I FZ 145/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Juliusz Antosik po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Po 267/08 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 14 grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 27 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Po 267/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w postaci wpisu od skargi kasacyjnej. Sąd I instancji uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W jego ocenie, argumentacja skarżącej jest niewiarygodna i niespójna. Skarżąca zobowiązana była podać wszystkie przychody i koszty. Tymczasem podane koszty miesięcznego utrzymania są faktycznie wyższe od środków pieniężnych jakimi dysponuje skarżąca i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżąca nie pracuje, zajmuje się dziećmi. Skarżąca nie pobiera również zasiłku dla bezrobotnych, ani nie korzysta z pomocy, otrzymuje natomiast od męża alimenty w wysokości 1.500 zł. Teściowa, z którą wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, otrzymuje emeryturę w kwocie 680 zł. Zatem skarżąca i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym dysponują kwotą w wysokości około 2.180 zł na miesięczne utrzymanie. Tymczasem skarżąca wskazała, że stałe koszty miesięcznego utrzymania wynoszą zaś około 2.511 zł + 190 zł czynsz najmu opłacany przez teściową, a zatem łącznie 2.701 zł. Ponadto skarżąca wskazała, że w zależności od potrzeb ponosi dodatkowe koszty, np. wizyty u dentysty, ubrania i przybory szkolne dla dzieci. W ocenie Sądu I instancji, podnoszona przez stronę skarżącą, w sprzeciwie, okoliczność, że poza alimentami mąż skarżącej może dobrowolnie przekazywać środki finansowe nie wyjaśnia, czy rzeczywiście mąż skarżącej takie środki przekazuje. Już we wniosku o udzielenie prawa pomocy skarżąca powinna powołać się na dodatkowe środki, które dzieci otrzymują od ojca. Zdaniem Sądu zaniechanie w tym względzie podważa natomiast wiarygodność składanych przez stronę oświadczeń. Ponadto nie sposób zweryfikować twierdzeń skarżącej o otrzymywaniu środków finansowych od męża skoro skarżąca nie podała informacji dotyczących dochodów przez niego otrzymywanych, ani też jaki posiada on majątek. Strona skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. W jego uzasadnieniu podniosła, że stanowisko Sądu I instancji, w której podniesiono, że skarżąca posiada dodatkowe źródła dochodu jest chybione. W tym zakresie wyjaśniła, że poza alimentami mąż może przekazać skarżącej dodatkowe środki finansowe na utrzymanie dzieci. Ponadto wyjaśniła, że małżonek nie udostępnił jej swoich rozliczeń podatkowych oraz nie podał jaki uzyskuje dochód. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść tego przepisu wyraźnie wskazuje, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Przy tym to do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenił prawidłowo sytuację finansową skarżącej, jako nie kwalifikującą się do udzielenia prawa pomocy w zakresie częściowym. Biorąc pod uwagę przedstawione przez wnioskującą oświadczenia dotyczące jej sytuacji finansowej, należy stwierdzić, że budzą one uzasadnione wątpliwości co do ich zgodności ze stanem rzeczywistym. Za taką oceną przemawia zestawienie deklarowanych przez skarżącą i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym miesięcznych wydatków w kwocie ok. 2.700 zł wraz z deklarowanymi miesięcznymi dochodami w kwocie ok. 2.180 zł. Słusznie Sąd pierwszej instancji podniósł, że sytuacja, w której zadeklarowane przez stronę wydatki przewyższają uzyskiwane dochody sugeruje, że posiada ona inne jeszcze, oprócz ujawnionych w toku postępowania, źródła przychodów. Taki pogląd zresztą ugruntował się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 6/05, niepubl ). Wskazywanie przez stronę na możliwość przekazywania przez jej męża dodatkowych kwot na utrzymanie rodziny, nie zostało potwierdzone jakimkolwiek dokumentem źródłowym. Nie wskazano przy tym dochodów męża skarżącej ani jaki posiada majątek, oraz czy skarżąca posiada wspólny majątek z małżonkiem. Okoliczności te uniemożliwiają zweryfikowanie faktu pomocy małżonka jak i ograniczają pełną ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskującej. Nie można bowiem jednoznacznie stwierdzić jaką faktycznie strona uzyskuje pomoc od męża, a dalej, czy z pomocy tej nie może pokryć kosztów sądowych w danej sprawie. Należy również wskazać, że Sąd I instancji miał prawo do dokonania analizy sytuacji finansowej skarżącej w oparciu również o dochody osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym oraz tych, na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec skarżącej. Nie ma przy tym znaczenia, że skarżąca pozostaje w separacji faktycznej ze swoim małżonkiem, gdyż separacja faktyczna nie znosi obowiązku alimentacyjnego. Tym samym, małżonkowie, w świetle przepisu art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy – wskazywanego również przez Sąd pierwszej instancji - obowiązani są m.in. do wzajemnej pomocy. Sąd I instancji miał zatem prawo oczekiwać od strony, że ta udzieli informacji również o dochodach uzyskiwanych przez jej męża. W tym kontekście, oświadczenia skarżącej Sąd I instancji miał również prawo uznać za niepełne i w zestawieniu z wykazanymi przez nią wydatkami za budzące wątpliwości. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.