VII SA/Wa 1008/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), , Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Asesor WSA Paweł Groński, Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2008 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia istnienia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. VII SA/Wa 1008/08 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w K. Inspektorat [...] zwrócił się do dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie podlegania T. G. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. po rozpatrzeniu wniosku w sprawie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, decyzją z dnia [...] marca 2008r. na podstawie art. 109 ust. 1-3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2004r., Nr 210, poz. 2135 ze zm.) stwierdził, iż T. G. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 1 stycznia 1999r. do nadal. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia po rozpatrzeniu odwołania T. G., decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie organu odwoławczego przepisy prawne nie przewidują zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej, które miałoby polegać na faktycznym zaprzestaniu prowadzenia tej działalności bez wykreślania wpisu z ewidencji działalności gospodarczej. Z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] lutego 2008r. wynika, że T. G. rozpoczął prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia 1 października 1992 r na podstawie zezwolenia nr [...], która jest nadal kontynuowana. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.) oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. nr 45, poz. 391 ze zm.) obowiązującej do dnia 30 września 2004 r., a także art. 8 pkt 1 lit c ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. nr 28, poz. 153 ze zm.) obowiązującej do dnia 31 marca 2003r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały i podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniami społecznymi rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Obowiązek ubezpieczenia tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 obowiązującej ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997r., powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007r., Nr 11, poz. 74 ze zm.) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Przy określaniu znaczenia pojęć "rozpoczęcie" i "zakończenie" prowadzenia działalności gospodarczej zasadnicze znaczenie zdaniem organu odwoławczego mają przepisy ustawy z dnia 23 grudnia 1988r. o działalności gospodarczej (Dz. U. nr 41, poz. 324 ze zm.) obowiązującej do dnia 31 grudnia 2000r., ustawy z dnia 19 listopada 1999r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) oraz przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.). Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy Prawo działalności gospodarczej, przedsiębiorca będący osobą fizyczną może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast stosownie do treści art. 7e ust. 1 pkt 1 w/w ustawy, zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej powoduje wykreślenie powyższego wpisu z ewidencji działalności gospodarczej. W konsekwencji znaczenie prawne dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z tej ewidencji. Z zeznań podatkowych rocznych składanych przez T. G. wynika, że wykazywał przychody za lata 1999-2007, a nabycie uprawnień rentowych z tytułu niezdolności do pracy (od dnia 31.12.1992r. do dnia 31.05. 2008r.) nie wyłączało zdaniem organu odwoławczego podlegania T. G. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zauważył również, iż organem właściwym do prawidłowego ustalenia wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne jest organ ubezpieczeń społecznych. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł T. G. Skarżący podniósł, iż w latach 1992-2008 działalność gospodarczą w zakresie tworzyw sztucznych prowadził "dorywczo" ze względu na stan zdrowia i brak zamówień. Skarżący podkreślił fakt opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące, w których prowadził działalność gospodarczą wyjaśniając, iż ZUS nie kwestionował takiego trybu opłacania składek. W odpowiedzi na skargę, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia podtrzymał swoje stanowisko wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga jest uzasadniona. Za błędne należy uznać stanowisko Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia o decydującym dla wykonywania działalności gospodarczej znaczeniu prawnym wpisu i wykreśleniu działalności skarżącego z ewidencji prowadzenia działalności gospodarczej. Wpis do ewidencji działalności gospodarczej ma jedynie charakter deklaratywny (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 1996r., III CZP 111/95, OSNC 1996, nr 5, poz. 63 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 sierpnia 1998r., II CZ 74/98, OSNC 1999, nr 2, poz. 36). Oznacza to, że określenie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej rodzi domniemanie faktyczne podjęcia działalności i wykonywania jej do czasu wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może zostać obalone (wyrok NSA z dnia 25 października 2006r., sygn. akt II GSK 179/06, wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2007r., sygn. akt. II GSK 70/07, wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2007r., sygn. akt. II GSK 287/06). Z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału Wojewódzkiego w K. Inspektorat [...] z dnia 3 marca 2008r. wynika, że skarżący "wielokrotnie zgłaszał do ZUS przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej". Zarówno Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. jak i Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia nie przeprowadzili postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia kwestii przerw w prowadzeniu działalności gospodarczej przez skarżącego. Organy powinny ustalić w jakiej formie skarżący zgłaszał do ZUS przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej i czy w ich okresie dokonał wyrejestrowania z ZUS działalności gospodarczej, a przede wszystkim czy w okresie przerw faktycznie nie prowadził działalności gospodarczej. Fakt prowadzenia działalności gospodarczej, a nie wpis do ewidencji przesądza o istnieniu obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego (wyrok NSA 21.06.2007r., sygn. akt II GSK 70/07, wyrok NSA z dnia 25 października 2006r., sygn. akt II GSK 179/06, wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2007r., sygn. akt II GSK 287/06). Zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej jest stanem faktycznym, a nie prawnym. Pojęcie "zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej" zostało wprowadzone ustawą z dnia 10 lipca 2008r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008r. nr 141 poz. 888). Zgodnie z art. 12 powołanej wyżej ustawy osoby prowadzące działalność gospodarczą w okresie zawieszenia jej wykonywania nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Przerwa w prowadzeniu działalności gospodarczej spowodowana jej zawieszeniem pozwala na przyjęcie, iż skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i w związku z tym nie podlegał w zgłoszonym okresie ubezpieczeniu zdrowotnemu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2005r., I UK 105/04, OSNP z 2005r., nr 13, poz. 198). Jednakże samo zgłoszenie "wyrejestrowania z ubezpieczenia" nie jest dla organów bezwzględnie wiążące, lecz podlega ich kontroli. Ocena czy stan faktyczny niewykonywania działalności gospodarczej ma wpływ na podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego musi być poprzedzona ustaleniem, czy w okresie, w którym skarżący zgłosił zawieszenie prowadzenia działalności, faktycznie działalność ta w ogóle nie była prowadzona. Zakwestionowanie w rezultacie tej kontroli zgłoszenia wyrejestrowania z ubezpieczenia prowadzi do obalenia domniemania zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej skutkującej uchyleniem obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Z uwagi na fakt, iż zaskarżona decyzja została wydana bez dostatecznego wyjaśnienia istotnych okoliczności z naruszeniem art. 7 kpa, 77§1 kpa i art. 107§1 kpa, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł jak w pkt I sentencji. Zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku na zas11adzie art. 152 w/w ustawy.