IV SA/Gl 64/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2008 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z., na podstawie art. 104 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), nie stwierdził u J.M. choroby zawodowej – [...], wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że jej wydanie nastąpiło na podstawie orzeczeń lekarskich o braku podstaw do rozpoznania u J.M. choroby zawodowej. Zarówno Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie z dnia [...]), jak i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie z dnia [...]) potwierdzając [...] ( w pierwszym orzeczeniu – [...] a w drugim [...]) nie stwierdziły rozpoznania u zainteresowanego choroby zawodowej, wskazując na ustanie narażenia zawodowego w [...] r. Wobec braku rozpoznania choroby zawodowej organ nie znalazł podstaw do jej stwierdzenia. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się J.M. składając odwołanie. Opisując w nim warunki w jakich pracował, podkreślił, że wszędzie pracował w ciężkich warunkach i był narażony na [...]. Praca w takich warunkach musiała odbić się na jego zdrowiu. W jego ocenie praca w tak trudnych warunkach musiała doprowadzić do tak dużego [...]. W wyniku rozpatrzenia odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest rozpoznanie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia danego schorzenia jako choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a rozpoznaną chorobą. Dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że J.M. będąc zatrudniony w latach [...] w Przedsiębiorstwie A w M. jako [...] oraz w latach [...] w Firmie A w Z. jako [...] w oddziale [...] był eksponowany na [...] o poziomach przekraczających normatywy higieniczne. Organ odwoławczy uznał, że zainteresowany w wymienionych powyżej okresach zatrudnienia pracował w warunkach stwarzających potencjalne ryzyko powstania [...]. Następnie wskazał, że lekarze dwóch kompetentnych jednostek diagnostycznych służby zdrowia, a to Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., na podstawie przeprowadzonych badań, wykluczyli u wnioskodawcy istnienie choroby zawodowej [...]. Zaakcentował, że rozpoznany przez jednostki orzecznicze [...], nie upoważnił (w myśl rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.) do uznania choroby jako choroby zawodowej [...]. W ocenie zarówno jednostek medycznych, jak i organów sanitarnych fakt ustania w [...] r. narażenia na [...] stwarzający ryzyko zawodowego [...], nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, zgodnie z zapisem § 2 pkt 2 cytowanego rozporządzenia, w którym podano okres dwuletni upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego, gdyż w konkretnym przypadku zgłoszenie choroby zawodowej nie nastąpiło w okresie zatrudnienia. Reasumując organ stwierdził, że wobec braku rozpoznania choroby zawodowej nie było podstaw do uwzględnienia odwołania. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem J.M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, podkreślając, że przez cały czas pracy zawodowej był narażony na bardzo duży [...] i [...] właśnie [...] podczas pracy zawodowej. W uzasadnieniu bardzo szeroko opisał warunki pracy w kolejnych zakładach pracy podkreślając, że to właśnie z tego powodu w tak dużym stopniu [...]. Czując się pokrzywdzony i rozgoryczony, wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy i uwzględnienie jego trudnej sytuacji zdrowotnej i rodzinnej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska wniósł o oddalenie skargi odnosząc się jednocześnie do zarzutów w niej zawartych. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje: Na wstępie przyjdzie wyjaśnić, iż jak stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Kontrolują zatem czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, i to naruszenia mającego bądź mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, albo stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo wreszcie naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność, albowiem jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności (art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.). Przy czym, po myśli art.134 tej ustawy, sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zatem dokonują kontroli legalności również z urzędu, niezależnie od oceny zasadności zarzutów podniesionych w skardze. Przeprowadzone w tych ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz. 1115). Stosownie do § 2 ust 1 powołanego wyżej rozporządzenia przez choroby zawodowe należy rozumieć choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Przedmiotem badania organu są zatem okoliczności, stanowiące przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, a zatem fakt istnienia choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do powołanego wyżej rozporządzenia oraz kwestia zawiązku przyczynowego miedzy chorobą, a szkodliwymi czynnikami występującymi w środowisku pracy narażającymi na jej powstanie. Postępowanie w rozpatrywanej sprawie dotyczyło choroby zawodowej wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych (...), określonej jako [...] spowodowany [...]. Bezsporne w sprawie jest, iż dwie jednostki medyczne rozpoznały u J.M. [...] (w orzeczeniu pierwszoinstancyjnym) i [...] (orzeczenie drugoinstancyjne). Bezsporny pozostaje także fakt zatrudnienia zainteresowanego w warunkach narażenia zawodowego. Jednakże z uwagi na ustanie tegoż zatrudnienia w [...] r. oraz brak udokumentowanych objawów chorobowych w okresie narażenia zawodowego oraz do dwóch lat od ustania tego narażenia medyczne jednostki orzecznicze nie zakwalifikowały tego schorzenia jako choroby zawodowej. Organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję opinie te podzielił. Odnosząc się do powyższego należy wskazać, iż w myśl § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych z dnia 30 lipca 2002 r. zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. Natomiast w sporządzonym w formie tabelarycznej wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do przedmiotowego rozporządzenia dla chorób zawodowych kolumnę drugą nazwano "okres w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego", a nie okres w jakim może nastąpić zgłoszenie lub rozpoznanie choroby zawodowej po zakończeniu pracy w narażeniu, tak jak stanowi § 2 pkt 2 cytowanego rozporządzenia. Zaistniała więc w tym zakresie rozbieżność, która ma istotne znaczenie bowiem zgodnie z art. 237 § 1 pkt 2 i pkt 3 Kodeksu pracy, Rada Ministrów została upoważniona do określenia wykazu chorób zawodowych oraz szczegółowych zasad postępowania dotyczących zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w tych sprawach. Delegacja wskazana w tym przepisie nie zawiera natomiast upoważnienia dla Rady Ministrów do określenia okresu wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych. Ponadto do takiego okresu nie nawiązuje § 2 ust. 2 cytowanego rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 1614/06 nie publik., w tym zakresie zajął stanowisko, które Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że analiza treści przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w zestawieniu z treścią przepisu art. 237 § 1 Kodeku pracy daje podstawę do stwierdzenia niezgodności z tym przepisem jako aktem wyższego rzędu – regulacji zawartej w załączniku do rozporządzenia, w zakresie w jakim określono w nim okres wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych. Stanowi to brak zgodności postanowień załącznika do rozporządzenia z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższy stan prawny daje zatem sądowi administracyjnemu podstawę do odmowy zastosowania w sprawie uregulowania zawartego w kolumnie drugiej tabeli wykazu chorób zawodowych. Nadto Sąd ten stwierdził, iż przedmiotowe rozporządzenie nie wskazuje okresu, w jakim po zakończeniu pracy w narażeniu winno nastąpić zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie, a więc regulacji do jakiej odsyła § 2 ust. 2 rozporządzenia. To zaś oznacza, że ocena czy strona zachowała termin do wystąpienia ze zgłoszeniem choroby czy nie, staje się bezprzedmiotowa (por. również: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2007 r. sygn. akt II OSK 479/07 nie publik.). Powracając na grunt rozpoznawanej sprawy przyjdzie stwierdzić, iż wskazana w orzeczeniach lekarskich przesłanka negatywna do rozpoznania choroby zawodowej tj. ustanie zatrudnienia w [...] r. oraz brak udokumentowanych objawów chorobowych w okresie narażenia zawodowego oraz do dwóch lat od ustania tego narażenia nie może mieć zatem zastosowania do oceny zawodowej etiologii schorzenia. Wobec tego, mając na względzie zaprezentowaną ocenę prawną, organ będzie zobowiązany do dokonania ponownie oceny sporządzonych w sprawie orzeczeń lekarskich. Opinia lekarska ma charakter dowodu z opinii biegłego i organ prowadzący sprawę i wydający decyzję winien zadbać o to by była ona wyczerpująca, uzasadniona i opierała się na możliwych do uzyskania dowodach, wyjaśniających istotne dla wyniku sprawy fakty. Z przytoczonych względów należało na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylić zaskarżoną decyzję. W dalszym postępowaniu organ będąc związany oceną prawną wyrażoną przez Sąd, zwróci się do Instytutu Medycyny Pracy w S. o wydanie orzeczenia lekarskiego celem wypowiedzenia się co do etiologii rozpoznanego u skarżącego schorzenia – [...]. Po uzupełnieniu materiału dowodowego organ oceni pod kątem wiarygodności i spełnienia przepisanych przesłanek warunkujących stwierdzenie choroby zawodowej, w konsekwencji czego wyda właściwej treści decyzję, którą uzasadni uwzględniając treść przepisu art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.