I SA/Po 408/08
WyrokWSA w Poznaniu2008-06-11
Skład orzekający: Sylwia Zapalska, Elwira Brychcy, Roman Wiatrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy faktury wystawione przez podmiot, wobec którego toczy się postępowanie karne dotyczące udziału w zorganizowanej grupie przestępczej i poświadczania nieprawdy, mogą stanowić podstawę do zaliczenia wydatków z nich wynikających do kosztów uzyskania przychodów, jeśli podatnik wnioskuje o przeprowadzenie dodatkowych dowodów potwierdzających rzeczywiste wykonanie usług?Ratio decidendi
Organ podatkowy nie może opierać całego swojego rozumowania na zarzutach stawianych kontrahentowi podatnika w postępowaniu karnym, zwłaszcza gdy nie wiadomo, jak zakończyło się to postępowanie i czy zarzuty te dotyczą bezpośrednio zakwestionowanych faktur. W sytuacji uzasadnionych wątpliwości co do rzeczywistości gospodarczej transakcji, organ podatkowy powinien uwzględnić wnioski dowodowe podatnika mające na celu wykazanie, że faktura odzwierciedla poniesione koszty, a nie ograniczać się jedynie do analizy materiałów z postępowania karnego.Stan faktyczny
Naczelnik Urzędu Skarbowego zakwestionował wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 rok, stwierdzając zawyżenie przychodów i zaniżenie dochodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przez małżonków R i M. Organ podatkowy uznał, że wydatki udokumentowane fakturami wystawionymi przez firmę P, której właścicielowi J.S. postawiono zarzuty udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Podatnicy wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania. Sąd stwierdził również, że decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska Sędziowie WSA Elwira Brychcy (spr.) As. sąd. WSA Roman Wiatrowski Protokolant sekr. sąd. Magdalena Rossa- Śliwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi G R -M i R M na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w P na rzecz skarżących kwotę [...] zł ([...] złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. stwierdza, że decyzja wymieniona w punkcie I nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/R. Wiatrowski /-/S. Zapalska /-/E. Brychcy
Naczelnik Urzędu Skarbowego w K przeprowadził postępowanie kontrolne za rok 2002 w firmie prowadzonej przez G R - M pod nazwą R i w firmie prowadzonej przez R M pod nazwą E .Podatnicy są małżeństwem i za rok 2002 dokonali wspólnego rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych. Powyższe rozliczenie zostało zakwestionowane.
W wyniku dokonanych w trakcie przeprowadzonych postępowań kontrolnych ustaleń, Naczelnik Urzędu Skarbowego w K w dniu 08.10.2007r. wydał decyzję , w której określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 rok w kwocie wyższej niż wynikało to ze złożonego wspólnego zeznania podatkowego PIT-36. Stwierdzono, iż wynik finansowy z prowadzonej działalności gospodarczej przez R M jest inny, niż wykazany w zeznaniu rocznym za 2002 rok. Ustalono zawyżenie przychodów o kwotę [...] zł. i zaniżenie dochodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, z powodu zawyżenia kosztów uzyskania przychodu w firmie "E" w łącznej kwocie [...] zł, na które to składają się wydatki stanowiące wartość diet dot. krajowych i zagranicznych podróży służbowych zarówno właściciela firmy "E", jego pracowników jak i osób współpracujących , wydatki wynikające z faktur, które nie odzwierciedlają rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych.
Wynik finansowy z prowadzonej działalności gospodarczej G R -M również jest inny niż wykazany w zeznaniu rocznym za 2002 rok. Stwierdzono zawyżenie kosztów uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, z uwagi na błędne zaksięgowanie składek na fundusz pracy.
Przeprowadzona kontrola oraz postępowanie podatkowe wykazały, brak związku poniesionych wydatków z uzyskanymi przychodami, czym naruszono normę prawną wyrażoną w przepisie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1992r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( t.j. Dz. U. Nr 14, poz.176 z 2000r. z późn. zm.)
Od powyższej decyzji pełnomocnik podatników złożył odwołanie wnosząc o uchylenie przedmiotowej decyzji oraz wstrzymanie jej wykonania, dopuszczenie dowodów z przesłuchań świadków, przedłożonych umów i faktur.
Odwołujący zarzuca istotne naruszenie przepisów proceduralnych oraz naruszenie prawa materialnego mające jego zdaniem wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem odwołującego Naczelnik Urzędu Skarbowego w K bezpodstawnie nie uwzględnił kosztów uzyskania przychodu następujących faktur wystawionych przez firmę P,
nr 14/2002 z dnia 30-01-2002 na kwotę netto [...]zł- zabudowa stoiska targowego [...],
nr 69/2002 z dnia 26-06-2002r. na kwotę netto [...]zł- wykonanie elementów. stoiska targowego,
nr 72/2002 z dnia 28-06-2002 na kwotę netto [...]zł- wykonanie elementów stoiska targowego,
nr 63/2001/1 z dnia 30-08-2001 na kwotę netto [...]zł- zabudowa stoiska targowego- targi "[...]"- firma A. Faktura ta była przedmiotem oceny w toku postępowania podatkowego dot.2001 roku.
W złożonym odwołaniu pełnomocnik stron wniósł o dopuszczenie dowodów z przesłuchania siedmiu świadków: na okoliczność wykonywania usług, na które wystawiono sporne w sprawie faktury.
Ponadto wniósł o dopuszczenie dowodów z szczegółowo wskazanych umów na okoliczność wykonania kwestionowanych usług za które faktury zostały podważone. W uzasadnieniu odwołania argumentowano ,iż faktury nr 14/2002,69/2002 i 72/2002 należy uznać za koszt uzyskania przychodów ponieważ, firma R M zawierała umowy na wykonanie stoisk wystawowych z różnymi firmami - C, C K, S, F s.j.. wywiązywała się z umów dzięki korzystaniu z usług firmy P, gdyż firma odwołującego - E nie zatrudniała pracowników fizycznych do wykonywania stoisk wystawowych.
W ocenie odwołującego jedyną podstawą kwestionowania przez organ podatkowy pierwszej instancji wspomnianych wyżej wydatków jest udział właściciela firmy P w grupie przestępczej i oparcie na zeznaniach złożonych przez członków grupy przestępczej przed CBŚ KGP Zarząd w P. Zdaniem pełnomocnika zeznania te w żaden sposób nie obciążają firmy E, a twierdzenie organu podatkowego pierwszej instancji, że osoby oskarżone nie zajmowały się w ogóle prowadzeniem działalności gospodarczej nie jest prawdziwe. Ponadto żaden z podejrzanych nie zeznał, że w procederze przestępczym uczestniczył R M.
Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] roku na podstawie art.233 §1 Ordynacji Podatkowej utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy dokonał wykładni zastosowanego przepisu prawa materialnego w szczególności art. 22 ust.1 ustawy z 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych / Dz. U. nr14. poz.176 z 2000/
Wskazano, że pojęcie "koszty uzyskania przychodów" wprowadza generalną zasadę uznawania wydatków za koszty uzyskania przychodów. Uznaje się za nie wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem wymienionych w art. 23 ust. 1 tej ustawy. Stosownie do powyższego zwrot "koszty poniesione" oznacza, iż ustawodawca w kategorii kosztu podatkowego ujmuje tylko te wydatki, które rzeczywiście zostały poniesione przez podatnika, a więc mające charakter ostateczny i definitywny. Podatnik ma obowiązek wykazania, że poniósł określone wydatki, które traktuje w kategorii kosztu, a to z kolei oznacza, że spoczywa na nim obowiązek zgodnego z prawem udokumentowania w sposób niebudzący wątpliwości faktu ich poniesienia. Wydatki muszą być udokumentowane w formie określonej przepisami prawa podatkowego.
Sprawę udokumentowania wydatków reguluje rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2000 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. Nr 116, poz. 1222 ze zm.). Przepis § 12 ust. 1 cyt. rozporządzenia stanowi m. in., że zapisów w księdze dokonuje się na podstawie prawidłowych i rzetelnych dowodów, którymi w świetle § 12 ust. 3 są także faktury VAT odpowiadające warunkom określonym w odrębnych przepisach tj. w § 37 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 109, poz. 1245 z późn. zm.) obligujące do wskazania stron transakcji- w niniejszej sprawie wykonania usługi. W przepisach § 11 ust. 1 i ust. 3 w/w rozporządzenia nałożono na podatnika prowadzącego podatkową księgę przychodów i rozchodów obowiązek jej prowadzenia w sposób rzetelny, tzn. zapisy w niej dokonywane mają odzwierciedlać stan rzeczywisty. Ustawowym odniesieniem tego przepisu jest art 193 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa Z treści tego przepisu wynika- na co już wskazał organ podatkowy pierwszej instancji, że księgi podatkowe prowadzone rzetelnie i w sposób niewadliwy stanowią dowód tego, co wynika z zawartych w nich zapisów. Zgodnie natomiast z § 2 tegoż przepisu, księgi podatkowe uważa się za rzetelne, jeżeli dokonywane w nich zapisy odzwierciedlają stan rzeczywisty.
Dlatego ustawodawca w kategorii kosztu podatkowego uznaje tylko wydatki faktycznie poniesione, czyli takie, które wynikają z rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych, mających odzwierciedlenie w prawidłowych i rzetelnych dowodach źródłowych. Powyższe oznacza , iż liczy się rzeczywistość gospodarcza, odnosząca się do określonych stanów faktycznych, a nie same jej przejawy uwidocznione w dokumentach.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że R M w prowadzonej firmie E ewidencjonował usługi na podstawie dowodów, które nie są zgodne z rzeczywistym przebiegiem zdarzeń gospodarczych, gdyż wskazują w operacjach gospodarczych na osobę, która nie brała w nich udziału. Podmiot widniejący na kwestionowanych fakturach jako ich wystawca- P faktycznie nie wykonywał usług na rzecz firmy prowadzonej przez odwołującego oraz nie zawierał z nią umów. Dotyczy to wszystkich trzech kwestionowanych faktur o numerach 14/2002 , 69/2002 , 72/2002 .
Ustalenia powyższe zostały zaakceptowane przez organ odwoławczy , a mają wynikać z następujących dowodów. :
- kserokopii postanowienia CBŚ KGP Zarząd XIX w P z dnia 07-12-2004r. o przedstawieniu zarzutów J S,
- częściowego odpisu protokołu przesłuchania podejrzanego J S z dnia 08-12-2004r. przez CBŚ KGP Zarząd w P,
- częściowego odpisu protokołu przesłuchania przez Prokuraturę Okręgową w P podejrzanego J S z dnia 09-12-2004r.,
- kserokopii postanowienia CBŚ KGP Zarząd w P z dnia 27-10-2006r. o postawieniu zarzutów R M,
- częściowego odpis protokołu przesłuchania przez CBS KGP Zarząd XIX w P podejrzanego R M z dnia 31-10-2006r.,
Wskazano ,że J S przyznał się do brania udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, której celem było dokonywanie oszustw podatkowych na podstawie poświadczających nieprawdę faktur VAT. Zgodnie ze złożonymi wyjaśnieniami właściciel firmy P nie prowadził działalności gospodarczej ,a faktury VAT obrazują dokonanie transakcji, które w rzeczywistości nie miały miejsca. J S postawiono zarzut:
- brania udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, której celem było dokonywanie oszustw podatkowych na podstawie poświadczających nieprawdę faktur VAT, wystawionych przez właścicieli firm, które nie prowadziły działalności gospodarczej, a powstały jedynie w celu upozorowania legalności działania,
- działania w zorganizowanej grupie przestępczej, jako właściciel firmy P uprawnionym do wystawiania faktur, w których poświadczał nieprawdę w co najmniej kilkuset fakturach VAT w ten sposób, że stwierdzał dokonanie transakcji, które w rzeczywistości nie miały miejsca,
- działania w zorganizowanej grupie przestępczej, mającej na celu dokonywanie oszustw podatkowych poprzez wystawienie faktur poświadczających nieprawdę dla co najmniej kilkudziesięciu podmiotów gospodarczych, przez co pomógł im w podaniu nieprawdy w składanych przed organami podatkowymi deklaracjach o podatku dochodowym i podatku VAT.
Podano ,że J S przyznał się do zarzucanych mu czynów i zeznał między innymi, że otwarcie firmy zaproponował mu R N , któremu także przedstawiono zarzut kierowania zorganizowaną grupą przestępczą . Wszystkie formalności związane z założeniem firmy załatwił sam w Urzędach. Treść tego co ma się znajdować na pieczątce firmowej otrzymał na kartce od R N. Wszystkie dokumenty dotyczące założenia firmy wraz z pieczątką przekazał R N. Za prowadzenie firmy na swoje nazwisko otrzymywał od R N do pensji około [...] złotych, ponieważ przez cały czas nadal był pracownikiem firmy R N Na jego polecenie założył konto firmowe, z którego nie korzystał, nie wpłacał ani nie wypłacał żadnych pieniędzy, nie otwierał przychodzących na jego adres wyciągów bankowych, lecz przekazywał je R N. Zeznał ponadto, iż nie podpisywał żadnej faktury wystawionej przez jego firmę.
Dalej opisano mechanizm działania zorganizowanej grupy przestępczej ,którą kierował R N i W W. M M, która również przyznała się do działania w zorganizowanej grupie przestępczej, kierowanej przez R N i W W, przesłuchana dnia 26-08-2005r. w charakterze świadka zeznała, że w Spółce H zajmowała się drukowaniem faktur VAT i prowadzeniem rejestrów VAT dla takich firm jak: A., S., P., C., JA., S.. Świadek zeznała, ze wyżej wymienione firmy były założone przez W. W. w celu wystawiania fikcyjnych faktur i wyłudzania podatku VAT. Firmami o podobnym charakterze były wg jej wiedzy B., J. O , J .
Dalej w uzasadnieniu napisano ,że faktem jest ,iż zeznania osób przesłuchiwanych przez CBS KGP Zarząd w P w sposób bezpośredni nie obciążają R M i nikt z podejrzanych nie stwierdził , że Pan R M brał udział w prowadzonym przez nich procederze, jednak Pan M należy do grona podejrzanych w tej sprawie co wynika z postanowienia Zarządu CBS KGP w P o przedstawieniu R M zarzutu ,że
" /. W okresie czasu od 13.06.2000 r. do 20.10.2003r. w P i innych miejscowościach działając czynem ciągłym i w celu osiągnięcia korzyści majątkowych jako właściciel firmy E R M z siedzibą w L za pośrednictwem członków zorganizowanej grupy przestępczej, właścicieli między innymi firm: X, Y, H Sp. z o. o. i innych zarejestrowanych a faktycznie nie prowadzących działalności gospodarczej, będąc osobami uprawnionymi do wystawiania dokumentów nakłonił ich do poświadczenia nieprawdy co do okoliczności mających znaczenie prawne, poprzez wystawienie faktur VAT dla E od firmy H Sp. z o. o. Nr 25/2001, nr 29/2001 nr 30/2001, nr 47/2001, nr 121/2002, nr 137/2002, nr 147/2002, 268/2002, nr 209/2003, nr 220/2002 firmy X nr 50/05 z dnia 13.05.2003r. , nr 59/05 z dnia 29.05.2003; firmy Y nr 81/2001, nr 84/2001, 33/2001,36/2001, 63/2001/1,14/2002, nr 69/2002, 72/2002; firmy B nr 99/08/2001, 87/08/2001, dotyczących nie mających miejsca operacji gospodarczych.
Podsumowując organ odwoławczy uznał ,że właściciel Firmy P będący, zgodnie z kwestionowanymi fakturami kontrahentem firmy R M, przyznał się do działania w zorganizowanej grupie przestępczej, której celem było dokonywanie oszustw podatkowych, na podstawie poświadczających nieprawdę faktur VAT. Zgodnie ze złożonymi przez niego zeznaniami firma P nie prowadziła działalności gospodarczej, a w wystawianych fakturach VAT stwierdzała dokonanie transakcji, które w rzeczywistości nie miały miejsca.
Wobec powyższego nie zgodzono się z argumentacją pełnomocnika odwołującego i nie uznano jako koszt uzyskania przychodu przedmiotowe wydatki mające swoje źródło w fakturach wystawionych przez firmę P J S, który nie wystawiał i nie podpisywał w/w faktur oraz nie wykonywał określonych nimi usług.
Dalej podkreślono, że podstawę zapisów w ewidencjach podatkowych mogą stanowić tylko dowody rzetelne, które odzwierciedlają stan rzeczywisty. Dokumenty nie potwierdzające rzeczywistego przebiegu operacji gospodarczych nie mogą być podstawą kwalifikacji wydatku do kosztów podatkowych..
Wyjaśniono że Dyrektor Izby Skarbowej w P postanowieniem z dnia 24.12.2007r. odmówił przeprowadzenia dowodów przedstawiając uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia.
Podkreślono , że wbrew sugestiom pełnomocnika odwołujących ,organ podatkowy pierwszej instancji nie negował tego, iż firma R M korzystała w latach 2001,2002,2003 z usług podwykonawców, czego dowodem jest chociażby uznanie w 2002 roku za koszt uzyskania przychodów kosztów podróży służbowych podwykonawców takich jak P M- firma PHU P., J. R.- Warsztat Mechaniczny, S. F.- E.Usługi Wystawienniczo-Elektryczne, R. W. - P.H.U. R, R.W.- Zakład Ogólnobudowlany i szereg innych kosztów.
Odnośnie zarzutów o naruszeniu przepisów postępowania wskazano ,że w prowadzonym przez organ podatkowy postępowaniu uwzględniono treść przepisu art. 180 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa , który stanowi, iż jako dowód w sprawie należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy oraz treść art. 181 tej ustawy przyjmującego zasadę otwartego systemu dowodów. W celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego organ pierwszej instancji dokonał analizy zapisów zawartych w księgach podatkowych strony porównując dokonane w nich wpisy w zakresie przychodów i kosztów uzyskania przychodów z przedłożonymi dowodami źródłowymi, zgromadził materiał dowodowy w postaci postanowień CBŚ KGP Zarząd XIX w P, odpisu protokołu przesłuchania przez CBŚ KGP Zarząd XIX w P J S, odpisu przesłuchania przez Prokuraturę Okręgową w P.. J S.
Stosownie do przepisu § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.12.2000 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. Nr 116, poz. 1222 ze.zm.) podatnik jest obowiązany prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów rzetelnie i w sposób niewadliwy, a zgodnie z § 11 ust. 3 tego rozporządzenia księgę uważa się za rzetelną, gdy dokonywane w niej zapisy odzwierciedlają stan rzeczywisty. Z kolei zgodnie z brzmieniem przepisu § 12 ust. 1 tego rozporządzenia zapisy w księdze dokonywane są na podstawie prawidłowych i rzetelnych dowodów. Nierzetelny dowód wprowadzony do księgi skutkuje jej nierzetelnością w zakresie zdarzeń nim objętych. Zatem dowody księgowe muszą stwierdzać fakt dokonania operacji gospodarczej zgodnie z jej rzeczywistym przebiegiem oraz zawierać wiarygodne określenie wystawcy lub wskazanie stron uczestniczących w transakcji, której dany dowód dotyczy. Wobec powyższego - na co zwrócił również uwagę organ podatkowy pierwszej instancji - ujęcie w dokumentacji nierzetelnych dowodów powoduje nieuznanie księgi podatkowej za dowód w części dotyczącej zapisów na podstawie nierzetelnych dowodów oraz nieuwzględnienie zapisów wynikających z takich dowodów za koszt uzyskania przychodu. Wobec powyższego wywody pełnomocnika stron w tym zakresie nie znajdują swego uzasadnienia.
W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w P, zebrany w przedmiotowej sprawie -materiał dowodowy daje podstawę do przyjęcia, iż sporne wydatki nie spełniają wymienionych w przytoczonym wyżej przepisie art. 22 ust. 1 ustawy podatkowej przesłanek dla uznania ich za koszty uzyskania przychodów.
Zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy jednoznacznie
wskazuje," że zapisy w księdze dokonywane były w oparciu o dowody nie odzwierciedlające rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, tym samym faktury te jako dokumenty wystawione przez podmiot, który nie potwierdził faktu przeprowadzenia transakcji nie posiadają cech dowodu księgowego.
Organ odwoławczy ocenił także pozostałe ustalenia organu podatkowego pierwszej instancji mające wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego, a nie kwestionowane przez strony- nie dopatrując się w tym zakresie nieprawidłowości.
Powyższa decyzja stała się podstawą skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z wnioskiem o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji pierwszoinstancyjnej i żądaniem zwrotu kosztów postępowania.
Skarżący zarzucają naruszenie przepisów postępowania , w tym art. 121 do 123 Ordynacji Podatkowej poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w szczątkowej formie , bezzasadne odmówienie przeprowadzenia wnioskowanych dowodów i uznanie okoliczności sprawy za wyjaśnione i udowodnione., naruszenie art. 181 O.P poprzez oparcie się przez organ podatkowy wyłącznie na materiałach zgromadzonych w toku postępowania karnego .Zarzucono także naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art.22 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie ,że poniesione w 2002 roku koszty nie stanowią kosztów uzyskania przychodów,
W uzasadnieniu skargi powtórzono argumenty zawarte w odwołaniu.
Dyrektor Izby Skarbowej w P w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoja argumentację .
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
Zgodnie z art.1 § i §2 ustawy z 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153 poz.1269/ sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność decyzji zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego.
Prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy podatkowej ,wiążące się z właściwym zastosowaniem odpowiednich norm prawa materialnego ,uzależnione jest od uprzedniego dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania materiału dowodowego oraz jego rozpatrzenia i oceny w myśl reguł określonych w art. 122, 187 §1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Tylko bowiem prawidłowo ustalony stan faktyczny gwarantuje prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego.
W realiach niniejszej sprawy zarzut naruszenia przepisów procesowych jest uzasadniony ponieważ przedstawione ustalenia stanu faktycznego nie zostały poparte właściwymi dowodami. Dlatego czyniona w zaskarżonych decyzjach wykładnia przepisu art. 22 ust. 1 ustawy z 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych aczkolwiek prawidłowa nie może mieć zastosowania z uwagi na błędne ustalenie stanu faktycznego.
Istota sporu między organem podatkowym , a podatnikami sprowadza się do zanegowania przez organ podatkowych trzech faktur o numerach 14/2002 z 30.01.2002 r. na kwotę neto 40.917 - zabudowa stoiska targowego , nr 69/2002 z 26.06.2002 r. na kwotę 16.450 - i nr 72/2002 d dnia 28.06.2002 r. na kwotę 9.000,-obie na wykonanie elementów stoiska targowego.
Czwarta sporna faktura nr 63/2001/I z dnia 30.08.2001 r. jak wynika z jej daty dotyczy roku 2001 , i za ten rok podlegała kontroli , organ podatkowy zaś w żaden sposób nie wyjaśnił dlaczego ponownie rozlicza fakturę z 2001 r. w roku 2002.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy należy wyjaśnić precyzyjnie w którym roku podatkowym faktura z 2001 roku została zaliczona przez podatnika do kosztów uzyskania przychodu.
Odnośnie trzech wymienionych faktur z 2001 r. organ podatkowy stanął na stanowisku ,że nie może ich zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu ponieważ została wystawiona przez J S -prowadzącego firmę P, a w stosunku do tej osoby wszczęto postępowanie karne , przedstawiono zarzut brania udziału w zorganizowanej grupie przestępczej ,której celem było dokonywanie oszustw podatkowych oraz ,że J S poświadczył nieprawdę w co najmniej kilkuset fakturach.
W ocenie Sądu oparcie całego rozumowania organów podatkowych na eksponowaniu wątku stawiania zarzutu kontrahentowi podatnika ,że brał udział w oszukańczym procederze jest błędne. Prawo podatkowe jest autonomiczną dziedziną prawa i wymaga aby do zastosowania określonej normy prawa materialnego ustalić w sposób nie budzący wątpliwości stan faktyczny. W sytuacji , gdy organ podatkowy ma uzasadnione wątpliwości co do tego czy określona faktura obrazuje rzeczywiste zdarzenie gospodarcze , a tym samym czy może być zaliczona do kosztów uzyskania przychodu winien uwzględnić wszystkie wnioski dowodowe którymi podatnik chce wykazać ,że właśnie ta konkretna indywidualnie oznaczona faktura odzwierciedla koszty. Tymczasem organ podatkowy ograniczył swoje postępowanie do analizy i opisu jakie zarzuty oszustw podatkowym przedstawiono licznym osobom, które nawet w sposób pośredni nie pozostają w związku z zabudową stoisk targowych , czy wykonaniem elementów stoisk targowych. Świadkowie ,którzy zdaniem podatnika mają wiedzę na temat wykonania tych zadań gospodarczych nie zostali przesłuchani W ocenie Sądu takie podejście jest błędne .Przygotowawcze postępowanie karne - co do którego nawet nie wiadomo jak się zakończyło , czy wniesiono akt oskarżenia, przeciwko komu , w jakim związku to pozostaje z zakwestionowanymi fakturami - nie może być jedynym źródłem dowodu dla zanegowania faktur wystawionych poprawnie pod względem formalnym.
Nie wiadomo również czy stawiany zarzut R M został podtrzymany sformułowaniem aktu oskarżenia. Nie jest to bardzo ważne jeśli zważyć , że nawet ze sformułowanego w stosunku do R M zarzutu w żaden nawet pośredni sposób nie można wnosić ,że to właśnie te trzy wspomniane faktury miały posłużyć do osiągnięcia korzyści majątkowej. Co więcej z żadnego z wymienianych przez organa podatkowe dokumentu z postępowania karnego nie wynika , aby którakolwiek z osób opisujących oszukańczy proceder podatkowy wskazywała na skarżącego podatnika jako osobę pozostającą w związku z tym procederem lub odnosząca jakąkolwiek z tego korzyść.
Sąd jeszcze raz podkreśla, że przepisy Ordynacji Podatkowej szczególnie art. 181 pozwalają w toku postępowania podatkowego wykorzystać jako dowód w sprawie materiały zgromadzone w toku prawomocnie zakończonego postępowania karnego lub postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe.
Zgromadzone w postępowaniu karnym materiały podlegają ocenie dla potrzeb postępowania podatkowego. Należy więc w postępowaniu podatkowym ustalić i wyjaśnić czy kwestionowane faktury z tej racji ,że zostały wystawione przez podmiot gospodarczy co do którego są uzasadnione przypuszczenia ,że faktycznie nie działał, jest także fikcyjna tzn., że nie obrazuje określonego zdarzenia gospodarczego. Wyjaśnienie tego może nastąpić w bardzo różny sposób. W ocenie sądu dowody proponowane przez podatnika są jak najbardziej przydatne dla tego celu. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy nie należy jednak ograniczać postępowania dowodowego do przesłuchania wnioskowanych świadków. Postępowanie wyjaśniające jest procesem dynamicznym, a czynności procesowe należy dostosowywać do rodzących się sytuacji. Istota postępowania dowodowego zdefiniowana jest w rozdziale 11 dziale IV Ordynacji podatkowej i całe postępowanie ma zmierzać do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego.
Reasumując zachodzi konieczność powtórzenia postępowania dowodowego w zakresie wyżej opisanym, a dotyczącym w sumie czterech określonych faktur.
Ponieważ pozostałe zastrzeżenia postępowania kontrolnego nie były w istocie kwestionowane, a sąd nie znalazł przesłanek do ich zanegowania powtórne postępowania należy ograniczyć do wskazanych czynności.
Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd na zasadzie art. 145 §1 pkt.1 lit. a i c ustawy z 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153poz.1270 / i art. 152 i art. 200 cyt ustawy orzekł jak w wyroku.
/-/R.Wiatrowski /-/S.Zapalska /-/E.Brychcy
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło