IV SA/Gl 530/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Asesor WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2008 r. sprawy ze skargi W.H. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2006 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1217/04 uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. o odmowie stwierdzenia u W. H. choroby zawodowej w postaci [...] - wymienionej w pozycji [...],[...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w postępowaniu administracyjnym nie zgromadzono całego materiału dowodowego i wobec tego nie została ustalona data wszczęcia postępowania w sprawie. Karta wypisowa Instytutu Medycyny Pracy w S. z dnia [...] r. zawiera zapis, iż wcześniej toczyło się postępowanie w sprawie stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej [...], zakończone decyzją Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. Ś. z dnia [...] r. Natomiast do akt dołączono zaświadczenie Firmy A z dnia [...] r. stwierdzające przebieg pracy zawodowej W. H. oraz wywiad środowiskowy z dnia [...] r. dotyczący warunków jej pracy. Dokumenty te nie zawierają wskazania, jakiego postępowania dotyczą. W związku z tym nie można stwierdzić, czy postępowanie w niniejszej sprawie powinno być prowadzone na podstawie przepisów rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r., czy też na podstawie przepisów rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. Ponadto nie można ustalić, jakie schorzenie skarżącej powinno być przedmiotem postępowania. Z orzeczeń Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] r. oraz Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...] r. wynika bowiem, że nie stwierdzono u W. H. [...], a jednocześnie w tych samych orzeczeniach rozpoznano u niej inne schorzenia, takie jak; [...]. Z uwagi na to, że w aktach brak jest zarówno skierowania na badania z powodu podejrzenia choroby zawodowej, o którym mowa w § 3 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, jak i zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej oraz skierowania na badania lekarskie w rozumieniu § 3 ust. 4 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r., nie można ustalić, jaka jednostka chorobowa była przedmiotem postępowania. W związku z tym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Sąd uchylił decyzję organu odwoławczego. W następstwie powyższego wyroku, decyzją z dnia [...] r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. uchylił decyzję organu pierwszej instancji przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Decyzją z dnia [...] r. NR [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K., na podstawie art. 104 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 z późn. zm.) nie stwierdził u W. H. choroby zawodowej – [...] albo [...] lub ich następstw wywołanych przez [...]lub [...] występujące w [...] lub [...] wymienione w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), zwanego dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. W uzasadnieniu organ administracji wskazał, że W. H. w okresie zatrudnienia w latach [...] w Firmie A, połączonej następnie z Firmą B w K., na stanowiskach: [...], pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Jednakże w związku z brakiem rozpoznania, potwierdzonego orzeczeniami lekarskimi uprawnionych placówek służby zdrowia brak było podstaw do stwierdzenia u W. H. wyżej wymienionej choroby zawodowej. W odwołaniu z dnia [...] r. W. H. wniosła o zmianę powyższej decyzji i stwierdzenie choroby zawodowej. Zarzuciła, że organ I instancji nie wykonał wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 kwietnia 2006 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., decyzją z dnia [...] r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniósł, że dla stwierdzenia choroby zawodowej, niezbędne jest zakwalifikowanie przez lekarzy orzeczników placówki diagnostycznej służby zdrowia występującego schorzenia jako choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. oraz wykazanie związku przyczynowego między warunkami pracy a rozpoznaną chorobą zawodową, tj. stwierdzenie, iż narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie nastąpiło w czasie i miejscu pracy, w związku z wykonywaniem zawodu. W sprawie W. H. dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że w latach [...], podczas zatrudnienia w Firmie A w R. Ś. (połączonej następnie z Firmą B w ramach Spółki B w K.) na stanowisku [...] oraz [...] – była eksponowana na działanie [...]. Pracowała zatem w warunkach stwarzających potencjalne ryzyko powstania choroby zawodowej. Jednakże we wnioskach orzeczeń obu placówek diagnostycznych (I i II szczebla), nie rozpoznano u niej jakichkolwiek skutków narażenia na [...] czy [...]. Ponadto w piśmie z dnia [...]r. lekarze specjaliści Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. - po przeprowadzeniu ponownej analizy dokumentacji lekarskiej - podkreślili, że podczas hospitalizacji W. H. w Instytucie Medycyny Pracy przeprowadzono badania diagnostyczne ukierunkowane na wszelkie możliwe skutki zdrowotne narażenia zawodowego na [...] ([...]) i w wyniku badań nie stwierdzono takich skutków zdrowotnych, które można łączyć przyczynowo z warunkami pracy zawodowej. Natomiast w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy zostało zawarte stwierdzenie dotyczące braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy narażeniem zawodowym a wystąpieniem [...] ([...]), rozpoznanych u wyżej wymienionej – tylko w aspekcie wcześniejszego rozpatrywania potencjalnego tła zawodowego powyższych chorób. W związku z tym organ odwoławczy podniósł, że wobec braku rozpoznania u W. H. choroby zawodowej pod postacią [...] lub [...] lub ich następstw w wyniku narażenia na [...] w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., nie było podstaw do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową. Organ odwoławczy wskazał, że ze zgromadzonej dokumentacji (skierowanie na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej z dnia [...] r., pismo kierownika Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] r.) wynika, iż postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało wszczęte w czasie obowiązywania przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, W. H. wniosła o uchylenie powyższej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Wskazała, że rozpoznano u niej takie schorzenia jak: [...] oraz [...] i w jej ocenie stwarza to podejrzenie wystąpienia u niej choroby zawodowej. Zarzuciła, że nie zostało ustalone, czy schorzenia te pozostają w związku przyczynowym z jej pracą zawodową, a wobec tego sprawa nie została wszechstronnie wyjaśniona. Ponadto podniosła, że zmonopolizowanie specjalistycznych badań poprzez przeprowadzanie badań wyłącznie przez lekarzy specjalistów z S. spowodowało zawężenie rozpoznania sprawy. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 19 lutego 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zawiesił postępowanie sądowe w niniejszej sprawie z uwagi na skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego - przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 125/06 - pytania prawnego odnośnie konstytucyjności przepisu art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Następnie postanowieniem z dnia 10 lipca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podjął postępowanie w rozpoznawanej sprawie. Na rozprawie skarżąca wnosiła i wywodziła jak w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej również P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd – na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – stwierdził, że przy wydaniu decyzji nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie podkreślenia wymagało, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w tej sprawie sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Co do treści wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2006 r. zważyć należało, że wynikał z nich obowiązek ustalenia przez organ administracji – na podstawie uzupełnionego materiału dokumentacyjnego, czy postępowanie w sprawie zostało wszczęte po dacie wejścia w życie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Ponadto w związku z treścią orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...] r., w którym nie stwierdzono u W. H. [...], a jednocześnie rozpoznano u niej inne schorzenia takie jak: [...] - organ został zobowiązany do ustalenia, jaka jednostka chorobowa była wymieniona w skierowaniu na badania z powodu podejrzenia choroby zawodowej bądź w zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej i skierowaniu na badania, wydanym w rozpoznawanej sprawie. W powyższym zakresie organ odwoławczy wskazał w zaskarżonej decyzji, że na podstawie zgromadzonej dokumentacji, zwłaszcza przy uwzględnieniu skierowania na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej z dnia [...] r. oraz pisma kierownika Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] r. ustalił, że postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało wszczęte w czasie obowiązywania przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Dodał również, że na podstawie ponownej analizy materiału dowodowego, Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., w piśmie z dnia [...] r. stwierdził, że wzmianka w jego orzeczeniu z dnia [...] r., dotycząca [...] ([...]) została zawarta w orzeczeniu tylko w aspekcie wcześniejszego rozpatrywania potencjalnego tła zawodowego powyższych chorób. Podkreślenia wymaga, że akta postępowania administracyjnego – w części dotyczącej czynności przeprowadzonych w wyniku uchylenia przez Sąd poprzedniej decyzji organu odwoławczego - zawierają – obok wymienionego pisma Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...] r. – skierowanie W. H. na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej z dnia [...] r., w którym określono pozycję choroby w wykazie chorób zawodowych wpisując w formularzu [...] ([...]), tj. [...] albo [...] lub ich następstwa wywołane przez [...] lub [...] występujące w [...] lub [...] i inne [...]. Jak wynika z powyższej analizy, organ odwoławczy w pełni wykonał wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 kwietnia 2006 r. Okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, które wymieniono wyżej przytaczając fragmenty wytycznych Sądu, zostały ustalone na podstawie prawidłowej oceny uzupełnionego materiału dowodowego. W związku z ustaleniem daty wszczęcia postępowania administracyjnego wskazać zatem należało, że przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej w rozpoznawanej sprawie określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115 z 2002 r.), zwane również rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Z uwagi bowiem na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. o sygn. akt P 23/07, wydanego po rozpoznaniu pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, przepisy wymienionego rozporządzenia tracą moc obowiązującą dopiero z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z § 2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia przez choroby zawodowe należy rozumieć choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi "narażeniem zawodowym". Przedmiotem postępowania organu administracji jest zatem ustalenie, czy są spełnione przesłanki takie jak; wystąpienie narażenia zawodowego oraz choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych i związku przyczynowo-skutkowego między chorobą a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Niewypełnienie jednego z kryteriów wymienionych w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. uzasadnia wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Postępowanie w rozpoznawanej sprawie dotyczyło choroby zawodowej [...] albo [...] lub ich następstw wywołanych przez [...] lub [...] występujące w [...] lub [...] i inne [...], wymienione w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Organy administracji obu instancji - w oparciu o wyniki oceny narażenia zawodowego – przyjęły, że skarżąca podczas zatrudnienia w latach [...] w Firmie A (obecnie Firma B) w K., na stanowiskach [...] pracowała w warunkach narażenia na wystąpienie [...] albo [...] lub ich następstw wywołanych przez wyżej wymienione [...]. Okoliczność wykonywania przez W. H. pracy w warunkach narażenia zawodowego, nie ulegała zatem wątpliwości. Jednakże - jak wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - na podstawie orzeczeń obu placówek diagnostycznych (I i II szczebla), nie rozpoznano u skarżącej [...] albo [...] lub ich następstw wywołanych przez czynniki wymienione w poz. [...] i [...] wykazu chorób zawodowych. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., w uzasadnieniu orzeczenia z dnia [...] r. stwierdził, że biorąc pod uwagę całokształt obserwacji klinicznej, charakter narażenia zawodowego – brak jest podstaw do rozpoznania jakichkolwiek skutków narażenia na [...] czy [...]. Na podstawie orzeczeń lekarskich obu placówek diagnostycznych, organ odwoławczy trafnie uznał, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej i w konsekwencji utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Okoliczność, że nie rozpoznano u skarżącej [...] albo [...] lub ich następstw wywołanych przez wyżej wymienione [...], była równoznaczna z niewypełnieniem jednego z warunków określonych w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. i uzasadniała wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Ustalając powyższą okoliczność, organ odwoławczy prawidłowo ocenił zebrane w sprawie dowody, w tym przede wszystkim orzeczenia jednostek medycznych i w świetle całokształtu materiału dowodowego trafnie uznał tę istotną okoliczność za udowodnioną. Wskazać bowiem należało, że w zakresie okoliczności wymagających wiedzy specjalnej, w tym przypadku wiedzy medycznej, organ orzekający dokonuje ustaleń na podstawie orzeczeń lekarskich. Orzeczenia te podlegają ocenie - podobnie jak pozostałe dowody - przeprowadzanej na podstawie przepisów postępowania administracyjnego, a więc z zachowaniem reguł tej oceny, określonych przede wszystkim w art. 80 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy konkretna okoliczność została udowodniona. W związku z powyższym - w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podkreślił zbieżność orzeczeń placówek diagnostycznych – w obydwu bowiem nie rozpoznano u skarżącej wyżej wymienionego schorzenia. Ponadto organ odwoławczy zawarł w motywach rozstrzygnięcia stwierdzenie, że podczas hospitalizacji W. H. w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., przeprowadzone zostały badania diagnostyczne ukierunkowane na wszelkie możliwe skutki zdrowotne narażenia zawodowego i według wniosków orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...] r. - biorąc pod uwagę całokształt obserwacji klinicznej – brak jest podstaw do rozpoznania jakichkolwiek skutków narażenia na [...] czy [...]. Stwierdzić zatem należało, że ustalenia stanowiące podstawę zaskarżonej decyzji, zostały dokonane w oparciu o wnikliwą analizę dowodów i przy uwzględnieniu całokształtu zebranego materiału dowodowego. Ponadto, przy ocenie ustalonych w powyższy sposób okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji zastosował prawidłową wykładnię cytowanych wyżej przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Odnośnie zarzutu podniesionego przez skarżącą, że organ administracji nie ustalił, czy rozpoznane u niej schorzenia; [...] oraz [...] pozostają w związku przyczynowym z jej pracą zawodową, podkreślić należało, że schorzenia te nie stanowiły przedmiotu postępowania w rozpoznawanej sprawie. Jak już była o tym mowa wyżej, w treści skierowania na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej z dnia [...] r., wymieniono pozycję w wykazie chorób zawodowych [...] ([...]), a więc postępowanie dotyczyło [...] albo [...] lub ich następstw wywołanych przez określone w tej pozycji [...]. Bezpodstawny był również zarzut skargi dotyczący wydania rozstrzygnięcia na podstawie orzeczeń lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. i Instytutu Medycyny Pracy w S. Podkreślenia bowiem wymaga, że wymienione jednostki orzecznicze zostały wskazane w obowiązujących przepisach jako jednostki właściwe do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania. Mając na uwadze cytowane na wstępie przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uznać należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania i nie naruszyły przepisów prawa materialnego. W konsekwencji – na podstawie art. 151 P.p.s.a. – skarga została oddalona.