II OZ 1117/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Borkowska po rozpoznaniu w dniu 29 października 2008r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 września 2008r. sygn. akt IV SA/Wa 1292/08 o odmowie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony postanawia: - oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 września 2008r., sygn. akt IV SA/Wa 1292/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu Stowarzyszeniu [...] z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd I instancji podniósł, że brak jest podstaw do przyznania Stowarzyszeniu prawa pomocy, bowiem wnioskodawca nie wykorzystał przewidzianych w prawie możliwości na zgromadzenie środków finansowych. Podzielając stanowisko zaprezentowane w postanowieniu NSA z dnia 20 grudnia 2006r. (sygn. akt II OZ 1433/06), Sąd stwierdził, że przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych, rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych. Na powyższe postanowienie skarżące Stowarzyszenie [...] złożyło zażalenie, podkreślając, że wszystkie działania Stowarzyszenia są podejmowane społecznie przez jego członków i nie posiada ono środków na pokrycie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd może przyznać prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie częściowym, jeżeli podmiot ten wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, spoczywa na wnioskodawcy. Stwierdzić należy, że Sąd I instancji przeprowadził prawidłowe rozumowanie co do przesłanek udzielenia prawa pomocy skarżącemu Stowarzyszeniu, a w zażaleniu nie wykazano, iż rozstrzygnięcie w tej sprawie jest wadliwe. Niewątpliwie bowiem Stowarzyszenie powinno zorganizować swoją działalność w taki sposób, aby nie przerzucać na Skarb Państwa jego kosztów. Jednym ze sposobów gromadzenia środków finansowych na realizację statutowej działalności organizacji jest prowadzenie działalności gospodarczej. Koszty działalności stowarzyszenia mogą być również pokrywane ze składek członkowskich, co zapewnia ich rozdzielenie na wiele osób. Ponadto należy zauważyć, że w niniejszej sprawie koszty sądowe nie należą do wysokich. Obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł stanowi w praktyce jedyny koszt w postępowaniu przed sądem I instancji w rozpoznawanej sprawie, natomiast ewentualne postępowanie kasacyjne będzie się m.in. wiązać z opłatą od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. W tej sytuacji należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, iż skarżące Stowarzyszenie nie poczyniło żadnych działań, aby zgromadzić środki na prowadzenie sprawy przed sądem. To, że Stowarzyszenie jest organizacją non profit podobnie, jak wiele innych organizacji tego typu, nie oznacza, że jest zwolnione od zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również sprawy sądowe, wymagające co do zasady uiszczania opłat i czynienia wydatków. Brak zapewnienia w statucie stałego źródła dochodów, chociażby w oparciu o obowiązkowe składki członkowskie, nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem Stowarzyszenia przy rozpatrywaniu jego wniosków o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2006r., sygn. akt II OZ 317/06). Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.