I OSK 1197/08
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-07-07
Skład orzekający: Irena Kamińska, Joanna Runge-Lissowska, Arkadiusz Despot-Mładanowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy żołnierz zawodowy, który został zwolniony ze służby na skutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego, ma prawo do uposażenia za okres od dnia zwolnienia do dnia uprawomocnienia się wyroku uchylającego decyzję o wypowiedzeniu, jeśli w tym okresie faktycznie nie pełnił służby?Ratio decidendi
Prawo do uposażenia żołnierza zawodowego jest ściśle związane z faktycznym pełnieniem zawodowej służby wojskowej, a nie tylko z samym istnieniem stosunku służbowego. Okres, w którym żołnierz nie pełnił czynnie służby, nawet jeśli formalnie pozostawał w stosunku służbowym na skutek uchylenia decyzji o wypowiedzeniu, nie uprawnia go do otrzymania uposażenia. Zwolnienie ze służby na skutek upływu terminu wypowiedzenia następuje z mocy prawa z dniem upływu tego terminu, a nie z dniem uprawomocnienia się decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płk. Z. K. prawa do uposażenia za okres od czerwca 2005 r. do stycznia 2006 r. Okres ten przypadał po wypowiedzeniu mu stosunku służbowego, ale przed uprawomocnieniem się wyroku uchylającego decyzję o wypowiedzeniu. Skarżący twierdził, że samo istnienie stosunku służbowego jest wystarczające do przyznania uposażenia, a zwolnienie ze służby następuje z dniem uprawomocnienia się decyzji. Organy i sądy obu instancji uznały, że prawo do uposażenia jest uzależnione od faktycznego pełnienia służby, a zwolnienie nastąpiło z dniem upływu terminu wypowiedzenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie NSA Joanna Runge-Lissowska del.WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 419/08 w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 419/08 oddalił skargę Z. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2008 r. wydaną w sprawie odmowy przyznania prawa do uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym.
Przedstawiając w uzasadnieniu stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. Minister Obrony Narodowej wypowiedział płk. Z. K. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, a następnie po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ten sam organ, decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. utrzymał w mocy w/w decyzję.
Minister Obrony Narodowej decyzją ewidencyjną z dnia [...] lutego 2005 r., zwolnił wymienionego oficera z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] maja 2005 r.
Po rozpoznaniu skargi na decyzję z dnia [...] kwietnia 2005 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 listopada 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1275/05, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2004 r.
Następnie Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r., stwierdził wygaśnięcie decyzji z dnia [...] lutego 2005 r., a decyzją z tego samego dnia, z dniem uprawomocnienia się wyroku Sądu, przeniesiono skarżącego do rezerwy kadrowej.
W dniu [...] maja 2006 r. płk Z. K. zwrócił się z wnioskiem do Komendanta [...] Wojskowego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu o wypłatę uposażenia za okres od dnia [...] czerwca 2005 r. do dnia [...] stycznia 2006 r.
Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., odmówił przyznania skarżącemu uposażenia za wskazany okres. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. Minister uchylił wcześniejszą decyzję i umorzył postępowanie. W uzasadnieniu uznał, że okres pozostawania poza służbą nie może być traktowany jako okres pełnienia zawodowej służby wojskowej i w związku z tym nie należą się stronie należności finansowe.
W następstwie rozpozna skargi strony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 maja 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 349/07, uchylił obie wyżej wymienione decyzje. Sąd nakazał organowi stwierdzenie, ustalenie i wykazanie, czy i na jakiej podstawie oraz w jakiej dacie skarżący utracił status żołnierza zawodowego, a dopiero po ustaleniu statusu skarżącego w okresie, za który żąda on uposażenia, przesądzenie o zasadności tego roszczenia.
W dalszej kolejności Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] listopada 2007r., działając na podstawie art. 76 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) - zwanej dalej również ustawą, odmówił ustalenia prawa Z. K. do uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym za okres od dnia [...] czerwca 2005r. do dnia [...] stycznia 2006 r.
Powołując się na opisany stan faktyczny - podał, że stosownie do treści cytowanego w podstawie prawnej przepisu, prawo do uposażenia powstaje z dniem rozpoczęcia przez żołnierza zawodowego pełnienia zawodowej służby wojskowej, natomiast wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym żołnierz zawodowy został zwolniony z zawodowej służby wojskowej, zaginął lub zmarł. Zatem prawo do uposażenia jest nierozerwalnie związane z trwaniem stosunku zawodowej służby wojskowej. Natomiast zwolnienie żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej wskutek dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego służby wojskowej, stosownie do treści art. 114 ust. 5 ustawy, następuje po upływie sześciu miesięcy od dnia doręczenia wypowiedzenia, w ostatnim dniu miesiąca. Bieg terminu wypowiedzenia jest terminem prawa materialnego, precyzyjnie określającym jego początek oraz zakończenie i nie może być zmieniany, w zależności od daty uzyskania przymiotu prawomocności przez decyzję o wypowiedzeniu. Takie zaś określenie biegu wypowiedzenia prowadzi do wniosku, że do zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, wskutek upływu terminu wypowiedzenia, nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto z treści art. 115 ust. 2 ustawy wynika, że zwolnienie żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej następuje z mocy prawa nie tylko z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia lub decyzji, ale również w przypadku zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę zwolnienia żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej. Stąd też do zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby wskutek wypowiedzenia dokonanego przez organ, nie jest konieczne uprawomocnienie się decyzji, lecz zaistnienie okoliczności stanowiącej podstawę do zwolnienia, tj. upływ biegu terminu wypowiedzenia. W sprawie dniem tym był [...] maja 2005 r. W konsekwencji z tym dniem wygasło prawo skarżącego do uposażenia, a ponadto otrzymał on stosowne należności związane ze zwolnieniem ze służby, przy czym - jednocześnie - został on zwolniony z obowiązku świadczenia służby.
Zdaniem Ministra w okresie od dnia [...] czerwca 2005 r. do dnia [...] stycznia 2006r., nie istniał żaden element stosunku zawodowej służby wojskowej, który uzasadniałby prawo skarżącego do uposażenia, o którym mowa w art. 76 ustawy. Nie zmienia tego faktu również wyrok sądu uchylający decyzję o wypowiedzeniu stosunku zawodowej służby wojskowej, bowiem uprawomocnienie się tego wyroku w dniu 28 stycznia 2006 r. stanowi jedynie podstawę do nawiązania stosunku zawodowej służby wojskowej, tzn. zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem, uchylenie decyzji działa ex nunc (od momentu uprawomocnienia się orzeczenia uchylającego decyzję). Stąd też żołnierz pełni zawodową służbę wojskową od dnia [...] stycznia 2006 r., a nie od dnia 1 czerwca 2005 r., zaś prawo do uposażenia powstaje w momencie stawienia się do służby. Nie można zatem utożsamiać prawa do uposażenia z istnieniem stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, bowiem samo powołanie nie pokrywa się czasowo z dniem stawienia do służby.
Organ podkreślił, że wymieniony żołnierz, po dniu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej do dnia [...] stycznia 2006 r., nie wykonywał żadnych zadań służbowych.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Z. K. zarzucił rażące naruszenie art. 115 ust. 2 ustawy poprzez przyjęcie, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje z mocy prawa już po upływie sześciu miesięcy od dnia dokonania wypowiedzenia przez właściwy organ, rażące naruszenie art. 76 ust. 1 oraz art. 76 ust. 4 ustawy poprzez przyjęcie niczym nieuzasadnionego wniosku, iż prawo do uposażenia żołnierza zawodowego uzależnione jest od jego gotowości do wykonywania zadań służbowych oraz naruszenie art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - w skrócie p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego.
Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2007 r.
Powtórzył on argumenty zawarte w poprzedniej decyzji i podał, że stanowisku skarżącego przeczy brzmienie art. 72 ust. 2 ustawy, w myśl którego żołnierz zawodowy otrzymuje określone w ustawie uposażenie z tytułu pełnienia służby.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. K. postawił zarzuty takie jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dodając jedynie zarzut naruszenia art. 71 ust. 1 ustawy poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje prawo do uposażenia.
Przechodząc do rozważań Sąd pierwszej instancji zauważył, że stosownie do treści art. 111 pkt 9 lit. b ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ, zaś zwolnienie to, w myśl art. 114 ust. 5 ustawy, następuje po upływie sześciu miesięcy od dnia doręczenia wypowiedzenia dokonanego przez organ wojskowy, w ostatnim dniu miesiąca.
Bezopornym jest, że Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] listopada 2004r., wypowiedział skarżącemu stosunek zawodowej służby wojskowej. Stąd też wskazany wyżej sześciomiesięczny termin zakończył swój bieg w dniu [...] maja 2005 r., zaś zwolnienie z zawodowej służby wojskowej na mocy decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2005 r., nastąpiło w dniu [...] maja 2005 r., tj. w ostatnim dniu miesiąca i w tej sytuacji, organ nie naruszył wskazanych przepisów prawa.
Sąd dodał, że według art. 115 ust. 2 ustawy, zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w przypadku, o którym mowa m.in. w art. 111 pkt 9 lit. b, nie następuje - jak dowodzi - " z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia lub decyzji", lecz z dniem "zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej". Tą okolicznością natomiast był wskazany już wyżej upływ biegu terminu wypowiedzenia. Natomiast użyte w tym przepisie sformułowanie "z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia lub decyzji" dotyczy takich sytuacji, jak np.: ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby; prawomocnego orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej usunięcia z zawodowej służby wojskowej.
Zgodnie z treścią art. 71 ust. 1 ustawy, żołnierze zawodowi otrzymują uposażenie i inne należności pieniężne określone w ustawie, zaś w myśl art. 72 uposażenie żołnierzy zawodowych składa się z uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia (ust. 1), a z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej, żołnierz zawodowy otrzymuje tylko jedno uposażenie (ust. 2). Ponadto stosownie do treści art. 76 ust. 1 ustawy, prawo do uposażenia powstaje z dniem rozpoczęcia przez żołnierza zawodowego pełnienia zawodowej służby wojskowej. Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że prawo do uposażenia uzależnione jest od pełnienia zawodowej służby wojskowej.
Sąd podzielił stanowisko Ministra, że skarżący zaprzestał pełnienia zawodowej służby wojskowej z dniem [...] maja 2005 r. i nie pełnił jej do dnia [...] stycznia 2006 r., tj. do dnia uprawomocnienia wyroku sądu. W ocenie Sądu wyrokiem z dnia 23 listopada 2005 r. II SA/Wa 1275/05 zobowiązano organ do uznania, że skarżący w powyższym okresie pozostawał w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej, lecz nie jako faktycznie pełniący wówczas służbę wojskową. Samo zaś pozostawanie w służbie nie jest wystarczające, aby domagać się za ten okres uposażenia, bowiem prawo to uzależnione jest od pełnienia zawodowej służby wojskowej. Tymczasem skarżący w spornym okresie nie pełnił jej i w tej sytuacji zarzut skargi uznać należy za nieuzasadniony. Takie stanowisko tożsame jest z dotychczasowym orzecznictwem (por: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2001 r. sygn. akt II SA 94/01, Lex nr 53775, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2006 r. sygn. akt I OSK 1298/05 - niepublikowany).
Na marginesie Sąd podał, że wygaśnięcie decyzji z dnia [...] lutego 2005 r., było tylko konsekwencją wspomnianego wyroku nakazującego uznanie skarżącego, jako pozostającego w spornym okresie w stosunku służbowym. Jednakże w niczym nie zmienia to faktu, że w tym czasie nie pełnił on zawodowej służby wojskowej.
Nie zasługiwał na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a., bowiem organ wykonał zalecenia Sądu wykazując, że skarżący nie utracił statusu żołnierza zawodowego z dniem zwolnienia go w dniu [...] maja 2005 r. z zawodowej służby wojskowej i w sposób przekonywujący uzasadnił, iż mimo to nie przysługuje mu sporne uposażenie.
Jako podstawę prawna wyroku Sąd wskazał art. 151 w zw. z art. 132 p.p.s.a.
Z. K., reprezentowany przez adwokata S. W., zaskarżył opisany wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie o jego uchylenie i rozpoznanie skargi co do meritum. Wystąpił również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżący kasacyjnie zarzucił wyrokowi:
1) naruszenie prawa materialnego tj.:
a) błędną wykładnię art. 115 ust. 2 w związku z art. 111 pkt 9 lit. b oraz art. 114 ust. 3 i ust. 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, polegającą na przyjęciu, iż zwolnienie z zawodowej służby wojskowej na skutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, następuje z mocy prawa już po upływie sześciu miesięcy od dnia dokonania wypowiedzenia przez właściwy organ, a nie z dniem uzyskania przez decyzję o wypowiedzeniu przymiotu prawomocności;
b) błędną wykładnię art. 71 ust. 1 w związku z art. 76 ust. 1, art. 9 ust. 1 pkt 3, art. 76 ust. 4, art. 92 ust. 1, art. 93 ust. 1 ustawy poprzez przyjęcie, że prawo do uposażenia żołnierza zawodowego uzależnione jest od świadczenia przez niego służby oraz od faktycznego wykonywania określonych zadań służbowych, podczas gdy z powołanych przepisów wynika, iż prawo to uzależnione jest jedynie od samego istnienia stosunku służbowego;
c) niezastosowanie art. 76 ust. 4 ustawy i przyjęcie, że prawo żołnierza zawodowego do uposażenia wygasa również na skutek innych okoliczności, niż wymienionych w tym przepisie tzn. faktycznego niewykonywania przez żołnierza obowiązków służbowych;
2) naruszenie przepisów postępowania poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 153 p.p.s.a. polegające na przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji diametralnie odmiennej oceny prawnej, niż wyrażona w tej samej sprawie przez ten sam Sąd w wyroku z dnia 25 maja 2007 r. II SA/Wa 349/07, uchylającym wcześniejsze decyzje Ministra Obrony Narodowej.
Ponadto z ostrożności procesowej skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie prawa materialnego polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 169 ustawy poprzez przyjęcie, że do oceny skuteczności wypowiedzenia i ustalenia daty zwolnienia winny mieć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r., która weszła w życie dnia 1 lipca 2004 r., a nie przepisy poprzedniej ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, gdyż postępowanie w przedmiocie wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego wszczęto przed 1 lipca 2004 r. Zdaniem skarżącego kasacyjnie nieprawidłowe zastosowanie powyższego artykułu doprowadziło w konsekwencji do naruszenia art. 79 ust. 4 i ust. 5 z dnia 30 czerwca 1970 r. (dziewięciomiesięczny okres wypowiedzenia).
Uzasadniając swoje stanowisko skarżący kasacyjnie podkreślił, że art. 114 ust. 5 ustawy odnosi się tyko do wypowiedzenia stosunku służbowego dokonywanego przez żołnierza zawodowego, a nie organ. Kwestia określenia daty zwolnienia, gdy wypowiedzenie następuje decyzją uregulowana jest w art. 115 ust. 2 ustawy. Zgodnie z tą regulacją zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się orzeczenia, albo zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby. Przy czym druga część tej regulacji odnosi się do wszelkich innych okoliczności nie skutkujących wydaniem decyzji lub orzeczenia - powodujących zwolnienie ze służby z mocy prawa (np. zrzeczenie się obywatelstwa).
Powołując się na treść art. 79 ust. 1 ustawy stwierdził następnie, że uzyskanie uposażenia ściśle uzależnione jest od posiadania statusu żołnierza zawodowego, a nie związane z faktycznym wykonywaniem obowiązków służbowych. Wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji stawienie się do służby ma kluczowe znaczenie, ale tylko dla powstania stosunku służbowego, nie zaś dla uzyskanie samego prawa do uposażenia.
W zakresie prawa do uposażenia przepisy ustawy nie wprowadzają dodatkowej przesłanki faktycznego wykonywania obowiązków służbowych, czy też gotowości do wykonywania służby. Tak np. art. 92 ust. 1 ustawy opiera się na domniemaniu, że samo zawieszenie żołnierza w czynnościach służbowych nie pozbawia go prawa do uposażenia.
W odniesieniu do naruszenia art. 153 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie wskazał, że Sąd pierwszej instancji w wyroku z dnia 25 maja 2007 r. II SA/Wa 349/07 zawarł stwierdzenie, że "nieprawidłowo organ przyjął w decyzji z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...], iż skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i jego prawo do uposażenia wygasło". Natomiast ustosunkowanie się w zaskarżonym wyroku do zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. należy uznać za dalece niewystarczające. Zauważył, że czym innym są wskazania, zalecenia co do dalszego postępowania, a czym innym ocena prawna zawarta w wyroku.
W kontekście konieczności stosowania ustawy o zawodowej służbie żołnierzy zawodowych z 1970 r. skarżący kasacyjnie podkreślił, że biorąc po uwagę art. 79 ust. 4 i 5 tej ustawy stosunek służbowy nigdy nie wygasł. Decyzja z dnia [...] listopada 2004 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego wyrokiem sądu administracyjnego z dnia 23 listopada 2005 r. II SA/Wa1275/05 i nigdy nie została wydana inna merytoryczna decyzja w tym zakresie. Nawet przyjmując stanowisko odmienne, na mocy ustawy z 1970 r. skarżący został zwolniony ze służby z dniem [...] sierpnia 2005 r., a nie [...] maja 2005 r., co także przekładałoby się na prawo do uposażenia. Ponadto decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. Minister Obrony Narodowej stwierdził wygaśniecie decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. o zwolnieniu skarżącego ze służby z dniem [...] maja 2005 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W związku tym, że skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegał zarzut naruszenia przepisów postępowania. W ramach tego zarzutu skarżący kasacyjnie wskazał na naruszenie art. 153 p.p.s.a., gdyż w jego ocenie Sąd pierwszej instancji zaskarżonym wyrokiem orzekł nie uwzględniając oceny prawnej zawartej w wyroku z dnia 25 maja 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 349/07.
Odnosząc się to niniejszego zarzutu należy stwierdzić, że przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Wobec tego ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu, bądź też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w danej sprawie. Konsekwencję oceny prawnej stanowią wskazania co do dalszego postępowania.
Mając powyższe na względzie trzeba wskazać, iż fragment uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2007 r. w sprawie sygn. akt IISA/Wa 349/07 brzmiący: "nieprawidłowo organ przyjął w decyzji z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] (poprzedzającej zaskarżoną), iż skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i jego prawo do uposażenia wygasło" nie może zostać uznany za ocenę prawną wiążącą zgodnie z art. 153 p.p.s.a. Mianowicie należy zwrócić uwagę, że rozważania Sądu pierwszej instancji sprowadzają się do tego, iż zadaniem organu podczas ponownego rozpatrywania sprawy będzie ustalenie statusu skarżącego w okresie, za który żąda on uposażenia i dopiero po ustaleniu tego statusu przesądzenie o zasadności roszczenia. Z treści uzasadnienia omawianego wyroku z dnia 25 maja 2007 r. nie wynika, aby Sąd dokonał w nim wyjaśnienia treści przepisów art. 76 ust. 1 i 4, art. 115 ust. 1 i art. 111 pkt 9 lit. b ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz sposobu ich stosowania w sprawie. Stanowisko Sądu w tym zakresie nie jest spójne wobec czego nie można mówić o wiążącej ocenie prawnej. Ocena prawna musi być spójna i odnosić się do wykładni i stosowania określonych przepisów prawa. Takiej oceny w omawianym wyroku brak. Dlatego też zasadnie Sąd pierwszej instancji, wydając zaskarżony wyrok, uznał, iż organ wykonał zalecenia ustalając status skarżącego i rozstrzygając o prawie do uposażenia. Z tych względów brak jest podstaw uzasadniających zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a.
Przechodząc do oceny zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego w pierwszej kolejności należy wskazać, iż zgodnie z art. 111 pkt 9 lit. b ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. Organ właściwy wypowiada stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej w formie decyzji i zwolnienie żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej wskutek dokonanego wypowiedzenia następuje po upływie sześciu miesięcy od dnia złożenia wypowiedzenia (art. 114 ust. 3 i 5 cytowanej wyżej ustawy). Z dniem upływu okresu wypowiedzenia z mocy prawa następuje zwolnienie żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej (art. 115 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy).
Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni powyższych przepisów. Skarżący kasacyjnie natomiast niewłaściwie postrzega rozwiązanie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w trybie wypowiedzenia. Wypowiedzenia tego stosunku mogą dokonać obie strony, tj. żołnierz zawodowy jak i właściwy organ. Złożenie wypowiedzenia (według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji o wypowiedzeniu skarżącemu kasacyjnie stosunku służbowego) przez jedną ze stron stosunku zawodowej służby wojskowej skutkowało rozpoczęciem biegu okresu wypowiedzenia (art. 114 ust. 5). Upływ okresu wypowiedzenia pociągał za sobą skutek w postaci zwolnienia z zawodowej służby wojskowej (art. 115 ust. 2), a więc rozwiązania stosunku służbowego. Z faktu, że wypowiedzenie stosunku służbowego przez organ jest decyzją (art. 114 ust. 3) nie wynika, tak jak twierdzi autor skargi kasacyjnej, że art. 114 ust. 5 odnosi się wyłącznie do wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza i w konsekwencji zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następowało z dniem uprawomocnienia się decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego. Należy mieć na względzie, że cały przepis art. 114 ustawy poświęcony jest wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez każdą ze stron tego stosunku, tj. przez żołnierza (ust. 1) oraz przez właściwy organ (ust. 2). Dlatego też logiczną konsekwencją jest, iż ust. 5 reguluje okres wypowiedzenia w odniesieniu do oświadczeń woli obu stron niniejszego stosunku służbowego. Fakt, że wypowiedzenie dokonane przez właściwy organ jest decyzją ma znaczenie dla kwestii odwoławczych oraz możliwości zaskarżenia tego typu aktu do sądu administracyjnego. Nie może natomiast zostać odczytany, jak czyni to autor skargi kasacyjnej, iż w przypadku wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez właściwy organ mam do czynienia z decyzją, która sutek prawny wywołuje dopiero z momentem uprawomocnienia się. Skoro zgodnie z art. 111 pkt 9 lit. b ustawy żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ to upływ terminu wypowiedzenia skutkuje zwolnieniem z tej służby (art. 111 pkt 9 lit. b w zw. z art. 114 ust. 5 w zw. z art. 115 ust. 2 cytowanej ustawy).
Z powyższych względów zarzut błędnej wykładni omówionych przepisów nie jest zasadny.
Niezasadny jest również zarzut błędnej wykładni art. 71 ust. 1 w związku z art. 76 ust. 1, art. 9 ust. 1 pkt 3, art. 76 ust. 4, art. 92 ust. 1, art. 93 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, gdyż z brzmienia tych przepisów nie wynika, że prawo do uposażenia żołnierza zawodowego uzależnione jest od samego istnienia stosunku służbowego. Także z tych samych względów niezasadny jest zarzut niezastosowania art. 76 ust. 4 cytowanej ustawy.
Stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej powstaje między innymi po stawieniu się osoby powołanej, z którą zawarto kontrakt, do pełnienia zawodowej służby wojskowej (art. 9 ust. 1 pkt 3). Z dniem rozpoczęcia przez żołnierza zawodowego pełnienia zawodowej służby wojskowej powstaje prawo do uposażenia (art. 76 ust. 1), które wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym żołnierz zawodowy został zwolniony z zawodowej służby wojskowej zaginął lub zmarł (art. 76 ust. 4). Niniejsze przepisy prawo do uposażenia wiążą wyraźnie z pełnieniem zawodowej służby wojskowej, a nie - jak twierdzi autor skargi kasacyjnej - z istnieniem stosunku służbowego. Żołnierz zawodowy pełni zawodową służbę wojskową na stanowisku służbowym w jednostce wojskowej, w rezerwie kadrowej, w dyspozycji (art. 19 ustawy). Zatem tylko pełnienie służby w sposób określony w art. 19 ustawy rodzi prawo do uposażenia. Odmienny wniosek nie wypływa z powołanych w zarzucie przepisów art. 92 ust. 1 i art. 93 ust. 1, regulujących zawieszenie w przewidzianych w nich sytuacjach wypłaty uposażenia. Regulacje dotyczące zawieszenia wypłaty uposażenia dodatkowo przemawiają przeciwko stanowisku skarżącego kasacyjnie. W istocie rzeczy podkreślają one jeszcze bardziej związek prawa do uposażenia z pełnieniem służby, a nie z samym faktem istnienia stosunku służbowego.
W konsekwencji skoro skarżący kasacyjnie w okresie od [...] czerwca 2005 r. do [...] stycznia 2006 r. nie pełnił zawodowej służby wojskowej zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że brak było podstaw prawnych do przyznania mu za ten okres uposażenia.
Niezasadny jest również podniesiony z ostrożności procesowej zarzut niewłaściwego zastosowania art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Niniejszy przepis stanowi, że sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004 r., prowadzi się nadal według przepisów dotychczasowych.
Autor skargi kasacyjnej naruszenie tego przepisu odnosi do postępowania dotyczącego wypowiedzenia skarżącemu kasacyjnie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Jednakże przedmiot rozpoznania w niniejszej spawie stanowiła decyzja rozstrzygająca o prawie do uposażenia za okres od rozwiązania stosunku służbowego do dnia uprawomocnienia się wyroku uchylającego decyzje w sprawie wypowiedzenia. Sprawa ta została wszczęta po dniu 1 lipca 2004 r., co jest poza wszelkim sporem. Wobec tego brak jest podstaw, aby prawo do uposażenia za okres, w którym skarżący kasacyjnie nie pełnił zawodowej służby wojskowej oceniać w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w sytuacji, kiedy sprawa w tym przedmiocie została wszczęta po dniu 1 lipca 2004 r.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło