II SA/Go 443/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Trzecki Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2008 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. znak: [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, na mocy art. 107 ust. 1 i 4, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 105 § 1 kpa, orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania D.B. zasiłku celowego na wydatki związane z dojazdem i powrotem na rozprawy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gorzowie Wlkp. wyznaczone na dzień 4, 11 oraz 20 września 2007 r. W uzasadnieniu organ l instancji wskazał, iż decyzja wydana została w ramach ponownego rozpoznania sprawy, w związku wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Go 722/07. Organ podał, iż D.B. wnioskami z dnia [...] sierpnia 2007 r. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o pokrycie kosztów dojazdu na rozprawy w WSA w Gorzowie Wlkp. oraz powrotu do miejsca zamieszkania w dniach 4, 11 i 20 września 2007 r., załączając jednocześnie przesłane przez Sąd zawiadomienia o rozprawach w w/w dniach. W dniu [...] kwietnia r. w oparciu o dane znane organowi z urzędu dostępne w aktach sporządzona została przez MOPS aktualizacja wywiadu środowiskowego. Z dokumentów sprawy wynika, iż D.B. nadal jest osobą samotnie gospodarującą. Źródłem utrzymania wnioskodawczyni są przyznane świadczenia z tytułu zaliczenia jej do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym tj. zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł oraz zasiłek stały w kwocie 324 zł, łączny miesięczny dochód wynosi 477 zł. Wnioskodawczyni posiada wykształcenie wyższe, zajmowane mieszkanie to trzy pokoje z kuchnią i łazienką oraz przedpokojem o pow. 50,20 m kwadratowych (z uwagi na nadmetraż nie ma możliwości uzyskania dodatku mieszkaniowego). Z dokumentacji wynika, iż D.B. jest objęta dodatkową pomocą: od miesiąca stycznia do czerwca 2008 r. przyznane zostało jej świadczenie pieniężne na zakup żywności w łącznej kwocie 600 zł po 100 zł miesięcznie. Pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r. organ poinformował wnioskodawczynię o sporządzeniu aktualizacji wywiadu środowiskowego w oparciu o dokumentację, wskazując na możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i złożenia wyjaśnień. W piśmie z dnia [...] maja 2008 r. D.B. oświadczyła, iż MOPS nie musi jej informować o toku postępowania, a także, jak podał organ, z pisma tego wynika, iż D.B. nie była dotąd na żadnej rozprawie sądowej. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał szereg przepisów prawnych uzasadniających jej wydanie oraz podał, iż pismo wnioskodawczyni z dnia [...] maja 2008r. potwierdza okoliczność, iż D.B. nie była dotąd na żadnej rozprawie, a zatem nie poniosła żadnych kosztów dotyczących wyjazdu, wobec czego uznano postępowanie w sprawie przyznania zasiłku celowego na dojazd do Sądu za bezprzedmiotowe. W wyniku wniesionego przez D.B. odwołania od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 201 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98., poz. 1071 ze zm.), decyzją z dnia [...] czerwca 2008r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu l instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przychylił się w całości do stanowiska organu l instancji, uznając ustalenia organu za prawidłowe. SKO za bezsporne uznało fakt, iż D.B. nie brała udziału w rozprawach przed WSA w Gorzowie Wlkp., a zatem brak podstaw do uchylenia, bądź zmiany zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy podkreślił, iż pomoc społeczna jako instytucja polityki społecznej państwa musi być realizowana zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej, która określa warunki jej przyznawania. Zdaniem organu strona nie może oczekiwać, iż otrzyma zasiłek celowy na refundowanie podróży do Gorzowa Wlkp. w sytuacji, gdy na rozprawach w WSA w Gorzowie Wlkp. nie była obecna. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się D.B. i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Skarżąca wnosi w skardze o zlecenie wypłaty zasiłku wyrównującego straty z tytułu niewzięcia udziału we wskazanych z dat rozprawach sądowych i zasądzenie zapomogi uwzględniającej rzeczywiste koszty dojazdu na posiedzenie Sądu i z powrotem. Skarżąca stwierdziła, iż nie mogła pojechać do Sądu na rozprawę, gdyż nie miała na to środków finansowych i wniosła o przyznanie jej zapomogi na ten cel, co umożliwi jej przedstawienie biletów do rozliczenia. Zdaniem skarżącej w pierwszej kolejności należy przyznać pomoc, a następnie sprawdzić, czy zostały wydane zgodnie z przeznaczeniem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Organ odwoławczy w całości podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga jest zasadna, lecz z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawą rozstrzygnięcia przyjętą przez organy w tej sprawie był przepis art. 105 § 1 kpa. Zgodnie z tym przepisem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania w trybie art. 105 § 1 kpa może zatem nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe, tzn. gdy zabrakło któregokolwiek z elementów stosunku prawnego, co powoduje, że nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę co do istoty. Może to nastąpić np. w sytuacji, gdy przestało obowiązywać prawo będące podstawą orzekania w danej sprawie, przestał istnieć podmiot, którego praw i obowiązków postępowanie dotyczy, albo też gdy w toku prowadzonego postępowania okazało się, że wszczęto je w sprawie nie będącej sprawą z zakresu administracji publicznej. Bezprzedmiotowość postępowania wynikać będzie z kilku różnych przyczyn, które można podzielić na przedmiotowe i podmiotowe. Przyczyny te powstać mogą na skutek faktów naturalnych lub na skutek zdarzeń prawnych . W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z takimi sytuacjami. Postępowanie w sprawie przyznania skarżącej świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na dojazd do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. celem wzięcia udziału w rozprawie w dniach 4, 11 i 20 września 2007 r. toczyło się na wniosek skarżącej z dnia [...] sierpnia 2007r. Skarżąca żądała rozpatrzenia sprawy co do jej istoty, a wniosku o pomoc społeczną nie wycofała. Oznacza to, że prowadzone postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe. W aktach administracyjnych brak jest także decyzji administracyjnej, z której wynikałoby, że organ l instancji rozstrzygnął merytorycznie sprawę wniosku skarżącej z dnia [...] sierpnia 2007r. W ocenie Sądu organ pomocy społecznej w toku prowadzonego postępowania winien wydać decyzję załatwiającą sprawę co do istoty, nie zaś uznać sprawę za bezprzedmiotową jedynie z uwagi na fakt, iż minął już termin, w których miały miejsce rozprawy w WSA w Gorzowie Wlkp., a których dotyczył wniosek skarżącej. Na powyższą ocenę nie ma wpływu nawet okoliczność, że skarżąca oświadczyła, iż nigdy na rozprawach tych nie była. Bezzasadności wniosku nie należy mylić z bezprzedmiotowością postępowania. Bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania, gdyż stanowić to będzie niezgodne z prawem uchylenie się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Dlatego też umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości w sytuacji, gdy istniały podstawy do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, stanowi naruszenie art. 105 § 1 kpa i oraz narusza interes strony skarżącej. Dodatkowo Sąd zwraca uwagę, iż organy l i II instancji nie zbadały kwestii obecności na rozprawach we wskazanych powyżej terminach skarżącej. Rozpoznając ponownie sprawę organ l instancji powinien zastosować się do oceny prawnej przedstawionej w uzasadnieniu wyroku. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.