I OSK 1471/08

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-07-23

Skład orzekający: Jan Paweł Tarno, Anna Lech, Tomasz Zbrojewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, któremu stwierdzono nieważność pierwszej decyzji o zwolnieniu i który został ponownie zwolniony, przysługuje dwukrotne świadczenie pieniężne należne przez okres roku po zwolnieniu, czy też jedynie jednorazowe świadczenie z zaliczeniem kwoty już wypłaconej?
Ratio decidendi
Żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przysługuje jednorazowe świadczenie pieniężne należne przez okres roku po zwolnieniu. W przypadku stwierdzenia nieważności pierwszej decyzji o zwolnieniu, które skutkuje uznaniem tego zwolnienia za bezskuteczne ex tunc, żołnierz zachowuje status czynnego żołnierza do momentu skutecznego zwolnienia. W związku z tym, żołnierzowi przysługuje prawo do jednego świadczenia pieniężnego, a kwota już wypłacona z tego tytułu podlega zaliczeniu na poczet należnego świadczenia po ponownym, skutecznym zwolnieniu.
Stan faktyczny
M. P. został dwukrotnie zwolniony z zawodowej służby wojskowej. Pierwsze zwolnienie w 2003 r. skutkowało wypłatą świadczenia pieniężnego. Następnie stwierdzono nieważność decyzji o pierwszym zwolnieniu. Po ponownym zwolnieniu w 2008 r. przyznano mu świadczenie pieniężne, ale pomniejszone o kwotę już wypłaconą w 2003 r. M. P. zaskarżył decyzję, domagając się pełnej kwoty świadczenia, argumentując, że nie można żądać zwrotu ani potrącać świadczenia wypłaconego w 2003 r.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zasądzono od M. P. na rzecz Ministra Obrony Narodowej kwotę 120 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie Anna Lech NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 września 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 847/08 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie należności pieniężnej przysługującej przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. P. na rzecz Ministra Obrony Narodowej kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 4 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2008 r. w przedmiocie świadczenia pieniężnego należnego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne: Decyzją z dnia [...] marca 2003 r. Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego we Wrocławiu wypowiedział M. P. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, w wyniku czego żołnierz został zwolniony ze służby i przeniesiony do rezerwy w dniu [...] sierpnia 2003 r., po upływie skróconego okresu wypowiedzenia. W związku ze zwolnieniem Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Rzeszowie wypłacił M. P. należność pieniężną za okres od dnia [...] września 2003 r. do dnia [...] sierpnia 2004 r. jednorazowo, zgodnie z treścią art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy, tj. uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne przez okres roku po zwolnieniu ze służby, w łącznej kwocie [...] złotych. Następnie, po rozpatrzeniu wniosku M. P. z dnia [...] grudnia 2006 r., Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. stwierdził nieważność decyzji Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego we Wrocławiu o wypowiedzeniu stosunku służbowego. Kolejnym rozkazem personalnym Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] listopada 2007 r. M. P. z dniem [...] stycznia 2008 r. ponownie został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy, wskutek upływu skróconego terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez samego zainteresowanego. Stosownie do art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zwanej ustawą pragmatyczną, wydanie powyższego rozkazu personalnego otworzyło żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej prawo do świadczenia pieniężnego, przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, wypłacanego co miesiąc w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Stąd też, na wniosek strony, Dyrektor WBE w Rzeszowie decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., na podstawie art. 95 pkt 1, art. 96 pkt 1 ustawy z dna 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz art. 1 pkt 42 lit. b) ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, przyznał M. P., jednorazowo, z góry, w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] stycznia 2008 r., świadczenie pieniężne należne przez okres roku po zwolnieniu ze służby w kwocie [...] złotych, ustalając jednocześnie do wypłaty kwotę [...] złotych, stanowiącą wyrównanie pomiędzy przysługującym z tytułu zwolnienia należnym świadczeniem, a świadczeniem w kwocie [...] złotych, które zostało żołnierzowi wypłacone jednorazowo za okres od [...] września 2003 r. do [...] sierpnia 2004 r., z tytułu uprzedniego zwolnienia ze służby. Od powyższej decyzji M. P. odwołał się, domagając się wypłacenia świadczenia w pełnej wysokości i wskazując na niedopuszczalność potrącenia, zgodnie z treścią art. 505 pkt 4 kc w związku z art. 77 ustawy pragmatycznej. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Minister Obrony Narodowej, działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Dyrektora WBE w Rzeszowie. Organ podkreślił, że M. P. wypłacono już jednorazowo 12-miesięczne uposażenie za okres od [...] września 2003 r. do [...] sierpnia 2004 r. w związku ze zwolnieniem ze służby. Spełnienie przesłanki zwolnienia umożliwiło dokonanie wypłaty tej należności, jednak decyzja stwierdzająca nieważność decyzji administracyjnej o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, pozbawiła tę decyzję zdolności wywoływania skutków prawnych ex tunc. Konsekwencją tego jest uznanie, że wypłacone w roku 2003 świadczenie jest świadczeniem nienależnie pobranym, ponieważ odpadły podstawy jego przyznania. Brak jest przesłanek uzasadniających dwukrotną wypłatę jakiegokolwiek uposażenia z tego samego tytułu, jakim jest zwolnienie z zawodowej służby wojskowej. Skoro skarżącemu wypłacono już wcześniej świadczenie pieniężne z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, to nie ma on prawa do uzyskania kolejnego świadczenia pieniężnego z tego samego tytułu, posiada on natomiast prawo do odpowiedniego uzupełnienia otrzymanej należności, uwzględniającego podwyżkę przysługującego obecnie uposażenia. Prawidłowe jest zatem ustalenie kwoty uposażenia do wypłaty jako różnicy pomiędzy kwotą obecnie przysługującego świadczenia, a kwotą już wcześniej wypłaconą. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona podniosła zarzut naruszenia art. 95 pkt 1, art. 96 pkt 2 i art. 77 ustawy pragmatycznej poprzez bezprawne żądanie zwrotu przyznanego w roku 2003 żołnierzowi świadczenia i nieprzyznanie obecnie świadczenia w pełnej wysokości, a także art. 103, art. 75 ust. 3 w zw. z art. 81 i art. 96 ust. 6 powyższej ustawy oraz art. 6, art. 7 i art. 77 kpa. Skarżący wniósł także o zasądzenie odsetek ustawowych z tytułu zwłoki w wypłacie przedmiotowego świadczenia pieniężnego oraz o zwrot kosztów zastępstwa prawnego. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wskazał na liczne orzecznictwo sądów administracyjnych, potwierdzających prawidłowość decyzji. Podkreślił także, iż nie żądano od M. P. zwrotu wypłaconej mu z przedmiotowego tytułu należności w 2003 r., lecz jedynie dokonano zaliczenia jej na poczet należności wypłacanej od dnia 1 lutego 2008 r. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał w pierwszej kolejności na bezwzględne uprawnienie żołnierza, spełniającego warunki określone w art. 95 pkt 1 i art. 96 ustawy pragmatycznej do otrzymania, w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, świadczenia pieniężnego należnego przez okres roku po zwolnieniu ze służby. Jednak z uwagi na fakt, że skarżący otrzymał już wcześniej świadczenie z tytułu zwolnienia ze służby Sąd I instancji podzielił pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, że w takim przypadku właściwe jest ustalenie kwoty tego świadczenia w wysokości należnej w dacie zwolnienia, a następnie od tak ustalonej kwoty świadczenia odjęcie kwoty uprzednio wypłaconego świadczenia i przyznanie do wypłaty kwoty, stanowiącej w powyższy sposób wyliczoną różnicę. Sąd I instancji uznał, iż istotne dla właściwego rozpoznania sprawy jest dostrzeżenie rozbieżności pomiędzy prawem do świadczenia (niekwestionowanym tu przez organ), a ustaleniem kwoty do wypłaty z tytułu tego świadczenia przy uwzględnieniu zmiany wysokości świadczenia. Sąd zwrócił uwagę, iż decyzja stwierdzająca nieważność rozkazu personalnego o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, który stanowił podstawę do wydania decyzji o wypłacie przedmiotowego świadczenia, usuwając rozkaz personalny z obrotu prawnego, zniosła także skutki prawne zwolnienia ex tunc. Jednakże znosząc podstawę do wypłaty przedmiotowego świadczenia, nie zniosła wprost skutków jego wypłaty. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie ma prawnych podstaw do zwrotu wypłaconego żołnierzowi w 2003 r. świadczenia, co nie znaczy, iż nie można zaliczyć kwoty wówczas wypłaconej na poczet należnego obecnie świadczenia, zwłaszcza, że obie należności dotyczą tego samego tytułu prawnego. Sąd uznał za trafną administracyjnoprawną ocenę pobranego w takiej sytuacji świadczenia jako świadczenia nienależnie pobranego, wyraźnie odróżniającą je od świadczenia nienależnego. Świadczenia tego nie można uznać za nienależne, gdyż w dacie jego przyznawania i pobierania, było ono oparte na ostatecznym rozkazie personalnym zwalniającym żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Wobec stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego o zwolnieniu żołnierza zawodowego, odpadła przesłanka nabycia przez żołnierzowi prawa do tego świadczenia, co powoduje, iż nie można faktu uzyskania przez żołnierza kwoty z tytułu tego świadczenia uznać obecnie za zgodny ze stanem prawnym, jaki powstał po stwierdzeniu nieważności wspomnianego rozkazu. Sąd I instancji podkreślił, iż decyzja o zwolnieniu ze służby, nie kreuje roszczenia pieniężnego żołnierza do wypłaty określonej kwoty świadczenia, ale jedynie prawo do tego świadczenia. Prawo to nie ma charakteru odszkodowania cywilnoprawnego, a jedynie daje uprawnienie do świadczenia o charakterze administracyjnoprawnym. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ prawidłowo przyznał żołnierzowi prawo do przedmiotowego świadczenia, wyliczył stosowną kwotę w oparciu o wskaźniki obowiązujące w dacie zwolnienia i następnie tak wyliczoną kwotę świadczenia pomniejszył o kwotę wypłaconą uprzednio, ustalając w ten sposób kwotę do wypłaty, czyli orzekł o prawie do świadczenia i następnie ustalił kwotę do wypłaty, należną obecnie żołnierzowi. W zaskarżonym wyroku wskazano, że przepisy ustawy pragmatycznej z istoty swojej zakładają jednorazowość otrzymania przez żołnierza świadczenia pieniężnego należnego przez okres roku po zwolnieniu ze służby. Inne rozumienie tego przepisu - uznanie, że świadczenie to przysługuje w każdym przypadku zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i do tego każdorazowo w pełnej wysokości, niezależnie od uprzedniego uzyskania tego świadczenia, w nadmierny sposób uprzywilejowywałoby żołnierzy kilkakrotnie zwalnianych ze służby i w drodze stwierdzenia nieważności decyzji zwalniającej, ponownie do służby przywracanych. Ponieważ przedmiotowe świadczenie nie ma charakteru odszkodowawczego (nie jest to także odprawa), takie interpretowanie powyższych przepisów naruszałoby prawa innych żołnierzy i prowadziłoby do ich nierównego traktowania, a w konsekwencji do naruszenia zasady wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP. Sąd uznał także, że nie mamy do czynienia z żądaniem zwrotu świadczenia ani potrąceniem, albowiem zgodnie z prawem cywilnym potrącać można wzajemne wymagalne należności, zaś sprawa rozstrzygana jest na gruncie prawa administracyjnego. Takie zaliczenie nie stanowi także potrącenia w rozumieniu przepisu art. 43 ust. 1 ustawy o uposażeniu żołnierzy. W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, podniósł zarzut naruszenia: 1) przepisów prawa materialnego, tj. - art. 95 pkt 1, art. 96 ust. 1 i 8 ustawy pragmatycznej poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że możliwe jest ustalenie wypłaty świadczenia w innej wysokości niż przysługująca z mocy przepisów, będące konsekwencją przyjęcia, że uprawnione jest zaliczenie świadczenia pobranego w roku 2003 na poczet świadczenia należnego po zwolnieniu w roku 2008; - art. 77 ustawy pragmatycznej oraz art. 10 ustawy o uposażeniu żołnierzy, polegające na ich niezastosowaniu w sprawie i potraktowaniu świadczenia wypłaconego w roku 2003 jako świadczenia nienależnego, podczas gdy zgodnie z tymi przepisami nie można żądać zwrotu świadczenia; - art. 103 ustawy pragmatycznej w związku z art. 87 i nast. kodeksu pracy poprzez ich niezastosowanie w sprawie, podczas gdy wyznaczają one granice dokonywania potrąceń ze świadczeń należnych żołnierzom zawodowym; 2) przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a., polegające na braku oparcia działań Sądu o obowiązujące normy prawne, nieprawidłowe ustalenie znaczenia tych norm, wadliwym dokonaniu subsumcji oraz błędnym określeniu następstw prawnych przywrócenia skarżącego do służby. W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności wskazał, iż czynności związane z wypłatą świadczenia stanowią czynności materialnoprawne, które nie wymagają wydania decyzji administracyjnej, gdyż przepisy regulujące wypłatę nie zawierają upoważnienia do wydawania przez płatników decyzji. Tym samym, skoro nie istnieje podstawa prawna do wydania decyzji w przedmiocie wypłaty świadczenia ani jego pomniejszenia, to zapadłe w sprawie decyzje, jako wydane bez podstawy prawnej powinny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego w trybie stwierdzenia nieważności. Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji błędnie postrzega skutki stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego i jego wpływu na ważność wypłaty świadczenia w roku 2003. Skutki stwierdzenia nieważności mogą bowiem dotyczyć wyłącznie decyzji, której ono dotyczy, nie zaś wszystkich innych rozstrzygnięć podjętych w związku z tą decyzją. Pełnomocnik skarżącego powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2008 r. o sygn. akt III UZP 1/08 stwierdził, że nie można traktować świadczeń wypłaconych po zwolnieniu ze służby, uznanym następnie "za niebyłe", jako nienależne. Nie ulega wątpliwości, że organom wojskowym nie przysługuje wierzytelność do potrącenia, a tym samym nie mogą obniżać obecnie przysługującej należności o równowartość świadczenia wypłaconego w 2003r. Zaliczenie świadczenia wypłaconego na poczet obecnie przysługującego jest bezprawne. W ocenie autora skargi kasacyjnej, gdyby uznać, iż świadczenia z tytułu zwolnienia w roku 2003 są nienależne, to organ mógłby co najwyżej wystąpić do sądu powszechnego z odrębnym roszczeniem z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia. Ponadto powołując się na szereg orzeczeń sądów powszechnych wskazał, że rozpoznanie żądania zwrotu należności opartego na przepisach o nienależnym świadczeniu należy do drogi sądowej. W konsekwencji, pomimo że roszczenia skarżącego wynikają ze stosunku służbowego żołnierza zawodowego, to kwestionuje on działania organu wynikające z zastosowania instytucji charakterystycznych dla prawa cywilnego, bowiem sprawa jest sprawą cywilną. Autor środka zaskarżenia podniósł ponadto, że świadczenia wypłacane żołnierzom podlegają szczególnej ochronie zgodnie z art. 77 ustawy pragmatycznej i art. 10 ustawy o uposażeniu żołnierzy zawodowych. Skoro bowiem nie można żądać zwrotu świadczenia, nie można również dokonywać jego potrącenia, a Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 26 stycznia 2006 r. o sygn. akt III PZP 1/05 wykluczył możliwość potrącania wierzytelności cywilnoprawnej (wierzytelność z tytułu nienależnego świadczenia) z wierzytelnością publicznoprawną (wynikającą ze administracyjnego stosunku służbowego). Powołując takie zarzuty w ramach podstaw kasacyjnych autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi i orzeczenie co do istoty sprawy ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się jedynie do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Na gruncie rozpoznawanego stanu faktycznego bezspornym jest, że M. P. otrzymał dwukrotnie rozkaz personalny o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej nabywając uprawnienie do świadczenia pieniężnego będącego przedmiotem sporu. W roku 2003 uprawnienie to przysługiwało na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (tekst jedn.: Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 z późn. zm.), zgodnie z którym żołnierzom zwolnionym z zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba stała, niezależnie od odprawy, przysługuje co miesiąc przez okres roku po zwolnieniu ze służby uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Natomiast w związku z powtórnym zwolnieniem ze służby w roku 2007 tożsame uprawnienie to przysługiwało na podstawie art. 95 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U.Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), stosownie do którego żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, przysługuje przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wypłacane co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Z faktu dwukrotnego zwalniania skarżącego z zawodowej służby wojskowej nie można jednak bezpośrednio wywodzić, że żołnierzowi przysługuje dwukrotnie prawo do otrzymania świadczeń związanych z odejściem ze służby na skutek wypowiedzenia stosunku służbowego. Nie można bowiem tracić z pola widzenia okoliczności, że decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] lutego 2007 r. stwierdzono nieważność rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby wojskowej z dnia [...] marca 2003 r. Jako że decyzja stwierdzająca nieważność rozkazu personalnego wywołała skutki ex tunc, tym samym uprawnione jest twierdzenie, iż pierwsze zwolnienie z zawodowej służby wojskowej było bezskuteczne. Uznać zatem trzeba, że skarżący wobec bezskuteczności wypowiedzenia zachował status żołnierza pozostającego w zawodowej służbie wojskowej aż do momentu ponownego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. W konsekwencji należy przyjąć, że M. P. został skutecznie zwolniony ze służby tylko raz, a zatem przysługiwało mu prawo do jednego tylko świadczenia pieniężnego wypłacanego przez okres roku po zwolnieniu ze służby. Nietrafny jest zatem podniesiony w kasacji zarzut naruszenia przepisów art. 95 pkt 1 i art. 96 ust. 1 ustawy pragmatycznej. Organy orzekające w sprawie jak i Sąd I instancji dokonały prawidłowej interpretacji wymienionych norm prawnych uznając, że skarżący uprawniony był do otrzymania tylko jednego świadczenia w związku wypowiedzeniem stosunku służbowego. Tym samym świadczenie pieniężne przysługujące za okres roku po zwolnieniu ze służby (uposażenie) wypłacone jednorazowo w roku 2003 na skutek stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego o wypowiedzeniu stosunku służby wojskowej należy uznać za świadczenie wypłacone przedwcześnie. Słusznie przy tym zauważył Sąd I instancji, że skoro w dacie wypłacania świadczenia pieniężnego w związku ze zwolnieniem ze służby istniały podstawy faktyczne i prawne do takiej wypłaty, to nie sposób uznać, że mamy do czynienia ze świadczeniem nienależnym w rozumieniu prawa cywilnego. Niemniej jednak fakt, wypłaty tego świadczenia pieniężnego, nie może pozostać bez wpływu na wysokość świadczenie wypłacanego na skutek ostatecznego i zgodnego z prawem zwolnienia ze służby wojskowej, skoro, jak wyżej powiedziano, świadczenie to ma charakter jednorazowy a stosunek służbowy został prawnie skutecznie rozwiązany tylko jeden raz. Dlatego też, ustalając w kwestionowanej decyzji wysokość należnego świadczenia, stosownie do treści art. 95 pkt 1 ustawy pragmatycznej, t.j. z uwzględnieniem wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, organy orzekające uprawnione były do zaliczenia na poczet tak ustalonej kwoty, kwotę wcześniej wypłaconego z tego samego tytułu świadczenia. Zaliczenie na poczet należnego świadczenia kwoty wypłaconej z tego samego tytułu w 2003 roku, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej nie narusza art. 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1974r.o uposażeniu żołnierzy (j.t. Dz.U. z 2002r, Nr 76, poz. 693) obowiązującej w dacie wypłaty świadczenia w 2003r., art. 77 ustawy pragmatycznej, jak również art. 103 ustawy pragmatycznej w związku z art. 87 i nast. Kodeksu pracy. W opinii autora skargi kasacyjnej z treści art. 10 ustawy o uposażeniu żołnierzy jak i art. 77 ustawy pragmatycznej wynika zakaz żądania zwrotu wypłaconych uprzednio świadczeń pieniężnych, co oznacza również zakaz zaliczania ich na poczet późniejszych świadczeń. Ze stanowiskiem takim nie można się zgodzić. Czym innym jest żądanie zwrotu świadczenia polegające na domaganiu się oddania wypłaconej kwoty, a czym innym zaliczenie na poczet należnego świadczenia kwoty wypłaconej wcześniej z tego samego tytułu na poczet tego samego świadczenia. Skarżącemu, jak wcześniej powiedziano, przysługiwało bowiem tylko jedno świadczenie w związku ze zwolnieniem go ze służby. Nie ulega też wątpliwości, iż w rozpoznawanej sprawie wojskowy organ emerytalny kwestionowaną przed sądem administracyjnym decyzją nie nałożył na skarżącego obowiązku zwrotu świadczenia pieniężnego otrzymanego w związku ze zwolnieniem ze służby na podstawie decyzji z dnia [...] marca 2003 r. Nie doszło również do zastosowania instytucji potrącenia, która w odniesieniu do uposażenia i świadczeń przysługujących żołnierzom zawodowym znajduje uregulowanie w treści art. 103 ustawy pragmatycznej oraz przepisach ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.), do których odsyła art. 103 ust. 1 ustawy pragmatycznej. Skoro zatem w sprawie nie mamy do czynienia z potrąceniem, to bezzasadne są zarzuty skargi kasacyjnej o niezastosowaniu przepisów o potrącaniu kwot z uposażenia żołnierzy zawodowych. Na marginesie warto wskazać, że zarzuty skargi kasacyjnej odnośnie art. 103 ustawy pragmatycznej i przepisów kodeksu pracy do końca nie zostały prawidłowo sformułowane, jako że nie wskazano konkretnego przepisu (jednostki redakcyjnej), którego naruszenia miałby się dopuścić Sąd I instancji. Dodatkowo warto również odnieść się do zaprezentowanych przez autora skargi kasacyjnej orzeczeń sądów powszechnych. Otóż, przytaczane orzeczenia dotyczą świadczeń o odmiennym charakterze, należnych w różnych stanach faktycznych i prawnych, zatem nieuprawnione jest przenoszenie rozważań w tym zakresie na grunt innych spraw. Niezasadne jest również twierdzenie autora skargi kasacyjnej, że w przedmiocie wypłaty należności finansowej nie wydaje się decyzji, gdyż wypłata stanowi czynność materialnotechniczną. Stosownie do treści art. 96 ust. 9 ustawy pragmatycznej wypłaty należności, o których mowa w ust. 7, a więc i świadczeń pieniężnych z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, dokonuje się na pisemny wniosek żołnierza zawodowego, na podstawie decyzji wojskowego organu emerytalnego właściwego dla adresu zameldowania żołnierza. Przepis art. 96 ust. 9 ustawy pragmatycznej stanowi zatem dla wojskowego organu emerytalnego podstawę nie tylko do wypłacenia świadczenia, ale również do ustalenia wysokości tego świadczenia, przysługującego w określonych okolicznościach faktycznych i prawnych. Taki sposób ustalania wysokości rzeczywistego świadczenia pieniężnego, do którego prawo przysługuje skarżącemu pozostaje w zgodzie z zasadą jednorazowości wypłacanych w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej świadczeń. Bezpodstawny jest również zarzut naruszenia przepisu art. 96 ust.8 ustawy pragmatycznej. Przepis ten w sprawie nie miał w ogóle zastosowania a dotyczy on zwrotu kosztów przejazdu żołnierza i jego rodziny oraz przewozu rzeczy do miejsca zamieszkania po zwolnieniu ze służby. Odnośnie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak oparcia działań Sądu o obowiązujące normy prawne nieprawidłowe ustalenie znaczenia norm, wadliwe dokonanie subsumcji i błędne określenie następstw prawnych przywrócenia do służby, to należy stwierdzić, że i ten zarzut jest bezzasadny. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższe oznacza, iż sąd administracyjny I instancji zobowiązany jest do badania zaskarżonego aktu w granicach sprawy bez względu na podniesione zarzuty. Przepis ten można naruszyć wykraczając poza granice sprawy bądź ograniczając się wyraźnie wyłącznie do zgłoszonych przez skarżącego zarzutów. Przepis ten nie może zostać naruszony w sposób wskazany przez autora skargi kasacyjnej. Chcąc postawić zarzuty wadliwej subsumcji czy błędnego określania następstw prawnych zdarzeń autor skargi kasacyjnej winien wskazać konkretne normy prawne, których treść Sąd I instancji błędnie zinterpretował, bądź niewłaściwie zastosował - w ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego. Zwalczanie niewłaściwego zastosowania lub błędnej wykładni prawa poprzez stawianie zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie może wywołać zamierzonego skutku w postaci jego uwzględnienia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. jak w pkt 2 sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło