni byli w terminie 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę, do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. W niniejszej sprawie objęcie przedmiotowego gruntu przez gminę nastąpiło w dniu 24 września 1947 r., co oznacza, że termin składania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej upłynął w dniu 24 marca 1948 r. Poprzednik prawny wnioskodawcy – W. W., terminu tego nie dochował, co potwierdza złożony do akt sprawy wniosek byłej właścicielki – M. M. działającej w imieniu własnym oraz jako [...] W. W., o przywrócenie terminu do złożenia wniosku w trybie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, na którym widnieje data wpływu 31 sierpnia 1949 r. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego organ wskazał, że termin powyższy jest terminem o charakterze prekluzyjnym, nie może zostać przedłużony ani przywrócony. Złożenie zatem przez byłego właściciela nieruchomości wniosku z uchybieniem ustawowego sześciomiesięcznego terminu skutkowało jego nieuwzględnieniem, a co za tym idzie odmową przyznania prawa własności czasowej. W ocenie organu I instancji, na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy brak jest podstaw uznania, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. zawiera wadę wymienioną w przepisie art. 156 § 1 kpa, co oznacza, że nie jest sprzeczne z prawem i nie ma przesłanki do jego unieważnienia. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] czerwca 2001 r. wystąpił W. W. podnosząc, że wystąpił o stwierdzenie nieważność orzeczenia z dnia [...] października 1951 r., nie wiedząc o istnieniu orzeczenia odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej, zaś w 1949 r. on sam był niepełnoletni. Z tej przyczyny zachodzi konieczność uznania, iż jego wniosek o stwierdzenie nieważności objął oba orzeczenia znajdujące się w aktach sprawy. Po rozpoznaniu powyższego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2002 r., nr [...] utrzymało decyzję z dnia [...] czerwca 2001 r. w mocy. W uzasadnieniu wskazano, odnosząc się do argumentacji podniesionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że rozpatrując wniosek strony o stwierdzenie nieważności decyzji organ związany jest zakresem żądania zgłoszonego przez wnioskodawcę. We wniosku z dnia 7 października 1999 r. W. W. wskazał, iż domaga się stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1951 r., nr [...] i do dnia wydania decyzji przez organ I instancji nie zmodyfikował swojego żądania. Ponadto w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie Sądu [...] w W. z dnia [...] lutego 1948 r. [...] o ustanowieniu dla nieobecnego W. W. [...] w osobie M. M., która wystąpiła do Zarządu [...] W. z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy [...]. W związku z powyższym organ uznał, że nietrafna jest argumentacja o braku powiadomienia o wydanym orzeczeniu [...] W. W., skoro postanowieniem Sądu [...] został dla nieobecnego W. W. ustanowiony [...]. Od decyzji z dnia [...] maja 2002 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji z dnia [...] czerwca 2001 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi wskazano, że uwadze organu orzekającego uszło, iż we wniosku skarżącego z dnia 7 października 1999 r. sformułował on żądanie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 1951 r. Skoro organ miał wątpliwości, co do której decyzji ma orzekać, to powinie był zwrócić się do wnioskodawcy o wyjaśnienie, informując jednocześnie o istnieniu dwóch orzeczeń i pouczając o służących mu prawach. Skarżący wskazał ponadto, że organ nie badał ważności objęcia przedmiotowego gruntu w posiadanie przez Gminę W., które odbyło się w dniu 28 lipca 1947 r. Według obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. ogłoszenie, które ukazało się w dniu 24 września 1947 r. winno być poprzedzone oględzinami, w których właściciel miał prawo wziąć udział. Z oględzin tych winien być sporządzony protokół. Tymczasem ówczesny właściciel nieruchomości nie mógł wziąć udziału w oględzinach bowiem był niepełnoletni i nie miał swojego przedstawiciela. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwana dalej "ppsa"), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie na pierwszy plan wysuwają się kwestie proceduralne, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu, a które w zasadzie czynią bezprzedmiotową merytoryczną ocenę zaskarżonej decyzji. Skargę wniesioną w rozpoznawanej sprawie należy uwzględnić, bowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. naruszyło przepisy postępowania ze skutkiem mogącym mieć wpływ ma wynik sprawy. Przepis art. 10 § 1 kpa ustanawia ogólną zasadę udziału strony w postępowaniu. Poza sporem pozostaje okoliczność, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej winny brać udział wszystkie podmioty, które posiadają przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest niewątpliwie postępowaniem nadzwyczajnym i może być wszczęte na żądanie strony lub z urzędu. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz także każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (np. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r. II SA 2164/92 - ONSA 1995 nr 1 poz. 32, wyrok 7 sędziów NSA z dnia 13 października 2003 r., OSA 4/03 - ONSA 2004 nr 1 poz. 3). Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek wniosku W. W. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. dotyczącego nieruchomości położonej w W. przy [...]. Przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność W. W. i M. M.. Na mocy postanowienia Sądu [...] z dnia [...] grudnia 1995 r., sygn. akt [...] 1. spadek po W. W. nabył w całości [...] W. W., z obciążeniem [...] części spadku na rzecz [...] K. W. tytułem prawa dożywotniego użytkowania; 2. spadek po K. W. nabył w całości [...] W. W.. Z kolei M. M., aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1953 r. Rep. nr [...], zbyła swoje prawo własności do połowy przedmiotowej nieruchomości na rzecz W. K.. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w G., sygn. akt [...] z dnia [...] września 1989 r. spadek po W. K. nabyli natomiast G. K., D. C., M. K. i E. B. Z akt postępowania administracyjnego wynika jednoznacznie, że pomimo tego, iż organ był w posiadaniu wyżej wymienionych dokumentów, G. K., D. C., M. K. i E. B., mimo iż przysługiwał im przymiot strony w niniejszej sprawie, nie brali udziału w postępowaniu, przy czym, brak ich udziału sprowadzał się do tego, że nie zostali zawiadomieni o jego wszczęciu, nie została im doręczona skutecznie decyzja organu I instancji, nie zostali zawiadomieni o złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie doręczono im decyzji organu II instancji. Dopiero w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, postanowieniem z dnia 18 grudnia 2007 r., dopuszczono G. K., D. C., M. K. i E. B. do udziału w sprawie. Wskazać jednocześnie należy, iż w toku przeprowadzonego na skutek skargi W. W. postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzyskał informację, że nie żyją trzej uczestnicy postępowania tj. K. P., J. M. oraz I. M.. Jak wynika z nadesłanych do Sądu odpisów skróconych aktu zgonu, K. P. zmarł [.....] maja 2002 r., J. M. w dniu [...] września 1989 r., natomiast I. M. w dniu [...] kwietnia 2002 r. Obowiązkiem organu jest zagwarantowanie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zapewnienie jej przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Naruszenie tej zasady jest kwalifikowaną wadą procesową, która stanowi podstawę wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek strony (art. 145 § 1 pkt 4 kpa). Mając powyższe na uwadze Sąd obowiązany był uchylić zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2002 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2001 r. Obowiązkiem organu będzie ponowne rozpatrzenie wniosku W. W. z dnia [...] października 1999 r., z uwzględnieniem wszystkich stron postępowania, tj. następców prawnych W. K., następców prawnych zmarłych uczestników postępowania oraz aktualnych właścicieli mieszkań w budynku położonym przy [...]. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c, art. 152 oraz 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.