I SA/Bk 126/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie asesor WSA Piotr Pietrasz,, sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 września 2008 r. sprawy ze skargi D. T. R. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności środka odwoławczego w sprawie egzekucji należności pieniężnych wynikających z długu celnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości. Na wniosek Dyrektora Izby Celnej w B. z 13 czerwca 2006 r. Minister Finansów zwrócił się do Republiki Federalnej Niemiec o dochodzenie od D. R. należności objętych wystawionymi przez organ celny tytułami wykonawczymi z [...] czerwca 2006 r. - nr [...], [...], [...], a także z [...] grudnia 2004 r., nr [...]. Podstawą wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych była decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] czerwca 2004 r., nr [...] oraz postanowienie tego organu z 7 października 2004 r., nr [...], wydane w przedmiocie należności celnych, podatku akcyzowego, podatku od towarów i usług oraz kosztów postępowania, w łącznej kwocie 28 784,00 zł. Pismem z 14 lutego 2007 r., skierowanym do niemieckiego organu egzekucyjnego, D. R. zgłosiła zarzuty na prowadzone postępowanie podnosząc, że kierowane do niej roszczenie jest niezasadne. Podała, że 15 grudnia 2003 r. wjechała wraz z W. K. do Polski samochodem osobowym marki BMW 7/1 nr rej. [...]. Po przekroczeniu granicy polskiej nastąpiła awaria samochodu i z uwagi na zaawansowaną ciążę zobowiązana wróciła do Niemiec. Samochód został pod opieką W. K., który miał dokonać naprawy pojazdu. D. R. zaznaczyła, iż dopiero z pisma urzędu celnego w B. dowiedziała się, że jej samochód brał udział w wypadku drogowym oraz że został ukradziony. Zdaniem zobowiązanej całą sytuację należy uznać za nieporozumienie, gdyż z powodu awarii jak i późniejszych zdarzeń, w tym zajęcia pojazdu przez urząd celny w B., nie mogła wywieźć samochodu z Polski. W związku z powyższym pismem, niemiecki organ egzekucyjny zwrócił się do władz Polski o sprawdzenie zawartych w nim zarzutów i potwierdzenie, że nadal istnieją przesłanki do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Rozpoznając tę sprawę jako wierzyciel, Dyrektor Izby Celnej w B. wydał [...] grudnia 2007 r. postanowienie nr [...], w którym stwierdził, że zgłoszone przez zobowiązaną zarzuty na postępowanie egzekucyjne są niedopuszczalne. Jako podstawę prawną przedmiotowego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 34 § 1a ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnymw administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – w dalszej części uzasadnienia powoływanej w skrócie u.p.e.a. Zdaniem organu zgłoszone zarzuty były przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, tj. postępowaniu odwoławczym od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] września 2004 r., nr [...]. Ponadto organ wskazał, że przedmiotem zarzutu mogą być jedynie przyczyny taksatywnie wymienione w art. 33 u.p.e.a. W przedmiotowym postanowieniu organ zawarł też pouczenie o prawie zobowiązanej do wniesienia zażalenia. W zażaleniu na to postanowienie D. R. zarzuciła naruszenie przepisów art. 121 § 1, art. 124, art. 187, art. 191 i art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Zdaniem zobowiązanej, wydane postanowienie jest nietrafne, albowiem doszło do naruszenia przez organ celny istotnych przepisów dotyczących postępowania dowodowego, które to uchybienia miały bez wątpienia istotny wpływ na wynik sprawy. Postanowieniem z [...] stycznia 2008 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w B. stwierdził niedopuszczalność wniesionego zażalenia. W uzasadnieniu podkreślił, że zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie art. 34 § 1a u.p.e.a., na które stronie nie przysługuje zażalenie. Zgodnie z art. 34 § 2 u.p.e.a. zażalenie przysługuje na postanowienie wydane na podstawie art. 34 § 1 w sprawie stanowiska wierzyciela, a w myśl art. 34 § 5 zażalenie przysługuje na postanowienie kończące postępowanie w sprawie zarzutów. Na poparcie swego stanowiska organ przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 9 lutego 2005 r., sygn. akt I SA/Op 164/04. W złożonej do tut. Sądu skardze D. R. wniosła o uchylenie w całości powyższego postanowienia. Zarzucała mu naruszenie: - art. 9 k.p.a., poprzez niedopełnienie przez Dyrektora Izby Celnej w B. obowiązku należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; - art. 8 k.p.a., poprzez naruszenie jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego tj. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa albowiem zaskarżone postanowienie zawierało błędne pouczenie co do prawa do wniesienia zażalenia; - art. 112 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a., poprzez błędne pouczenie strony o przysługującym jej środku odwoławczym. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skargę należało uwzględnić, jednakże nie z powodów, które zostały w niej przywołane. Sąd nie jest związany zarzutami skargi i dopatrzył się innego rodzaju naruszenia przepisów prawa, które pozwoliło na uchylenie zaskarżonego postanowienia - art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Kluczową dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stała się kwestia dopuszczalności zażalenia na postanowienie o niedopuszczalności zarzutów, o którym mowa w art. 34 § 1a u.p.e.a. Rozważając powyższy problem w pierwszym rzędzie należy przywołać ogólną regułę zaskarżania postanowień wydawanych w toku postępowania egzekucyjnego. Otóż w świetle art. 17 § 1 u.p.e.a. na postanowienie organu egzekucyjnego lub wierzyciela służy zażalenie, jeżeli ustawa lub kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. W toku postępowania egzekucyjnego wierzyciel w formie postanowienia wypowiada się, co do zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów. Czyni to na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a., bądź jak w niniejszej sprawie na podstawie art. 34 §1a u.p.e.a. Pierwszy rodzaj postanowienia można określić, jako formę merytorycznego wypowiedzenia się w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. W tym przypadku organ bada zgłoszone zarzuty pod kątem przesłanek określonych w art. 33 u.p.e.a. Z kolei postanowienie wydane na podstawie art. 34 § 1a u.p.e.a. stanowi w istocie odmowę merytorycznego rozpoznania zarzutów, a to z uwagi na fakt, że były już one przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia. Różny charakter obu wymienionych wyżej postanowień nie zmienia jednak zasadniczej dla tej sprawy okoliczności, że wyrażają one stanowisko wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Pierwsze, oparte na art. 34 § 1 u.p.e.a. zawiera stanowisko merytoryczne, drugie zaś, oparte na art. 34 §1 a u.p.e.a. zawiera stanowisko formalne. Przechodząc na tle tych uwag do dalszych rozważań trzeba wskazać, że w myśl art. 34 § 2 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie. Skoro w przepisie tym ustawodawca nie dokonuje rozróżnienia postanowień z art. 34 §1 i art. 34 § 1 u.p.e.a., należy przyjąć, że ma on zastosowanie do obu tych przypadków. Wskazuje na to nie tylko wykładnia gramatyczna, ale i systemowa przywołanych regulacji prawnych. Nie bez powodu dodany 1 stycznia 2004 r. do przepisów omawianej ustawy zapis o możliwości wydania przez wierzyciela postanowienia o niedopuszczalności zarzutów (art. 34 § 1a u.p.e.a.) znalazł się przed regulacją poświęconą możliwości zaskarżenia postanowień wierzyciela (art. 34 § 2 u.p.e.a.). W ocenie Sądu odmienna wykładnia tych przepisów byłaby contra legem (art. 17 § 1 u.p.e.a.) i faktycznie pozbawiałaby zobowiązanego możliwości obrony jego uzasadnionych praw. Wbrew twierdzeniom Dyrektora Izby Celnej w B. za stanowiskiem organu nie przemawia treść znowelizowanego 1 stycznia 2004 r. przepisu art. 34 § 4 u.p.e.a. Przepis ten reguluje inny etap postępowania egzekucyjnego - wydawanie postanowień przez organ egzekucyjny, dlatego też jego brzmienie nie może determinować wykładni przepisu art. 34 § 2 u.p.e.a. Odnosząc się do wskazanego przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 9 lutego 2005 r., sygn. akt I SA/Op 164/04, należy wskazać, że wyrażony w nim pogląd nie znalazł potwierdzenia w innych orzeczeniach sądów administracyjnych. Natomiast zbieżny ze stanowiskiem tut. Sądu jest pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 25 lutego 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 546/04 (opubl. ONSAiWSA 2007/4/82). Sąd ten stwierdził, że na postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, o czym stanowi art. 34 § 1a u.p.e.a., przysługuje zażalenie na podstawie art. 34 § 2 tej ustawy. Konkludując należy stwierdzić, że Dyrektor Izby Celnej w B. naruszył przepis art. 34 § 2 u.p.e.a., poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na stwierdzeniu, że na postanowienie, o którym mowa w art. 34 § 1a u.p.e.a. stronie nie przysługuje zażalenie. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy, co uzasadniało uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c cyt. wyżej ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na tej podstawie Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. W oparciu o przepisy art. 152 tejże ustawy orzeczono, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną.