II SA/Rz 216/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Magdalena Józefczyk Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 8 lipca 2008 r. sprawy ze skargi A. S.A. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. II SA/Rz 216/08 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r., Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie administracyjne w sprawie osadników ścieków użytkowanych przez Z. H. P., zlokalizowanych na działce nr 296 w miejscowości P., stanowiącej własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Z. E. W. S. – M. S.A. Odwołanie od powyższej decyzji złożył działający w imieniu Z. E. W. S. – M. S.A. prokurent. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, nie uznając takiego sposobu reprezentacji wezwał Z. E. W. S. – M. S.A. do podpisania odwołania przez osobę uprawnioną, zgodnie z Krajowym Rejestrem Sądowym, w terminie 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania. W terminie wyznaczonym do uzupełnienia wskazanego braku Prezes Z. E. W. S. – M. S.A wskazał, że sposób reprezentowania przy wnoszeniu odwołania jest prawidłowy i odmówił wykonania wezwania. Powołując się na treść art. 1091 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny /Dz. U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93, ze zm./ w zw. z art. 373 § 3 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych /Dz. U. Nr 94, poz. 1037, ze zm./ wskazał, że nie można ograniczyć prokury ze skutkiem wobec osób trzecich, a przepisy o sposobie reprezentacji i sam sposób reprezentacji spółki akcyjnej nie wyłączają ustanowienia prokury jednoosobowej i nie ograniczają praw prokurentów wynikających z przepisów o prokurze. Ograniczenie przy mieszanym łącznym sposobie reprezentacji dotyczy wyłącznie członka zarządu, nakładając na niego obowiązek współdziałania z prokurentem, a nie dotyczy prokurenta samoistnego mogącego działać samodzielnie. Prokura obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, a skoro stroną zwykłego postępowania administracyjnego jest przedsiębiorca to wszystkie czynności podejmowane w ramach tego postępowania są same przez się również związane z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa, nie ma zatem podstaw do odrywania postępowań administracyjnych od związku z tymże przedsiębiorstwem. Zatem odwołanie winno być rozpatrzone zgodnie ze swoją treścią. Nie podzielając powyższych argumentów Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r., Nr [...], działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm./ stwierdził niedopuszczalność wniesionego odwołania. Z. E. W. S. – M. S.A jako spółka akcyjna uprawniony jest do działania przez swoich ustawowych lub statutowych przedstawicieli. Organy właściwe do działania w imieniu spółki akcyjnej zostały określone w art. 373 § 1 k.s.h. Zgodnie z tym przepisem jeśli zarząd jest wieloosobowy sposób reprezentowania spółki określa statut, a jeśli statut nie zawiera żadnych postanowień w tym przedmiocie, do składania oświadczeń w imieniu spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem. Zatem do wniesienia odwołania w imieniu Z. E. W. S. – M. S.A uprawniony jest, zdaniem organu, zarząd. Prokura uregulowana w art. 1091 § 1 k.c. jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Przez prowadzenie przedsiębiorstwa organ rozumie czynności związane ściśle z przedmiotem działalności tego przedsiębiorstwa. Tymczasem przedmiot niniejszego postępowania administracyjnego nie jest związany z przedmiotem działalności Z. E. W. S. – M. S.A Na poparcie swojego stanowiska organ przytoczył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Rz 307/07, w którym Sąd uznał reprezentowanie spółki przez dwóch prokurentów za nieskuteczne. Z. E. W. S. – M. S.A. w S. wniósł na to postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Skarżący ponowił stanowisko i argumenty zawarte w swoim piśmie z dnia 9 stycznia 2008 r. [...], wnosząc w konkluzji o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i również powołał się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie jest pozbawiona podstaw prawnych do jej uwzględnienia i dlatego też należało uchylić zaskarżone postanowienie z dnia [...] lutego 2008 r. [...], wydane na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm./, stwierdzające niedopuszczalność odwołania wniesionego przez Prokurenta Z. E. W. S. – M. S.A w S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2007 r. /[...]/ o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie osadników ścieków użytkowanych przez Z. H. P., zlokalizowanych na działce nr 296 w Polańczyku, stanowiącej własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Z. E. W. S. – M. S.A w S.. Przy wydaniu zaskarżonego postanowienia doszło do naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm./, w konsekwencji więc, skarga podlegała uwzględnieniu. Znajdujący się w aktach sprawy /i sądowych/ odpis Krajowego Rejestru Sądowego Nr KRS [...] z Rejestru Przedsiębiorców wykazuje, że organem uprawnionym do reprezentowania Z. E. W. S. – M. S.A, czyli strony skarżącej, jest zarząd, i następujący sposób jej reprezentacji: "Do składania oświadczeń woli wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu lub członku zarządu łącznie z prokurentem. Prezes zarządu uprawniony jest jednoosobowo do reprezentowania spółki i składania oświadczeń woli" /Rubryka 1 pk t 1 i 2/, a z kolei treść Rubryki 3 dowodzi udzielenia prokury samoistnej /T. G./. W ocenie organu odwoławczego, powołującego się na przepis art. 373 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych /Dz. U. Nr 94, poz. 1073, ze zm./ i wspomniany wyżej odpis z Krajowego Rejestru Sądowego, odwołanie z dnia 21 listopada 2007 r. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2007 r. /[...]/ winno być podpisane przez osoby wchodzące w skład organu uprawnionego do reprezentowania Spółki, tj. zarządu, prokurent T. G. nie był zaś uprawniony do jednoosobowego jej reprezentowania i dlatego prawidłowym było skorzystanie z dyspozycji art. 134 k.p.a. Pogląd ten, zdaniem Sądu, nie zasługuje na akceptację. Otóż przepis art. 373 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych /Dz. U. Nr 94, poz. 1073, ze zm./ dotyczy w swej treści trzech zagadnień – reprezentacji czynnej /§ 1/, reprezentacji biernej /§ 2/ oraz relacji uprawnień członka zarządu do uprawnień prokurenta. Z § 1 tego przepisu wynika, że w sytuacji gdy zarząd spółki akcyjnej jest wieloosobowy, sposób jej reprezentowania określa statut spółki, a tylko w przypadku jego milczenia w tym zakresie spółka jest reprezentowana łącznie przez dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu i prokurenta. Prokura jest szczególnego rodzaju pełnomocnictwem, o czym przesądza art. 1091 § 1 k.c., prawidłowo ustanowiona upoważnia prokurenta /lub prokurenta z inną osobą/ do samodzielnego wykonywania wszelkich czynności, które z mocy ustawy należą do zakresu czynności objętych prokurą. Jej udzielenie następuje w drodze czynności prawnej. Zgodnie zaś z art. 1091 § 2 k.c. nie można ograniczyć prokury ze skutkiem wobec osób trzecich, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepis ten dopuszcza więc możliwość ograniczenia zakresu umocowania prokurenta, jednakże taka możliwość musi wynikać z przepisu szczególnego. A czy tym przepisem jest art. 373 § 1 Kodeksu spółek handlowych, cyt. wyżej, odpowiedź zawiera § 3 tego artykułu, który stanowi: Przepisy § 1 i 2 nie wyłączają ustanowienia prokury jednoosobowej lub łącznej i nie ograniczają praw prokurentów wynikających z przepisów o prokurze. Art. 373 § 3 k.s.h. ma charakter normy kolizyjnej, bowiem rozstrzyga problem zbiegu norm dotyczących sposobu reprezentacji spółki określonego w art. 373 § 1 i 2 z przepisami o prokurze. Przyjęcie określonych zasad reprezentacji spółki, statutowych lub ustawowych, nie wyłącza ustanowienia prokury jednoosobowej i łącznej, nie ogranicza praw prokurentów wynikających z przepisów o prokurze /tak J. P. Naworski, Komentarz do Kodeksu spółek handlowych, uwaga 16 art. 373/. Oznacza to, że przyjęty sposób reprezentowania spółki akcyjnej w sytuacji gdy jej zarząd jest wieloosobowy, który w przypadku, gdy do podejmowania czynności gotowy jest tylko jeden z członków zarządu wymaga obecności prokurenta, nie dezawuuje wynikającego z przepisów K.c. umocowania tego ostatniego, tj. prokurenta. Reprezentacja mieszana stanowi formę ograniczenia zarządu, a nie prokurenta. Działanie prokurenta łącznie z członkiem zarządu nie zmienia ani jego statusu, ani tym bardziej zakresu umocowania. Powyższe stanowisko jest w doktrynie utrwalone /vide: A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych, Komentarz, Lex Omega CD, uwagi do art. 373 k.s.h., T. Siemiątkowski, Prokura w spółkach prawa handlowego, W-wa 1999, s. 7-15/. Trzeba więc zwrócić uwagę, że przyjęte w powyższej ustawie rozwiązanie jest w istocie konsekwencją rozróżnienia działań podejmowanych samodzielnie przez spółkę /kapitałową/, od tych które w jej imieniu i na jej rzecz podejmuje prokurent. Oświadczenie woli złożone przez zarząd, bez względu na ukształtowany sposób reprezentacji, jest ze swej istoty oświadczeniem samej spółki. Dla powyższego stwierdzenia nieistotna jest okoliczność, że niezbędnym elementem działań zarządu jest obecność /aktywność/ prokurenta. W takim przypadku działania prokurenta nie mogą mu być przypisywane samodzielnie, lecz są elementem działań podejmowanych wspólnie z członkiem zarządu, które łącznie ustawa nakazuje interpretować jako oświadczenie złożone przez spółkę. Takie ukształtowanie sposobu działania zarządu spółek kapitałowych w doktrynie określone jest terminem "reprezentacja mieszana" /vide: A. Kidyba, Spółka z o.o., Komentarz, wyd. 1, W-wa 1999, s. 314-315/. Na gruncie rozpoznawanej sprawy należy zatem stwierdzić, mając jednocześnie na uwadze to wszystko co wyżej powiedziano, że stanowisko organu odwoławczego nie jest trafne. W konsekwencji daje to podstawę do uznania, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu. Trzeba bowiem podkreślić, że w sytuacji gdy w spółce akcyjnej obowiązuje reprezentacja łączna, a jest prokurent samoistny, oznacza to, iż nie mogąc ograniczyć praw prokurentów wynikających z przepisów o prokurze, prokurent może sam dokonać czynności /może reprezentować spółkę samodzielnie/. Stad też należało dojść do wniosku, że odwołanie z dnia 21 listopada 2007 r., będące czynnością prokurenta samoistnego /wg statutu skarżącej się Spółki/ zostało wniesione prawidłowo /jest dopuszczalne/, a tym samym winno prowadzić do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Sąd nie podziela także stanowiska zaprezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż przedmiot postępowania administracyjnego /użytkowanie przez ZHP osadników ścieków zlokalizowanych na działce nr 296 w P., stanowiącej własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym strony skarżącej/ nie jest związany z prowadzeniem przedsiębiorstwa skarżącej się Spółki i wobec tego odwołanie winno być podpisane przez osoby wchodzące w skład organu uprawnionego do reprezentowania Spółki. Słuszną jest, w ocenie Sądu, argumentacja przedstawiona w tym zakresie w piśmie strony skarżącej z dnia 9 stycznia 2008 r., a następnie powtórzona w skardze. Nieuzasadnione jest też odwołanie się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do poglądu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wyrażonego w wyroku z dnia 13 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Rz 307/07, związanego oceną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 453/06. Sąd in merito nie podziela tej oceny; W wymienionym ostatnio wyroku Sąd bowiem nie rozważył znaczenia normy art. 373 § 3 k.s.h., z której wynika w sposób wyraźny, że ukształtowanie sposobu działania zarządu spółki akcyjnej w statucie czy poprzez art. 373 § 1 zd. drugie k.s.h. pozostaje bez wpływu na zakres umocowania prokurenta jednoosobowego, jak i łącznego /zakres tego umocowania wyznaczają przepisy K.c., nie może więc tego zmienić powołany przez NSA art. 373 § 1 k.s.h./. Mając powyższe na uwadze i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. Wobec braku wniosku strony skarżącej o zasądzenie kosztów /art. 210 § 1 powyższej ustawy/, Sąd nie orzekł w tym zakresie. Wskazania co do dalszego postępowania organu odwoławczego wynikają wprost z powyższych rozważań.