II SA/Go 446/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Trzecki Asesor WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2008 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przekazania pisma według właściwości stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia. Pismem z dnia 8 kwietnia 2008r. D.B. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z prośbą o pomoc w postaci deputatu na żywność. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – zwanej dalej k.p.a), przekazało przedmiotowe pismo D.B. do organu właściwego jakim jest Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, celem rozpatrzenia według właściwości. Wnioskodawczyni D.B. pismem z dnia [...] maja 2008r. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o ponowne rozpatrzenie jej sprawy i zmianę przedmiotowego postanowienia, bowiem przekazanie jej wniosków do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej spotyka się z brakiem zainteresowania i bezczynnością. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008r. Nr [...] – po ponownym rozpatrzeniu sprawy, działając na podstawie art. 19 oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2008r., podnosząc, iż brak jest argumentów przemawiających za zmianą zaskarżonego postanowienia, podtrzymując swoje stanowisko, że wniosek D.B. z dnia [...] kwietnia 2008r. powinien być rozpoznany przez organ I instancji jakim w tej sprawie jest MOPS. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca D.B. z treścią powyższego postanowienia nie zgodziła się, wskazując, że organ do którego wystąpiła z prośbą o pomoc winien to uczynić, jednocześnie wyraziła swoje niezadowolenie ze sposobu załatwiania jej spraw przez organy administracyjne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie jednakże z innych powodów niż w niej wskazanych. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji i postanowień pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a). W myśl art. 134 p.p.s.a, Sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie niewskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Przenosząc powyższe argumenty na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdził, iż zaskarżone postanowienie narusza przepisy procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jego nieważności. W ocenie Sądu najistotniejszą okolicznością mającą wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie okazała się kwestia składu w jakim Kolegium wydało zaskarżone skargą postanowienie. Jak wynika z akt administracyjnych na posiedzeniu Kolegium, na którym zostało wydane postanowienie w I instancji z dnia [...] kwietnia 2008r. Nr [...] jako przewodniczący składu orzekającego wymieniony został R.G.M.. Również ten sam członek składu orzekającego przewodniczył posiedzeniu zakończonym wydaniem zaskarżonego postanowienia z dnia [...] czerwca 2008r. Nr [...]. Sad w niniejszej sprawie podzielił w pełni pogląd zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Katowicach, w którym Sąd ten stwierdził, iż niezgodny z przepisami prawa procesowego lub ustrojowego skład kolegialnego organu administracji powoduje, że decyzję administracyjną wydaną przez taki skład organu, uznać należy za wydaną z rażącym naruszeniem prawa (wyrok z dnia 2 marca 1988r., SA/Ka 1187/87, ONSA 1988, nr 2, poz. 58). Podobna regulacja też znajduje się w procedurze cywilnej, gdzie sprzeczny z prawem skład organu orzekającego bądź udział w składzie kolegium orzekającego członka podlegającego wyłączeniu oznacza nieważność orzeczenia (art. 369 pkt 4 k.p.c) z wyraźnie innej przyczyny, niż niewłaściwość organu (art. 369 pkt 1 i 6 k.p.c). Skarżąca złożyła w sprawie będącej przedmiotem skargi wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy w trybie art. 127 § 2 k.p.a, co powinno jej umożliwić powtórne rozpatrzenie sprawy na zasadach właściwych odwołaniu. W sytuacji, gdy organem I i II instancji jest ten sam organ, taki wniosek ma szczególny charakter i podlega również szczególnej ochronie. Stąd też wynika konieczność ponownego rozpoznania sprawy – w przypadku organu kolegialnego jakim jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze przez skład inny niż ten, który rozpatrywał przedmiotową sprawę w I instancji. W wyroku z dnia 7 marca 2005r. Trybunał Konstytucyjny (Sygn. akt P 8/03, OTK ZU 2005, nr 3A, poz. 20) orzekł, iż "instytucja wyłączenia pracownika ma charakter procesowy, gwarantujący stronie obiektywne rozstrzygnięcie sprawy przez jej poddanie instancyjnej kontroli w postępowaniu administracyjnym, a następnie – kontroli sądowej. Z wyjątkiem podejmowania czynności niecierpiących zwłoki z uwagi na interes społeczny lub ważny interes strony (art. 24 § 4 k.p.a) podlegający wyłączeniu pracownik nie może dokonywać innych czynności niezbędnych do załatwienia sprawy w formie decyzji ani w nich uczestniczyć, a tym bardziej wydawać decyzji w imieniu organu administracji publicznej lub za ten organ". W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarysowały się dotychczas dwie linie orzecznicze co do kwestii istnienia podstaw do wyłączenia członka samorządowego kolegium odwoławczego od udziału w postępowaniu wywołanym wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy w sytuacji, gdy wcześniej brał on udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Stanowisko o niestosowalności przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a w postępowaniu o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a oparte było na tym, iż wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy nie ma cechy dewolutywności, nie uruchamia toku instancji, sprawę rozpatruje ten sam organ, nie ma tu działania dwóch organów – niższej i wyższej instancji. Stanowisko odmienne, iż przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a ma zastosowanie do ponownego rozpoznania sprawy wskutek wniosku strony z art. 127 § 3 k.p.a wywodzone zaś było z celu i funkcji tego wniosku. Akcentowano, że wniosek taki ma charakter zwykłego środka zaskarżenia, na co wskazuje odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących odwołań, że wprawdzie nie przenosi sprawy do organu wyższego stopnia, jednak ma cechę właściwą dla odwołania jaką jest wywołanie skutku w postaci wstrzymania uzyskania przez zaskarżoną decyzję (postanowienie) przymiotu ostateczności. Efektem dotychczasowego dualizmu z orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego we wskazanej kwestii było przedstawienie przez tenże Sąd w dniu 4 października 2006r. w sprawie II GSK 124/06 składowi 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienia prawnego : "czy art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a w zw. z art. 27 § 1 k.p.a ma zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a". W odpowiedzi Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą z dnia 22 lutego 2007r. w sprawie II GPS 2/06 stwierdził, że art. 24 § 1 pkt 5, w zw. z art. 27 § 1 k.p.a ma zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a (ONSAiWSA 2007/3/61). W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego rażącego naruszenia przez organ przepisów prawa procesowego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.