II SA/Rz 307/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Zarębska-Kobak Sędziowie NSA Ryszard Bryk WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 13 listopada 2007 r. sprawy ze skargi A. S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie zmiany w dowodzie rejestracyjnym pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2004 r. nr [...]; II. uchyla postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...]. Decyzją z [...] grudnia 2004 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na zasadzie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu wniosku A SA o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] marca 2002 r. nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta Miasta z [...] grudnia 1998 r., następstwem której było dokonanie zmiany w dowodzie rejestracyjnym pojazdu marki [...] nr rej. [...] z samochodu osobowego na ciężarowy. Z uzasadnienia decyzji i akt postępowania wynika, że stwierdzenie nieważności nastąpiło z uwagi na rażące w ocenie organu naruszenie prawa a w szczególności art. 68 ust. 9, 72 ust. 1 pkt 3 i 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz.602 ze zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1.02.1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów (Dz. U. Nr 21, poz. 9). Zmiana rodzaju pojazdu z samochodu z osobowego na ciężarowy została bowiem dokonana bez wymaganego świadectwa homologacji na samochód ciężarowy. A. wnioskiem z dnia [...].10.2002 r. wystąpił o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Kolegium z dnia [...] marca 2002 r., zarzucając, iż jako kolejny nabywca pojazdu, bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności Po wznowieniu postępowania postanowieniem z dnia [...] stycznia 2003 r. Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu [...] marca 2003 r. decyzję w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., odmawiającą uchylenia decyzji własnej z dnia 18.03.2002 r., wobec braku zaistnienia przesłanek z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną nim decyzję. Obie powyższe decyzje zostały jednak wyeliminowane z obrotu, w drodze rozstrzygnięcia autokontrolnego Kolegium w trybie art. 38 § 2 ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368, ze zm.) po zaskarżeniu ich do Sądu. Postępowanie sadowe w tym zakresie zostało umorzone. W dalszej kolejności Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu [...] września 2004 r. decyzję w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., odmawiającą uchylenia opisywanej wcześniej decyzji własnej z dnia [...] marca 2002 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 1998 r., uznając, iż do zmiany przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy niezbędne było świadectwo homologacji, nie zaś jedynie zaświadczenie o badaniu technicznym pojazdu, które przedłożono w przypadku samochodu [...] nr rej. [...]. Zachodzi zatem przypadek opisany w art. 146 § 2 k.p.a. – sytuacja, w której nie uchyla się decyzji dotychczasowej, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A podniósł, że przesłanki, którymi kierował się organ administracji wydając decyzję rejestracyjną oparto na treści budzących zasadnicze wątpliwości interpretacyjne przepisach ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym i przepisach wykonawczych w przedmiocie warunków technicznych i badań pojazdów zawartych w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia l lutego 1993 r. Interpretacja tych przepisów, poparta tezami orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, daje podstawę do przyjęcia, że dla zmiany przeznaczenia pojazdu wystarczające jest zaświadczenie z badania technicznego pojazdu, nie zaś świadectwo homologacji. We wniosku tym podano również, że samorządowe kolegia w Polsce w analogicznych sprawach przyjmują odmienną interpretację obowiązujących przepisów, podobnie jak Minister Transportu w piśmie z dnia [...] grudnia 2000 r. Rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że nie zasługuje on na uwzględnienie i opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. utrzymało w mocy kwestionowaną nim decyzję. Podtrzymało swoje stanowisko, że powołane w zaskarżonym orzeczeniu z 29 września 2004 r. przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, jak i rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993 r., wskazują na obowiązek uzyskania świadectwa homologacji podczas dokonywania zmiany przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy. Takie stanowisko wyrażono również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, np. w wyroku z dnia 10.09.2003r. sygn. akt II SA 418/03, w którym stwierdzono, że do zmiany przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na samochód ciężarowy niezbędna jest nowa homologacja, nie tylko według obecnych, ale również pod rządami poprzednich przepisów prawa o ruchu drogowym. Do zmiany przeznaczenia samochodu nie wystarczało jedynie zaświadczenie o badaniu technicznym pojazdu. Na powyższą decyzję A wniósł skargę do Sądu, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w postaci przyjęcia art. 156 § l pkt 2 k.p.a. jako podstawy unieważnienia decyzji o rejestracji samochodu jako ciężarowego, podczas gdy w przedmiotowej sprawie nie wystąpiło rażące naruszenie prawa, o którym mowa w tym przepisie. W uzasadnieniu skargi podano, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia [...] grudnia 2004r. nr [...], skoncentrowało się na kwestii świadectwa homologacji, a w ogóle nie odniosło się do zasadniczego zarzutu stawianego przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, czyli do kwestii charakteru naruszenia prawa. Pojęcie "rażącego naruszenia prawa" jest pojęciem niedookreślonym, niezdefiniowanym w k.p.a. W orzecznictwie przyjęto pogląd, że rażące naruszenie prawa występuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Rażące naruszenie prawa jest z reguły wyrazem ewidentnego i jasno uchwytnego błędu w interpretowaniu prawa. W przypadku rozbieżnej interpretacji przepisów przez organy wybór jednej z takich interpretacji, nawet jeśli potem zostanie uznany za nieprawidłowy (albo, co się częściej zdarza - inna interpretacja zostanie uznana za lepszą, słuszniejszą albo bardziej racjonalną) nie może być oceniany jako naruszenie prawa "rażące". W przypadku decyzji rejestracyjnej wątpliwości interpretacyjne miało także Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które wystąpiło do Naczelnego Sądu Administracyjnego z pytaniem prawnym w sprawie, w której NSA wydał w dniu 23 października 2000 r. uchwałę zmieniającą dotychczasową wykładnię przepisów o homologacji i rejestracji pojazdów. Nie sposób zatem uznać, że mamy do czynienia z niewątpliwym stanem prawnym, w ramach którego nie zachodzi możliwość rozbieżnych interpretacji tego samego przepisu. Zgodność decyzji rejestracyjnych z obowiązującym prawem wielokrotnie podkreślało Ministerstwo Transportu i Gospodarki Morskiej, zarówno w pismach wyjaśniających, jak i w decyzjach merytorycznie rozstrzygających odwołania od decyzji wojewody w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji rejestracyjnej. Odwołując się do wyroku SN z 18.11.1993 r. (III ARN 56/93, OSNC 1994/5/116) skarżący wskazał, że przy korzystaniu z przepisów pozwalających na wzruszenie ostatecznej decyzji powinny być uwzględnione w prawnie dopuszczalnym zakresie prawa nabyte na jej podstawie w dobrej wierze. Jest to niezbędne także z punktu widzenia budowy zaufania obywatela do administracji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, wskazując na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 listopada 2005 r. sygn. akt II SA/Rz 149/05 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucając, iż organ nie zbadał w należyty sposób, czy wskazane naruszenie prawa miało charakter "naruszenia rażącego". Na skutek skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 lutego 2007 r. sygn. akt I OSK 453/06 uchylił zaskarżony wyrok WSA w Rzeszowie i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że organy właściwe do działania w imieniu spółki akcyjnej określone zostały w art. 373§ 1 Kodeksu spółek handlowych. Z wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego wynika kto może reprezentować spółkę – [...] – mianowicie prezes zarządu jednoosobowo lub dwóch członków zarządu albo jeden członek zarządu łącznie z prokurentem, co jest zgodne z powołanym art. 373 § 1 Kodeksu spółek handlowych. NSA uznał, że spółka składając skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie była należycie reprezentowana. Czynności podjęte przez niewłaściwe osoby mogły być konwalidowane, jednak Sąd I instancji nie podjął żądnych czynności w tym zakresie i rozpoznał sprawę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W sprawie będącej przedmiotem kontroli Sądu zastosowanie znajduje ponadto przepis art. 153 P.p.s.a., stanowiący, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W niniejszej sprawie wiążące jest stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 8 lutego 2007 r. sygn. akt I OSK 453/06, w którym Sąd uznał reprezentowanie spółki przez dwóch prokurentów – prokura łączna w rozumieniu art. 109¹ Kodeksu cywilnego - za nieskuteczne. Prokura łączna nie oznacza w ocenie NSA, że prokurenci upoważnieni są do złożenia oświadczenia woli, jak również do podejmowania czynności w postępowaniu sądowym. Tylko oświadczenia lub czynności podjęte przez właściwe organy są uznawane za czynności danej osoby prawnej. Sposób reprezentacji skarżącej spółki określony został i wpisany w Krajowym Rejestrze Sądowym jako prezes zarządu jednoosobowo lub dwóch członków zarządu lub jeden członek zarządu łącznie z prokurentem. Identyczne poglądy co do reprezentacji tej samej spółki – A S.A. w zbliżonych stanach faktycznych Naczelny Sąd Administracyjny wyraził także w innych wyrokach – m. in. z dnia 31 stycznia 2007 r. o sygn. I OSK 419/06, I OSK 420/06 i I OSK 421/06. Podkreślić należy, że związanie oceną prawną i jej konsekwencjami w postaci wskazań co do dalszego postępowania zawartymi w orzeczeniu sądowym może być wyłączone tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa (wyrok NSA z dnia 1.10.2001 r., SA/Rz 434/00, Palestra 2002/9-10/199). Przy czym przez pojęcie "ocena prawna" rozumie się wyjaśnienie treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą (wyrok WSA w Warszawie z dnia 22.11.2004 r., IV SA/Wa 384/04, System orzecznictwa LEX Nr 164535). Wykonując wytyczne NSA, Sąd zwrócił się do skarżącej spółki o podpisanie skargi w niniejszej sprawie przez osoby upoważnione do reprezentowania spółki oraz o dołączenie aktualnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego potwierdzającego uprawnienie tych osób do reprezentacji spółki. W odpowiedzi na powyższe wezwanie A SA przedłożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2004 r. podpisaną przez członka zarządu – P. J. oraz prokurenta spółki – B. G., a także aktualny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego, w którym osoby te zostały wpisane. W ten sposób przeszkody formalne do rozpoznania skargi A S.A. zostały usunięte. Analizując materiał aktowy sprawy i będąc przy tym związany poglądem prawnym wyrażonym w wyroku NSA dotyczącym reprezentacji skarżącej spółki, zauważyć wypadnie, że zarówno wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Kolegium z dnia [...] marca 2002 r. opatrzony datą [...].10.2002 r., jak i wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony po wydaniu we wznowionym postępowaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji z dnia [...] września 2004 r. odmawiającej uchylenia decyzji własnej stwierdzającej nieważność rozstrzygnięcia o dokonaniu zmian w dowodzie rejestracyjnym pojazdu m-ki [...] , podpisane zostały przez 2 prokurentów spółki. W przypadku wniosku o wznowienie z [...].10. 2002 r. byli to prokurenci A. B. i M. S., w przypadku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z [...].11.2004 r. – prokurenci- J. J. i M. S. Skarżący A jest spółką akcyjną. Kwestie działania w postępowaniu administracyjnym osoby prawnej jaką jest spółka akcyjna reguluje art. 30 § 3 k.p.a., stanowiąc, że strony nie będące osobami fizycznymi działają przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli. Organy właściwe do działania w imieniu spółki akcyjnej określone zostały w art. 373 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeksu spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037, ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, jeśli zarząd jest wieloosobowy, sposób reprezentowania spółki określa statut. Jeśli statut nie zawiera żadnych postanowień w tym przedmiocie, do składania oświadczeń w imieniu spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem. Z wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego przedłożonego Sądowi przez stronę skarżącą wynika, że jako organ uprawniony do jej reprezentacji został wskazany zarząd, a jako sposób reprezentacji - prezes zarządu jednoosobowo lub dwóch członków zarządu lub jeden członek zarządu łącznie z prokurentem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wznawiając postępowanie na podstawie wniosku podpisanego przez dwóch prokurentów spółki nie wyjaśniło czy są oni uprawnieni do jej reprezentowania. Tym samym organ naruszył art. 7 i 77 k.p.a. w zw. z art. 30 § 3 k.p.a., a także art. 147 § 1 k.p.a., który to przepis przewiduje m. in., że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony. Bezspornym jest, iż nieprawidłowości w reprezentacji należą do usuwalnych na wezwanie organu, jednak w niniejszej sprawie organ nie podjął działań mających na celu wyjaśnienie kwestii dotyczących reprezentacji. Mając na względzie skutek jaki wywołuje nieuzupełnienie ewentualnych braków w wyznaczonym przez organ terminie w postaci odmowy wznowienia postępowania na podstawie art. 147 k.p.a. w zw. z art. 149 k.p.a., stwierdzić należy, że naruszenie wyżej wskazanych przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie naruszeniem tym dotknięte są zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2004 r., a także postanowienie o wznowieniu postępowania z dnia [...] stycznia 2003 r. Wobec stwierdzenia przez Sąd wad procesowych mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ocena argumentów skargi dotyczących wad decyzji unieważniającej decyzję o rejestracji pojazdu byłaby przedwczesna. Rozpatrując sprawę ponownie organ winien w pierwszej kolejności wyjaśnić czy wniosek o wznowienie postępowania został podpisany przez osoby uprawnione do reprezentowania skarżącej spółki, a jeśli nie – wezwać ją do usunięcia tego uchybienia w zakreślonym terminie. Tylko wówczas jeśli zostanie ono usunięte rzeczą organu będzie wznowić postępowanie, przeprowadzić je w sposób odpowiadający przepisom k.p.a. i wydać decyzję odpowiadającą prawu. Mając na uwadze przytoczone wyżej względy, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2004 r., a także postanowienie tegoż organu z dnia [...] stycznia 2003 r. Z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji, która nie przyznaje żadnych praw i obowiązków bezprzedmiotowe było określenie czy i w jakim zakresie nie może być ona wykonana (art. 152 P.p.s.a.). Wobec braku wniosku strony skarżącej o zasądzenie kosztów (art. 210 § 1 P.p.s.a.), Sąd odstąpił od orzekania w tym zakresie.