IV SA/Gl 554/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2008 r. sprawy ze skargi K.S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 §1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851 ze zm.) oraz w oparciu o § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u K.S. choroby zawodowej – "[...]" – wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych określonych w wyżej wymienionym rozporządzeniu. W motywach rozstrzygnięcia organ administracyjny podniósł, że warunkiem koniecznym do stwierdzenia choroby zawodowej jest jej rozpoznanie przez specjalistyczną jednostkę służby zdrowia, przy równoczesnym wykazaniu istnienia związku przyczynowego pomiędzy zdiagnozowanym schorzeniem, a warunkami środowiska pracy. W toku przeprowadzonego postępowania stronę poddano badaniom [...]. Po dokonaniu badania skarżącego w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. [...]r. wydano orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, w uzasadnieniu wskazano, że stwierdzono u badanego [...]. Rozpoznano u badanego [...] oraz [...].[...] charakter [...] związaną z patologią [...] oraz stwierdzone trwałe [...] nie spełnia kryterium [...] w myśl obowiązujących przepisów prawnych nie upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej. Po ponownym badaniu lekarskim w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. [...]r. orzeczono o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego. U badanego stwierdzono [...] oraz [...]. Jednakże stwierdzone ubytki w [...] nie dają podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W odwołaniu do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. K.S. zaskarżył powyższą decyzję w całości i wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy. W uzupełnieniu odwołania odwołujący wskazał, że jego schorzenie [...] jest związane z pracą jako [...] i [...] w ciężkich warunkach o dużym [...]. Odwołujący podniósł, że opisywane schorzenie bardzo utrudnia mu codzienne życie w społeczeństwie. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...]r., nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest spełnienie dwóch przesłanek: orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia występującego schorzenia lub choroby - zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. oraz istnienie związku przyczynowego pomiędzy środowiskiem pracy, a rozpoznaną chorobą zawodową, to jest wykazanie, iż narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miał miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Mając na względzie powyższe organ odwoławczy wskazał, iż specjaliści obu kompetentnych placówek diagnostycznych (I i II szczebla) w konkluzjach orzeczeń wykluczyli u K.S. istnienie choroby zawodowej [...]. Rozpoznany [...] i [...] nie mają cech klinicznych schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych z Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Stwierdzone schorzenia nie upoważniają zgodnie z obowiązującymi kryteriami diagnostyczno-orzeczniczymi do uznania choroby zawodowej [...] albowiem nie spełniają określonego w wykazie chorób zawodowych kryterium [...] spowodowanego [...]. Organ II instancji zaznaczył, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej zostało wszczęte prawidłowo w czasie obowiązywania przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Nie ma zatem uzasadnionych podstaw, by orzeczenia te kwestionować. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach K.S. nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżący podkreślił, iż [...] wystąpił u niego na skutek pracy w [...] na stanowiskach m.in. [...]. Wskazał, iż dla rozpoznania choroby zawodowej wystarczającym było [...] oraz stwierdzenie narażanie pracownika na działanie czynnika szkodliwego jakim był [...] i domniemania istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem, a warunkami pracy miało miejsce w zakładzie pracy skarżącego. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Organ odwoławczy powołał się na argumentację analogiczną do zawartej w uzasadnieniu swej decyzji raz jeszcze podkreślając, iż specjalistyczne badania lekarskie przeprowadzone przez kompetentne placówki orzecznicze jednoznacznie wykluczyły zawodowe pochodzenie [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Na wstępie godzi się podnieść, że po myśli art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 §1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 §1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że decyzja zapadła na skutek przeprowadzenia potrzebnych do rozstrzygnięcia sprawy dowodów, właściwej ich oceny, poprawnych rozważań faktycznych, które znalazły dostateczny wyraz w jej motywach. Orzeczenie odpowiada prawu, nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych ani przepisów procedury. Pojęcie choroby zawodowej definiuje art. 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz. 1673 ze zm.) Zgodnie z tym przepisem za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w wykazie chorób zawodowych, o którym mowa w art. 237 §1 pkt 2 Kodeksu pracy, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Wykaz chorób zawodowych zawarty został w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszana podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Wbrew odmiennemu zapatrywaniu skarżącego, podkreślenia wymaga, iż organy inspekcji sanitarnej zastosowały właściwe przepisy. Przesądzające znaczenie ma w tym zakresie przepis § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. - "Postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów." Z takiego uregulowania wynika jednoznacznie, że przepisy poprzednio obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) mogą być stosowane wyłącznie wtedy, gdy postępowanie dotyczące rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej zostało formalnie wszczęte jeszcze przed dniem wejścia w życie nowego rozporządzenia (z 2002 r.), tzn. przed upływem 2 września 2002 r. (por. § 12 rozporządzenia z 2002 r.). W świetle cytowanego § 10, nie ma za to żadnego znaczenia okres, w którym wykonywała była praca, która miałaby doprowadzić do zachorowania na chorobę zawodową. Skoro zaś w niniejszym przypadku postępowanie administracyjne zostało formalnie wszczęte dopiero w [...]r. w sprawie nie można było już stosować dawnego rozporządzenia (z 1983 r.), które straciło moc prawną. W tym miejscu trzeba zaakcentować, że przepisy przywołanego wyżej art. 237 §1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach stały się przedmiotem pytania prawnego o zgodność z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, które mocą postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 lutego 2007 r. (sygn. akt III SA/Kr 125/06) zostało skierowane do Trybunału Konstytucyjnego. Okoliczność ta stanowiła podstawę zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie. Wydanym w wyniku rzeczonego pytania prawnego wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. (sygn. akt P 23/07) Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 237 §1 Kodeksu Pracy oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Okoliczność ta nie uzasadnia jednak uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 §1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w związku z art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego albowiem w przywołanym orzeczeniu określono równocześnie, że cytowane wyżej przepisy art. 237 §1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. tracą moc obowiązującą dopiero z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wspomnianego wyroku w Dzienniku Ustaw. W konsekwencji, skoro w dacie orzekania omawiane unormowania zachowują moc obowiązującą, ocenę legalności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia należało przeprowadzić uwzględniając ich treść. Zgodnie zatem z §2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r., przez choroby zawodowe rozumie się schorzenia ujęte w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do tego aktu, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zatem, jak zgodnie przyjęły organy sanitarne obydwu instancji, zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do przywołanego rozporządzenia oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Należy zaakcentować, że wystąpienie rzeczonych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego zaś ocena działania czynnika szkodliwego powinna zostać dokonana z uwzględnieniem okoliczności wymienionych w § 2 ust. 3 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. Wskazać trzeba, że w odniesieniu do choroby zawodowej [...] w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 2002 r. wskazano, że chorobą zawodową jest [...] (poz. [...]). W toku postępowania bezspornie rozpoznano u skarżącego w postaci [...] oraz [...]. Stwierdzono również [...]. Stosownie zaś do § 8 pkt 1 tego rozporządzenia, podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych wymienionych w §5 wskazanego aktu. Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. właściwym do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, wymienionych w tym rozporządzeniu. Lekarz ten wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Wskazane orzeczenie lekarskie, dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, jest jedynie opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Trafnie wprawdzie wskazuje się, że bez tej opinii, bądź sprzecznie z nią, organ administracji nie może we własnym zakresie dokonywać rozpoznania choroby zawodowej ani nie może ustalać czy rozpoznane schorzenie mieści się w powoływanym wykazie. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu z obowiązku dokonania oceny tej opinii, jako jednego z dowodów w sprawie. Zasadne jest stwierdzenie, że opinia powinna, aby organ administracji mógł się na niej skutecznie oprzeć, zawierać przekonywujące uzasadnienie. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że orzeczenia lekarskie placówek właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego, która powinna być wszechstronnie uzasadniona i wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 1994 r., sygn. akt SA/Wr 147/94, publ.: Prokuratura i Prawo 1995/2/53 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1221/04; publ. LEX nr 194428). W niniejszej sprawie skarżący był badany w dwóch jednostkach medycznych, to jest w Poradni Chorób Zawodowych w S. oraz w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Z uwagi na charakter schorzenia lekarze orzecznicy obu placówek diagnostycznych wykluczyli istnienie choroby zawodowej – "[...]." Reasumując, brak rozpoznania choroby zawodowej oraz związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem, a warunkami pracy nie pozwala na stwierdzeniu u skarżącego choroby zawodowej. Stwierdzony [...] oraz [...] i [...] i nie jest to typowy [...] dla skutków działania [...] na [...]. brak rozpoznania schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych nie upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej. Pomimo subiektywnego przekonania skarżącego o wadliwości zapadłych decyzji, do uwzględnia skargi zgodnie z żądaniem dojść nie mogło. Z tych powodów, na mocy art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku.