II SA/Bk 299/08
WyrokWSA w Białymstoku2008-06-12
Skład orzekający: Elżbieta Trykoszko, Stanisław Prutis, Małgorzata Roleder
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, oparta na przepisie art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, może zostać utrzymana w mocy po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności tego przepisu z Konstytucją?Ratio decidendi
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami z Konstytucją stanowi podstawę do uchylenia decyzji administracyjnej wydanej na podstawie tego przepisu. Sąd administracyjny, stwierdzając naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, zobowiązany jest do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, która nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia. Organy administracji uznały, że zwrot nie jest możliwy, ponieważ pozostała część nieruchomości nie przylega do nieruchomości wnioskodawcy i jest przeznaczona pod pracownicze ogrody działkowe zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego. Skarżący kwestionował tę decyzję, podnosząc m.in. zarzut prawomocności wcześniejszej decyzji o zwrocie części nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, opierając się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził niezgodność z Konstytucją przepisu art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiącego podstawę odmowy zwrotu.Rozstrzygnięcie
1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty B. z dnia [...] października 2005 roku numer [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącego K. W. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis, asesor WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty B. z dnia [...] października 2005 roku numer [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącego K. W. kwotę [...] (słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.-
Zaskarżoną decyzją Wojewody P. z dnia [...] listopada 2005 r.
nr [...] utrzymano w mocy decyzję Starosty B. z dnia [...] października 2005 r. Nr [...] w sprawie o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości położonej w K., gmina J. K., oznaczonej obecnie jako działka nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność gminy J. K..
U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.
Decyzją Naczelnika Gminy w Z. z dnia [...]lutego 1976 r. nr [...]wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolne położone
w K. (w tym między innymi działki stanowiące własność S.
i S. W.) z przeznaczeniem pod budowę bazy P. R. I. – M. B. R. w B.. Część wywłaszczanego gruntu została wykorzystana pod realizację powyższej inwestycji, część natomiast - oznaczona jako działka [...]o pow. [...], w skład której wchodziły grunty wywłaszczone między innymi od w/w decyzją Naczelnika Gminy
w J. D. z dnia [...] listopada 1984 r. - przekazana została Wojewódzkiemu Zarządowi P. Z. D.w w B. na urządzenie ogrodu działkowego. Teren ten nie był przewidziany na dalszą rozbudowę bazy. Z uwagi jednak na naruszenie art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lipca 1996 r. nr [...]stwierdzono nieważność w/w decyzji w sprawie nieodpłatnego przekazania nieruchomości w użytkowanie na rzecz P. Z. D.. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją SKO w S. z dnia [...] lipca 1997 r. nr [...], a następnie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w B. z dnia [...] listopada 1998 r. sygn. akt SA/Bk 1263/97 skargę na w/w decyzję oddalono.
Po trwającym przez wiele lat postępowaniu o zwrot nieruchomości - wszczętym w 1991 r. na wniosek między innymi K. W. - Starosta B. decyzją z dnia [...] maja 2002 r. zwrócił wywłaszczoną nieruchomość na rzecz skarżącego, jednakże decyzja ta na skutek wniesionego od niej odwołania została uchylona przez Wojewodę P. i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia.
W następstwie powtórnego rozpatrzenia sprawy Starosta B. decyzją
z dnia [...] października 2005 r. odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
W związku bowiem ze zmianą ustawy o gospodarce nieruchomościami dokonaną ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r., nr 141 poz. 1492) zmianie uległy między innymi przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości. Stąd po dokonaniu analizy stanu faktycznego nieruchomości w kontekście przepisów art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz.2603 ze zm.) - zwanej dalej "ustawą", organ stwierdził, że w niniejszej sprawie powstała sytuacja, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, wobec czego organ musiał rozstrzygnąć, czy zgodnie z art. 137 ust. 2 ustawy istnieje możliwość zwrotu pozostałej części. Ustalono, że niewykorzystany na cel wywłaszczenia grunt nie przylega do nieruchomości stanowiącej własność wnioskodawców zwrotu. Wystąpiono do Wójta Gminy J. K. o udzielenie informacji
o przeznaczeniu działki w planie zagospodarowania przestrzennego w dacie złożenia wniosku o zwrot. W odpowiedzi uzyskano informację, iż zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego działka oznaczona obecnie nr [...] przeznaczona była pod projektowane pracownicze ogrody działkowe. Również
w aktualnie obowiązującym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy J. K. przedmiotowy grunt przeznaczony jest pod pracownicze ogrody działkowe. Stwierdzono zatem, że skoro działka nie może być samodzielnie zagospodarowana, gdyż wchodzi w skład nieruchomości przeznaczonej w planie pod pracowniczy ogród działkowy, brak jest podstaw do jej zwrotu w trybie przepisów ustawy.
Od powyższej decyzji K. W. złożył odwołanie do Wojewody P. zarzucając jej naruszenia prawa. Skarżący podnosił, iż decyzja Starosty Powiatowego z dnia [...] maja 2002 r. w części dotyczącej zwrotu jest prawomocna, albowiem nie skarżył on w swym odwołaniu faktu zwrotu a jedynie wysokość wyliczonego odszkodowania.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ odwoławczy nie podzielił zarzutów odwołania i decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. orzekł o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji.
Przede wszystkim za niezasadne uznano twierdzenie, iż w rozpatrywanym przypadku nastąpił zwrot nieruchomości. Organ podkreślił, iż wprawdzie przywołaną decyzją organu I instancji z dnia [...] maja 2002 r. zwrócono na współwłasność objętą wnioskiem działkę, to jednakże w wyniku rozpoznania odwołania decyzja ta została uchylona przez organ odwoławczy, który sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. W tym miejscu wskazano, iż organ administracji rozpoznaje sprawę
w całości i nie jest związany zarzutami odwołania. Nie ma zatem znaczenia,
iż odwołujący kwestionował wyłącznie część decyzji dotyczącą rozliczenia w związku ze zwrotem. W konsekwencji zwrot nieruchomości nie nastąpił, a sprawa wymagała ponownego rozpoznania w oparciu o obowiązujący w momencie orzekania stan prawny.
Przechodząc zaś do meritum sprawy wskazano, iż zasady zwrotów wywłaszczonych nieruchomości uregulowane zostały przepisami rozdziału 6 działu
III ustawy. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na ceł określony w decyzji
o wywłaszczeniu. Pojęcie zaś zbędności nieruchomości zawiera przepis art. 137
ust. 1 ustawy, z którego wynika, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel len nie został zrealizowany.
Tymczasem z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika bezspornie, że cel wywłaszczenia, jakim była budowa bazy PRIMBR w B., zrealizowany został tylko na części wywłaszczonej nieruchomości. Stąd w niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 137 ust. 2 ustawy znowelizowany ustawą z dnia
28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz
o zmianie niektórych ustaw i obowiązujący aktualnie. Z przepisu tego wynika, że jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej zwrot. Z ustaleń organu wynika, że nieruchomość nie przylega do nieruchomości stanowiącej własność odwołujących, a zgodnie z obowiązującym w momencie złożenia wniosku miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego jak również aktualnie obowiązującym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy J. K., przeznaczona jest pod pracownicze ogrody działkowe. Nie ma zatem możliwości samodzielnego zagospodarowania działki jako odrębnej nieruchomości. Analizując ten stan faktyczny w świetle przytoczonego przepisu art. 137 ust. 2 ustawy stwierdzono, iż brak jest podstaw prawnych do zwrotu nieruchomości.
Końcowo organ wskazał, iż takie stanowisko należy również wywieść analizując sprawę w świetle przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. Nr 169, poz. 1419). W art. 24 w/w ustawy stwierdzono, że zasadne roszczenia osoby trzeciej do nieruchomości zajętej przez rodzinny ogród działkowy podlegają zaspokojeniu wyłącznie poprzez wypłatę odszkodowania lub zapewnienia nieruchomości zamiennej. W tym stanie rzeczy roszczenia byłych właścicieli zdaniem organu odwoławczego mogą być załatwione w innym, niż ustawa o gospodarce nieruchomościami trybie.
Od tej decyzji K. W. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. zarzucając jej analogicznie jak w postępowaniu administracyjnym naruszenie prawa. Skarżący ponownie wskazał, iż decyzja Starosty Powiatowego z dnia [...] maja 2002 r. w części dotyczącej zwrotu jest prawomocna. W odwołaniu od decyzji nie skarżył bowiem faktu zwrotu (w tej części nie było "niezadowolenia" w rozumieniu art. 128 kpa), lecz jedynie wysokość wyliczonego odszkodowania. W konsekwencji Starostwo Powiatowe jest związane tym rozstrzygnięciem w myśl art. 110 kpa. Organ odwoławczy uchylając decyzję uznał, iż wymaga ona uprzedniego postępowania wyjaśniającego w rozumieniu
art. 138 § 2 kpa dotyczącego wyceny, a nie zaś postępowania wyjaśniającego
w zakresie możliwości zwrotu nieruchomości. Stąd wydając skarżoną decyzję Wojewoda P. złamał podstawową zasadę prawa procesowego – refarmationis in peius. Podnosząc powyższe zarzuty i rozbudowując w uzasadnieniu skargi argumentację, skarżący wniósł o uchylenie zakwestionowanej decyzji w całości oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. podtrzymał stanowisko zawarte w skarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Pełnomocnik uczestnika procesowego – P. Z. D. Okręgowego Zarządu P. w B. w piśmie procesowym z dnia [...] maja 2006 r. wniósł o oddalenie skargi. Pełnomocnik podkreślił, iż skarżący składając odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji winien liczyć się z faktem, iż decyzja ostateczna będzie oparta o obowiązujący w jej dacie stan prawny. Powyższa sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie w związku z nową redakcją art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
W toku postępowania przed sądem administracyjnym na rozprawie w dniu
[...] czerwca 2006 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o zawieszenie postępowania
w sprawie z uwagi na wystąpienie Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności z prawem art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W tym stanie rzeczy uznając, iż toczące się postępowanie przed Trybunałem zarejestrowane pod sygn. akt K 6/05 ma zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r. na podstawie art. 125
§ 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zawieszono postępowanie sądowe w sprawie.
Postanowieniem tut. Sądu z dnia [...] kwietnia 2008 r. na skutek wydania w dniu
3 kwietnia 2008 r. orzeczenia kończącego postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym podjęto zawieszone postępowanie sądowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz przepisu art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia i inne akty z zakresu administracji publicznej, a także skarg na bezczynność i polega na badaniu zgodności tych czynności i aktów z przepisami prawa materialnego oraz prawa procesowego.
Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego także z przyczyn nie podniesionych w skardze, a z powodu naruszenia przepisów prawa dostrzeżonych przez Sąd z urzędu.
Przedmiotem dokonywanej kontroli sądowej jest decyzją o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w K., oznaczonej obecnie jako działka [...], stanowiąca własność Gminy J. K..
Podstawę materialnoprawną powyższego rozstrzygnięcia stanowi przepis
art. 136 ust. 3 w zw. z art. 216 i art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.
o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) - zwanej dalej ustawą. Zgodnie z brzmieniem art. 136 ust. 3 ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jego części, jeżeli – stosownie do art. 137 ustawy – stała się ona zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W myśl zaś art. 137 ust. 2, jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy
i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej zwrot. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji uznały, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części nieruchomości, stąd możliwość zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości rozpatrywano
w świetle przepisu art. 137 ust. 2 ustawy.
Tymczasem w dniu 3 kwietnia 2008 r. Trybunał Konstytucyjny w wyroku podjętym w sprawie K 6/05, ogłoszonym w Dzienniku Ustaw z dnia 9 kwietnia
2008 r., Nr 56, poz. 369 po rozpatrzeniu wniosku Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego i Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie zgodności
z Konstytucją między innymi art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.
o gospodarce nieruchomościami w brzemieniu nadanym przez art. 1 pkt 89 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r., Nr 141, poz. 1492)
w zakresie, w jakim artykuł ten uzależnia zwrot części wywłaszczonej nieruchomości niezagospodarowanej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu od istnienia możliwości zagospodarowania jej zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w dniu złożenia wniosku o zwrot części nieruchomości, a w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej
o zwrot – orzekł, iż w/w przepis w powołanym zakresie jest niezgodny z art. 2 oraz art. 21 ust. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 64 ust. 3 Konstytucji. W świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego zasada zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest oczywistą konsekwencją art. 21 ust. 2 Konstytucji, który dopuszczając wywłaszczenie "jedynie na cele publiczne" tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu
i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy. Wprowadzone znowelizowanym brzmieniem art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami ograniczenie zwrotu wywłaszczonych gruntów, na których niezrealizowano celu wywłaszczenia, jedynie do ich części, bądź możliwych do zagospodarowania zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, bądź przylegających do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej
o zwrot, nie znajduje – zdaniem Trybunału Konstytucyjnego – uzasadnienia w świetle zasady proporcjonalności, albowiem bezpodstawnie różnicuje sytuację byłych właścicieli w zależności od tego, czy cel wywłaszczenia zrealizowano na całej nieruchomości, czy też jedynie na jej części. Zasady zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie można zawężać jedynie do przypadków, gdy cała nieruchomość stała się zbędna na cel publiczny wskazany w decyzji
o wywłaszczeniu.
Opisany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego miał decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sądu administracyjnego w sprawie niniejszej. Zgodnie bowiem z utrwaloną już linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną decyzji jest powinność uchylenia takiej decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jest bowiem zasadą, iż sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi wystąpienie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego (vide: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 czerwca 2006 r., sygn. akt III SA/Gd 282/06, Lex 203309). Taki pogląd został też wyrażony
w wyroku NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt II SA 1027/99, Lex nr 4680,
w którym Sąd wskazał, że skoro okoliczność stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego (przesłanką wznowieniową), to taka regulacja prawna uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji (oraz decyzji organu pierwszej instancji) przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W ocenie Sądu powyższa teza zachowuje aktualność również w obowiązującym stanie prawnym.
Stosownie bowiem do treści art. 145a § 1 kpa orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją stanowi podstawę do żądania wznowienia postępowania, w myśl zaś art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p. p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Przyjmuje się przy tym, że podstawa wznowienia określona w art. 145a kpa jest podstawą uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny także wtedy, gdy wyrok Trybunału zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji (tak: J. Zimmermann w glosie do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r., III SA 4728/97, opublikowanej w OSP zeszyt nr 1, z 2000,
poz. 16; wyrok NSA z dnia 29 września 1999 r., sygn. akt I SA/Łd 1327/97,
Lex 43292).
W konkretnej sprawie należało zatem uwzględnić fakt niekonstytucyjności
art. 137 ust. 2 ustawy we wskazanym wyżej zakresie. Wydanie aktu administracyjnego z powołaniem się na przepis ustawy, który jest niezgodny
z Konstytucją oznacza wydanie aktu z naruszeniem przepisów wyższej rangi.
W takim przypadku w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia do sądu jest decyzja zachodzą podstawy do stwierdzenia naruszenia prawa w rozumieniu art. 145 § 1
pkt 1 p.p.s.a. W tym miejscu godzi się podnieść, iż naruszenia prawa nie można ograniczać tylko do sytuacji, gdy zachodzi prosta sprzeczność między treścią przepisu a sposobem jego zastosowania przez organ administracji. W postępowaniu administracyjnym przez wydanie decyzji z naruszeniem prawa rozumie się także takie sytuacje, w których organowi administracji nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów w toku wydawania decyzji. Dotyczy to na przykład niektórych podstaw wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 5 i 8 kpa), jak również przypadku, jaki niewątpliwie ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.
W konsekwencji stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności
art. 137 ust. 2 z art. 2 oraz art. 21 ust. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 w zw.
z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oznacza dla niniejszej sprawy, iż przepis ten nie może być uznany za prawidłową podstawę prawną wydanych decyzji administracyjnych i to niezależnie od tego czy miało to wpływ na wynik sprawy, czy takiego wpływu nie miało. W tych uwarunkowaniach wskazane wyżej naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania obligowało Sąd na mocy art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej będą zobowiązane zastosować przepisy ustawy – o gospodarce nieruchomościami
z uwzględnieniem zmiany stanu prawnego wynikającej z powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonego aktu wydano na podstawie
art. 152, zaś o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw.
z art. 205 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. –
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło