II OSK 1248/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.) sędzia NSA Jerzy Stankowski Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 888/08 w sprawie ze skargi E.K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 19 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E.K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2008 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Powiecie Warszawskim dnia [...] lutego 2002 r. wydał decyzję nakazującą P.S., L.S. oraz E.K. dokonanie rozbiórki nadbudowanej i rozbudowanej części obiektu budowlanego, tj. budynku mieszkalnego, położonego na terenie nieruchomości przy ul. [...] w W., bez ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Rozbudowa polegała na 1) wybudowaniu pomieszczenia o wymiarach 1,80 x 4,40 m w miejsce werandy poprzednio istniejącej; 2) dobudowaniu od strony ul. [...] piwnicy i schodów do niej, 3) dobudowaniu na poziomie parteru pomieszczenia o wym. 3,00 x 4,40 m; 4) wykonaniu tarasu ze schodami w części centralnej budynku. Ponadto inwestorzy dokonali nadbudowy przez podwyższenie o 60 cm istniejącego poddasza i dobudowy dodatkowych pomieszczeń mieszkalnych. Od opisanej wyżej decyzji odwołanie wniosła P.S. Decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skarżący wnieśli skargę od powyższej decyzji. Wyrokiem z dnia 26 października 2004 r. sygn. akt 7/IV 820/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji ze względu na brak precyzyjnego określenia pomieszczeń podlegających rozbiórce. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy decyzją z dnia [...] maja 2006 r. nakazał P.S., L.S. oraz E.K. dokonanie rozbiórki zabudowy istniejącej werandy, dobudowanej od strony ul. [...] nowej części dwukondygnacyjnej połączonej z budynkiem istniejącym piwnicą, podwyższonego o około 60 cm poddasza, dobudowanego w części centralnej budynku tarasu ze schodami. W uzasadnieniu organ podniósł, że skarżący nie wykonali nałożonych obowiązków przedłożenia zaświadczenia o zgodności wybudowanego obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz projektu budowlanego. W tej sytuacji niemożliwe było zalegalizowanie samowolnie wykonanej rozbudowy należącego do nich budynku mieszkalnego. Od tej decyzji inwestorzy odwołanie wnieśli odwołanie. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W skardze od powyższej decyzji inwestorzy podnieśli, że zarówno nadbudowane poddasze jak i dobudowanie tarasu komponuje się architektonicznie z całym budynkiem i nie narusza praw osób trzecich. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że w wyniku czynności kontrolnych dokonanych w dniach 20 lipca 2001 r. i 24 września 2002 r. przez przedstawiciela organu I instancji organ ten ustalił, że przedmiotowa nieruchomość została samowolnie rozbudowana i nadbudowana. Po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 października 2004 r. uchylającym decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lutego 2002 r. oraz decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2003 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki, organ I instancji, postanowieniem z dnia 23 maja 2005 r., wstrzymał przedmiotowe roboty budowlane oraz nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia zaświadczenia organu właściwego w sprawach ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu o zgodności budowanego obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i czterech egzemplarzy projektu budowlanego ww. obiektu, wykonanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane. Do projektu należało dołączyć kopię uprawnień projektanta i aktualne zaświadczenie o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego. Wobec uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny decyzji I i II instancji z powodu naruszenia przez organy art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego był władny wydać decyzję orzekającą co do istoty w celu doprowadzenia samowoli budowlanej do stanu zgodnego z prawem. Pomimo nałożenia obowiązku wynikającego z art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, tj. wszczęcia procedury legalizacyjnej, skarżący nie dokonali czynności zmierzających do legalizacji obiektu, co było ich prawem, czym narazili się na przewidziane przez ustawodawcę określone skutki, tj. nakaz rozbiórki zgodnie z art. 48 ust 1 Prawa budowlanego. Dopuszczona przez ustawodawcę procedura legalizacyjna, w razie spełnienia określonych prawem warunków, skutkuje odstąpieniem od orzekania nakazu rozbiórki, zaś w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie tych obowiązków orzeczenie nakazu rozbiórki jest obligatoryjne. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła E.K.. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 48 ust. 3 w związku z art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane i przyjęcie, że orzeczony w przedmiotowej sprawie nakaz rozbiórki jest zgodny z prawem, wobec faktu, że części budynku podlegającej obowiązkowi rozbiórki nie da się wydzielić bez uszczerbku dla reszty budynku. Części podlegające obowiązkowi rozbiórki nie są częściami samodzielnymi i są zależne od pozostałej części obiektu wybudowanego zgodnie z prawem. Nie mogą być więc rozebrane bez istotnej ingerencji w pozostałą część, a wykonanie tej decyzji z punktu widzenia warunków technicznych pozostaje wysoce wątpliwe, a wręcz niewykonalne. W skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych i art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględnienie naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, 8 i 77 k.p.a., konsekwencję których to uchybień było niewyjaśnienie przez organ odwoławczy stanu faktycznego sprawy, w szczególności możliwości dokonania rozbiórki z uwzględnieniem technicznej możliwości wydzielenia części obiektu objętego nakazem rozbiórki. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przede wszystkim należy zauważyć, że nie kwestionuje ona podstawowych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń Sądu I instancji, a więc tego, że rozbudowa i nadbudowa budynku mieszkalnego skarżącej została wykonana w warunkach samowoli budowlanej bez koniecznego pozwolenia na budowę i że inwestorzy – mimo zobowiązania ich przez organ prowadzący postępowanie – nie spełnili warunków umożliwiających zalegalizowanie tej samowoli budowlanej. W zaistniałej sytuacji organ administracyjny ustalił zakres bezprawnie wykonanych robót budowlanych i zgodnie z art. 48 ust. 4 w zw. z art. 48 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) orzekł o obowiązku rozbiórki części obiektu budowlanego wybudowanej bez koniecznego pozwolenia na budowę. Części te zostały ustalone w wyniku oględzin przedmiotowego obiektu budowlanego dokonanych przez organ I instancji w dniu 20 lipca 2001 r. i zostały oznaczone na załączonym do protokołu tych oględzin szkicu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśnione zostało, że nakaz rozbiórki może być orzeczony do części budynku wówczas, gdy ta samowolnie wybudowana część da się wydzielić z całości obiektu bez uszczerbku dla pozostałej jego części (por. wyroki z 12 kwietnia 2000 r., sygn. akt II SA/Gd 2399/98, LEX nr 62130; z 28 kwietnia 2006 r., sygn. akt II OSK 788/05, Lex nr 209457 i z 25 lipca 2006 r., sygn. akt 958/05, Lex nr 275477). Skarżąca oparła swoje zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na twierdzeniu, że takie wydzielenie części jej budynku mieszkalnego rozbudowanych i nadbudowanych samowolnie jest niemożliwe bez zniszczenia części budynku wybudowanej wcześniej na podstawie pozwolenia na budowę. Twierdzenia te są jednak całkowicie gołosłowne i nie znalazły żadnego oparcia w treści zebranego materiału dowodowego. Skarżąca nie wskazała bowiem żadnych dowodów, na przykład w postaci opinii rzeczoznawcy do spraw budownictwa, ani też nawet wiarygodnych twierdzeń co do tego, że nie można dokonać rozbiórki dobudowanych części jej budynku bez zniszczenia dawnego budynku mieszkalnego wzniesionego legalnie. Twierdzenia o niemożliwości wydzielenia nielegalnie rozbudowanych części tego obiektu pojawiły się dopiero w postępowaniu kasacyjnym i nie są wiarygodne. Zaskarżonymi decyzjami orzeczono bowiem rozbiórkę dobudowanych części budynku oznaczonych na szkicu znajdującym się w aktach administracyjnych, które są na tyle samodzielne, że technicznie możliwe jest ich oddzielenie od starego budynku. Kwestia ta nie była wyjaśniona przy pomocy odpowiednich dowodów, gdyż strona nie podnosiła w toku postępowania zarzutów, na których następnie oparła skargę kasacyjną. Należy dodatkowo zauważyć, że zmiany prawa budowlanego wprowadzone ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane i zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718) umożliwiły skarżącej zalegalizowanie bezprawnie dokonanej rozbudowy budynku mieszkalnego pod warunkiem wykonania obowiązków wymienionych w art. 48 ust. 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. Skoro jednak inwestorzy nie wykonali tych obowiązków organ zmuszony był orzec o obowiązku rozbiórki przedmiotowego obiektu. Decyzja ta jest zgodna z prawem a skarga kasacyjna, jako nieuzasadniona, podlega oddaleniu na mocy art. 184 p.p.s.a.