I SA/Wr 223/08
WyrokWSA we Wrocławiu2008-10-03
Skład orzekający: Zbigniew Łoboda, Ireneusz Dukiel, Katarzyna Borońska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dochody wspólnoty mieszkaniowej pochodzące z zaliczek wnoszonych przez właścicieli lokali użytkowych podlegają zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 44 updp, jako dochody z gospodarki zasobami mieszkaniowymi?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe błędnie uzależniały powiązanie wydatków ponoszonych przez właścicieli lokali z gospodarką zasobami mieszkaniowymi od charakteru lokalu, zamiast brać pod uwagę źródło obowiązku wnoszenia zaliczek. Skoro nieruchomość ma charakter mieszkalny, a zaliczki są pobierane na utrzymanie nieruchomości wspólnej, to dochody te należy uznać za pochodzące z gospodarki zasobami mieszkaniowymi i tym samym objąć je zwolnieniem podatkowym.Stan faktyczny
Wspólnota Mieszkaniowa zwróciła się o interpretację prawa podatkowego w zakresie zwolnienia z opodatkowania dochodów z zaliczek wnoszonych przez właścicieli lokali użytkowych. Organy podatkowe uznały, że dochody te nie pochodzą z gospodarki zasobami mieszkaniowymi, ponieważ lokale użytkowe nie są zasobem mieszkaniowym. Wspólnota argumentowała, że zaliczki te są przeznaczone na utrzymanie nieruchomości wspólnej, która ma charakter mieszkalny, a właściciele lokali użytkowych są członkami wspólnoty zobowiązanymi do partycypacji w kosztach utrzymania nieruchomości wspólnej.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. i zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Sędziowie WSA Ireneusz Dukiel, Asesor WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Wilczek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 03 października 2008 r. sprawy ze skargi A w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie interpretacji prawa podatkowego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 457,- zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Przedmiotem skargi Wspólnoty Mieszkaniowej z L. - dalej: Wspólnota, jest w niniejszej sprawie decyzja Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...] r. Nr [...], odmawiająca zmiany postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...]r., nr [...], w sprawie udzielenia pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Wnioskiem z dnia [...]r. Wspólnota zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. o udzielenie pisemnej interpretacji w trybie art. 14a ustawy z dnia 29.08.1997r Ordynacja podatkowa(Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) - dalej: o.p., co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej uznania dochodów pochodzących z zaliczek wnoszonych przez właścicieli lokali użytkowych, za podlegające zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych. Ze stanu faktycznego, przedstawionego we wniosku, wynikało, że Wspólnotę tworzą właściciele wchodzących w skład nieruchomości lokali mieszkalnych oraz użytkowych. Wspólnota zajmuje się zarządem nieruchomością wspólną, zaś w sprawy lokali ingeruje wówczas, gdy jest to niezbędne do przeprowadzenia konserwacji, remontu lub usunięcia awarii w nieruchomości wspólnej, a także gdy konieczne jest dostarczenie wody lub ciepła do lokali lub odbiór wody za pośrednictwem Wspólnoty. Gospodarka ekonomiczno-finansową wspólnoty mieszkaniowej polega więc na tym, że w imieniu wszystkich właścicieli zawiera umowy na wykonanie usług i dostaw materiałów do nieruchomości wspólnej oraz pośredniczy w dostawie wody i cię oraz odbioru śmieci. W celu zapłacenia za usługi i materiały wspólnota pobiera zaliczki od właścicieli lokali na pokrycie kosztów utrzymania nieruchomości wspólnej i lokali indywidualnych. Co najmniej raz do roku wspólnota dokonuje rozliczenia kosztów utrzymania nieruchomości wspólnej i lokali indywidualnych. Rozliczenie polega na porównaniu należnych zaliczek za rok kalendarzowy z kosztami odniesionymi do tego okresu. Termin wpłaty zaliczki został określony ustawowo na 10. każdego miesiąca z góry, co oznacza, że wpłata zaliczki powinna nastąpić przed potencjalnym terminem zapłaty za zamówione materiały i usługi. Wspólnota nie posiada żadnego kapitału własnego, dlatego wpłata zaliczek jest podstawowym narzędziem zachowania płynności finansowej, a wszelkie działania dyscyplinujące terminowość wpłat, jak monitorowanie dłużników, czy naliczanie i pobieranie odsetek za nieterminowe wpłaty, należą do głównych zadań zarządu wspólnoty.
W ocenie Wspólnoty dochody z zaliczek wnoszonych przez właścicieli lokali użytkowych podlegają zwolnieniu z podatku dochodowego na mocy art. 17 ust. I pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Powołując się na wyrok NSA-OZ we Wrocławiu z dnia 16.10.1995 r. wspólnota wywodziła, że przez gospodarkę zasobami mieszkaniowymi należy rozumieć działania mające na celu utrzymanie substancji lokalowej, tj, pomieszczeń lokalnych i użytkowych.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. w powołanym postanowieniu z dnia [...] stwierdził, że stanowisko Wspólnoty w zakresie uznania dochodów pochodzących z zaliczek wnoszonych przez właścicieli lokali użytkowych za podlegające zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych, jest nieprawidłowe.
Powołując się na pismo Ministra Finansów znak [...] z dnia [...]r., organ stwierdził, że opłaty i koszty związane z lokalami użytkowymi nie mieszczą się w zakresie pojęcia gospodarki zasobami mieszkaniowymi. Zasadnym, zdaniem organu, jest rozumienie pojęcia "zasoby mieszkaniowe" użytego w art. 17 ust. 1 pkt 44 ustawy z dnia 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. Nr 54, poz. 654 ze zm. ) -dalej: updp, nie tylko jako lokale mieszkalne, ale również pozostałe pomieszczenia i urządzenia wchodzące w skład budynku mieszkalnego, lub znajdującego się poza nim, których istnienie jest niezbędne do prawidłowego korzystania z mieszkań przez mieszkańców, jak również ułatwiające im dostęp do budynku mieszkalnego oraz zapewniające sprawne jego funkcjonowanie oraz administrowanie. Lokale użytkowe, w których prowadzona jest działalność gospodarcza nie spełniają ww. funkcji, zatem dochody uzyskane z tytułu zaliczek wnoszonych przez ich właścicieli, należy uznać za dochody z innej działalności niż gospodarka zasobami mieszkaniowymi.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 44 updp, opodatkowaniu podlegać będzie, bez względu na cel, na jaki zostanie przeznaczony, jedynie dochód osiągnięty z innej działalności, niż gospodarka zasobami mieszkaniowymi. Opodatkowaniu podlegać będą zatem dochody z działalności gospodarczej, która nie jest podstawową działalnością prowadzoną przez podatników, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 44 updp, jak również dochody uzyskane z gospodarki zasobami mieszkaniowymi, które nie zostaną przeznaczone na cele związane z utrzymaniem tych zasobów. Według organu przychody z zaliczek wnoszonych przez właścicieli lokali użytkowych stanowią zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 updp przychód podatkowy, który zgodnie z art. 7 ust. 2 updp należy uwzględnić przy ustalaniu dochodu do opodatkowania. Zgodnie bowiem z powołanym wyżej art. 12 ust. 1 pkt 1 updp, przychodami są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym różnice kursowe. W przypadku, gdy po uwzględnieniu kosztów uzyskania ww. przychodów, określonych zgodnie z art. 15 i art. 16 ust. 1updp, wystąpi dochód - będzie podlegał on opodatkowaniu na zasadach określonych w ustawie i to bez względu na cel, na jaki zostanie przeznaczony.
Wspólnota pismem z dnia [...]roku wniosła zażalenie na w/w postanowienie, wnioskując o jego zmianę i uznanie, że dochody pochodzące z zaliczek wnoszonych przez właścicieli lokali użytkowych podlegają zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych, jako przychody z gospodarki zasobami mieszkaniowymi. Strona wskazała, że wspólnota mieszkaniowa nie zajmuje się zarządzaniem, ani pokrywaniem kosztów utrzymania lokali (tym zajmują się bowiem ich właściciele poza strukturą wspólnoty), natomiast właściciele lokali płacą zaliczki na utrzymanie części wspólnej budynku. Opłaty i koszty związane z budynkami mieszkalnymi, wraz z towarzyszącą im infrastrukturą techniczną, stanowią zatem przychody i koszty gospodarki zasobami mieszkaniowymi, co pozostaje w zgodzie z powołanym pismem Ministra Finansów.
Strona podkreśliła, że zgodnie z Polską Klasyfikacją Obiektów Budowlanych, budynek przy którym istnieje Wspólnota, jest klasyfikowany jako mieszkalny, bowiem udział powierzchni użytkowanej na cele mieszkalne wynosi 85,84%, a na cele niemieszkalne 14,16%. Oznacza to, że zaliczki na utrzymanie nieruchomości wspólnej, które wpłacają właściciele wszystkich lokali są opłatami na utrzymanie budynku mieszkalnego, czyli na utrzymanie zasobów gospodarki mieszkaniowej. Strona podniosła również, że właściciele lokali użytkowych są, jako członkowie wspólnoty mieszkaniowej, obowiązani do wnoszenia zaliczek na cele związane z utrzymaniem nieruchomości wspólnej, niezależnie od tego, czy lokal taki jest faktycznie wykorzystywany. Odnosząc się do zaliczek wnoszonych na poczet dostarczanych do lokali, za pośrednictwem wspólnoty, mediów strona stwierdziła, że Wspólnota ma wspólne instalacje wodne i kanalizacyjne, które stanowią część składową budynku. Właściciele mogą pozyskiwać wodę wyłącznie za pośrednictwem wspólnoty mieszkaniowej, gdyż przedsiębiorstwo wodociągowe nie podpisze umowy z poszczególnymi właścicielami lokali. W tym przypadku wspólnota mieszkaniowa jest wyłącznie redystrybutorem tego medium. Wyłącznie dzieli koszty między właścicielami, czyli nie uzyskuje z tego tytułu żadnych dochodów. W związku z tym, że są to opłaty i koszty związane bezpośrednio z funkcjonowaniem budynku mieszkalnego, jako całości, będą to dochody związane z gospodarką zasobami mieszkaniowymi, a nie z "innej działalności gospodarczej niż gospodarka zasobami mieszkaniowymi".
Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G., wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. odmówił zmiany postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. Organ odwoławczy wskazał, że wspólnota mieszkaniowa, jako jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej podlega ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych (art. 1 ust. 2). W myśl art. 12 ust. 1 tej ustawy przychodami są w szczególności otrzymane pieniądze i wartości pieniężne, bez względu na ich źródło pochodzenia. Oznacza to, że wszystkie środki pieniężne jakie wpływają na rachunek wspólnoty stanowią przychód. Dotyczy to zarówno płaconych przez współwłaścicieli zaliczek na pokrycie kosztów zarządu związanych z nieruchomością wspólną, jak i opłat za dostarczane media. W art. 17 ust. 1 pkt 44 zawarto zwolnienie m.in. dla dochodu wspólnot mieszkaniowych, jednak pod warunkiem, że dochód ten jest uzyskany z gospodarki zasobami mieszkaniowymi oraz zostaje przeznaczony na utrzymanie zasobów mieszkaniowych. Oba te warunki muszą być spełnione łącznie. Istotny dla zwolnienia z podatku jest więc nie tylko cel, na jaki ma być przeznaczony dochód, ale również źródło jego pochodzenia. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy powtórzył i podtrzymał argumentacje organu I instancji, co do pojęcia zasobów mieszkaniowych i gospodarki tymi zasobami oraz podzielił stanowisko, co do tego, że lokale użytkowe nie stanowią zasobu mieszkaniowego, a w konsekwencji przedmiotowe dochody uzyskane z tytułu zaliczek wnoszonych przez właścicieli tych lokali nie korzystają ze zwolnienia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 44 updp.
Na powyższą decyzję Wspólnota Mieszkaniowa, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o zmianę powyższej decyzji i uznanie, iż dochody pochodzące z zaliczek wnoszonych przez właścicieli lokali użytkowych podlegają zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych.
W uzasadnieniu skarżąca Wspólnota powtórzyła argumentację zawartą w zażaleniu. Podkreśliła, że dla ustalenia, co stanowi istotę gospodarki zasobami mieszkaniowymi konieczne jest uwzględnienie, że sytuacja prawna wspólnot mieszkaniowych jest diametralnie inna niż spółdzielni mieszkaniowych, czy TBS-ów, które posiadają osobowość prawną. Powołując się na przepisy art. 6 i 12 ustawy o własności lokali, strona skarżąca wskazała ponownie, że Wspólnota nie zarządza lokalami, ale nieruchomością wspólną, a wnoszone przez właścicieli wszystkich lokali zaliczki są przeznaczane na potrzeby związane z utrzymaniem nieruchomości wspólnej. Strona, wskazując, że z zakresu zwolnienia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 44 updp, zostały wyłączone dochody z innej działalności gospodarczej niż gospodarka zasobami mieszkaniowymi, podkreśliła, że Wspólnota obsługując budynek wraz z lokalami nie prowadzi działalności gospodarczej, bowiem nie ma swobody rozpoczęcia i zakończenia obsługi tych lokali. Strona zwróciła tez uwagę na fakt, że w stosunku do podatku od towarów i usług Ministerstwo Finansów wyłączyło z opodatkowaniu podatkiem VAT wpłaty właścicieli na utrzymanie nieruchomości wspólnej oraz media dostarczane do lokali (Pismo urzędowe Ministerstwa Finansów nr [...] z [...]r.), uznając, że zaliczki (kwoty) wpłacane przez członków wspólnoty na pokrycie kosztów zarządu nieruchomością wspólną, jak i poszczególnych wyodrębnionych lokali nie stanowią obrotu w rozumieniu art. 15 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz. 50. ze zm.), ale są partycypacją w kosztach jednostki organizacyjnej - wspólnoty mieszkaniowej - przez jej członków.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) - dalej w skrócie psa. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez Sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 §1 pkt 1 lit. a i lit. c
W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Jednocześnie sąd nie mógł orzec o zmianie zaskarżonej decyzji i zwolnieniu z opodatkowania spornych dochodów, bowiem z powołanego art. 1 ust. 2 p.s.a. wynika kompetencja Sądu do oceny jedynie zgodności z prawem zaskarżonego aktu, nie zaś do rozstrzygania sprawy administracyjnej(podatkowej).
Przedmiotem sporu pomiędzy stronami jest kwestia prawidłowości interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego, dokonanej przez organy podatkowe na tle przestawionego przez stronę skarżącą stanu faktycznego. Zgodnie z art. 14a § 1 o.p., stosownie do swojej właściwości naczelnik urzędu skarbowego (...) na pisemny wniosek podatnika, płatnika lub inkasenta ma obowiązek udzielić pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w ich indywidualnych sprawach, w których nie toczy się postępowanie podatkowe lub kontrola podatkowa albo postępowanie przed sądem administracyjnym. Wniosek, o którym mowa w § 1, składa się do właściwego naczelnika urzędu skarbowego (...). Składając wniosek, podatnik, płatnik lub inkasent jest obowiązany do wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego oraz własnego stanowiska w sprawie ( art. 14a § 2 ). Interpretacja, o której mowa w § 1, zawiera ocenę prawną stanowiska pytającego z przytoczeniem przepisów prawa (art. 14a § 3 ).
Pytanie strony skarżącej, skierowane do organu podatkowego, dotyczyło możliwości objęcia zwolnieniem, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 44 updp, dochodów Wspólnoty, pochodzących z miesięcznych zaliczek wnoszonych przez właścicieli lokali użytkowych.
Przepis powyższy, powołany przez stronę, jako podstawa zastosowania zwolnienia od podatku dochodowego od osób prawnych, w brzmieniu obowiązującym od dnia 01.01.2007 r. stanowi, iż wolne od podatku są dochody spółdzielni mieszkaniowych, wspólnot mieszkaniowych, towarzystw budownictwa społecznego oraz samorządowych jednostek organizacyjnych prowadzących działalność w zakresie gospodarki mieszkaniowej uzyskane z gospodarki zasobami mieszkaniowymi - w części przeznaczonej na cele związane z utrzymaniem tych zasobów, z wyłączeniem dochodów uzyskanych z innej działalności gospodarczej niż gospodarka zasobami mieszkaniowymi. Jak słusznie wywodziły organy podatkowe, z powyższego przepisu należy wyprowadzić dwa warunki, pozwalające na objęcie zwolnieniem od podatku dochodów uzyskiwanych przez wymienione w tym przepisie podmioty: 1) dochody te musza pochodzić z gospodarki zasobami mieszkaniowymi oraz - 2) dochody te muszą zostać wykorzystane w określony sposób - na cele związane z utrzymaniem tych zasobów. Ze zwolnienia została natomiast wyłączona inna działalność tych podmiotów, niż gospodarka zasobami mieszkaniowymi, a więc inna, niż ich działalność podstawowa.
Swoje stanowisko co do tego, że kwoty pochodzące z zaliczek wpłacanych do Wspólnoty przez właścicieli lokali użytkowych nie podlegają zwolnieniu na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 44 updp, organ oparł na przekonaniu, że dochody te nie mogą być uznane za dochody pochodzące z gospodarki zasobami mieszkaniowymi, o czym decyduje użytkowy charakter lokali, wykluczający je z pojęcia zasobów mieszkaniowych. Powyższy pogląd oraz towarzysząca mu argumentacja są jednak, zdaniem Sądu nietrafne. Organy błędnie bowiem przyjmują za rozstrzygającą przesłankę charakter lokalu, z którego własnością związane są wnoszone zaliczki, podczas gdy kluczowe znaczenie dla ustalenia, czy wpłaty są związane z gospodarką zasobami mieszkaniowymi ma dopuszczalny zakres działania i gospodarki finansowej, prowadzonej przez Wspólnotę oraz zakres związanego z tym uprawnienia do pobierania składek od członków Wspólnoty, związany z charakterem obowiązku, z którego wynikają te wpłaty.
W tej mierze strona skarżąca zasadnie powołała się na przepisy ustawy z dnia 24.06.1994 r. o własności lokali (Dz.U. t.j. z 2000 r., Nr 80, poz. 903), w której określone zostały zadania wspólnoty mieszkaniowej oraz zakres jej działania. W myśl art. 6 w/w ustawy wspólnotę mieszkaniową tworzy ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości. Wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana. Zadania i prawa wspólnoty mieszkaniowej jako podmiotu praw i obowiązków ograniczają się do nieruchomości wspólnej, zostały bowiem wyznaczone - i ograniczone - zakresem praw i obowiązków właścicieli lokali, wchodzących w skład nieruchomości budynkowej, tj. praw i obowiązków wynikających z treści przysługującego im prawa własności lokalu i związanego z nim prawa współwłasności w nieruchomości gruntowej. Powyższe istotnie różnicuje, jak zauważa słusznie strona skarżąca, sytuację i pozycję prawną wspólnot mieszkaniowych od np. pozycji prawnej spółdzielni mieszkaniowych. Wspólnota nie jest bowiem podmiotem, który może prowadzić jakąkolwiek samodzielną działalność inną, niż będąca pochodną prawa współwłasności. Jej zadaniem jest zarząd nieruchomością wspólną i prowadzenie związanej z tym gospodarki finansowej.
Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali, nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Z kolejnych przepisów ustawy o własności lokali wynika, że: właściciel lokalu ma prawo do współkorzystania z nieruchomości wspólnej zgodnie z jej przeznaczeniem (art. 12 ust.1), pożytki i inne przychody z nieruchomości wspólnej służą pokrywaniu wydatków związanych z jej utrzymaniem, a w części przekraczającej te potrzeby przypadają właścicielom lokali w stosunku do ich udziałów. W takim samym stosunku właściciele lokali ponoszą wydatki i ciężary związane z utrzymaniem nieruchomości wspólnej w części nie znajdującej pokrycia w pożytkach i innych przychodach, (art. 12 ust.2). Właściciel (...) jest obowiązany utrzymywać swój lokal w należytym stanie, przestrzegać porządku domowego, uczestniczyć w kosztach zarządu związanych z utrzymaniem nieruchomości wspólnej, korzystać z niej w sposób nie utrudniający korzystania przez innych współwłaścicieli oraz współdziałać z nimi w ochronie wspólnego dobra (art. 13 ust. 1). Na koszty zarządu nieruchomością wspólną składają się w szczególności: 1) wydatki na remonty i bieżącą konserwacje, 2) opłaty za dostawę energii elektrycznej i cieplnej, gazu i wody, w części dotyczącej nieruchomości wspólnej, oraz opłaty za antenę zbiorczą i windę, 3) ubezpieczenia, podatki i inne opłaty publicznoprawne, chyba ze są pokrywane bezpośrednio przez właścicieli poszczególnych lokali, 4) wydatki na utrzymanie porządku i czystości, 5) wynagrodzenie członków zarządu lub zarządcy. W art. 15. 1 został ustanowiony obowiązek właścicieli lokali do uiszczania zaliczek na pokrycie kosztów zarządu zaliczki w formie bieżących opłat, płatnych z góry do dnia 10 każdego miesiąca.
Powyższe przepisy wskazują jednoznacznie na dopuszczalny zakres i cel działania wspólnoty mieszkaniowej. Nie jest nim zarządzanie, ani pokrywanie kosztów utrzymania lokali, to bowiem należy do obowiązków właścicieli lokali, a nie wspólnoty. Obowiązek wnoszenia zaliczek na rzecz wspólnoty mieszkaniowej jest natomiast formą realizacji przez współwłaścicieli obowiązku partycypowania w kosztach utrzymania nieruchomości wspólnej i zarządu tą nieruchomością. Tak, jak wskazuje strona skarżąca, zaliczki przeznaczone na utrzymanie części wspólnej budynku tj. dachów, kominów, ścian, instalacji wspólnych, klatek schodowych, strychów itp., nie mogą być uznane za związane z konkretnymi lokalami, czy to użytkowymi, czy mieszkalnymi. Zawsze są to kwoty dotyczące nieruchomości wspólnej - to wynika bowiem z zakresu prawa wspólnoty mieszkaniowej do pobierania tych zaliczek. Za istotny należy zatem uznać nie charakter lokali, wchodzących w skład nieruchomości, ale charakter całej nieruchomości budynkowej, a w dalszej kolejności - czy określone wydatki dotyczące nieruchomości wspólnej dotyczą zarazem, z uwagi na swój charakter, "zasobów mieszkaniowych".
W rozpoznawanej sprawie nie było przedmiotem sporu, że nieruchomość, w związku z którą istnieje Wspólnota, ma charakter mieszkalny. Zakwalifikowanie budynku jako mieszkalnego następuje na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.12.1999 r. w sprawie polskiej klasyfikacji obiektów budowlanych (Dz. U. Nr 112, poz. 1316), - i jest możliwe w odniesieniu do obiektu budowlanego, którego co najmniej połowa całkowitej powierzchni użytkowej jest wykorzystywana do celów mieszkalnych. W przypadku skarżącej Wspólnoty udział powierzchni użytkowanej na cele mieszkalne wynosił 78,90%.
Organy obu instancji były również zgodne co do tego, że w określeniu "zasoby mieszkaniowe" mieszczą się zarówno lokale mieszkalne, jak i pozostałe pomieszczenia i urządzenia wchodzące w skład budynku mieszkalnego lub znajdujące się poza nim, których istnienie jest niezbędne dla prawidłowego korzystania z mieszkań przez mieszkańców. Powoływane w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. pismo Ministerstwa Finansów z dnia [...] za gospodarkę zasobami mieszkaniowymi uznawało działania dotyczące nie tylko budynków mieszkalnych wraz z wyposażeniem technicznym i przynależnymi pomieszczeniami (klatki schodowe, piwnice, strychy, garaże, windy), ale także np. rurociągi i przewody sieci wodociągowo - kanalizacyjnej, gazowej i ciepłowniczej, sieci elektroenergetyczne i telefoniczne, budowle inżynieryjne, budowle komunikacyjne, jak: drogi osiedlowe, ulice, chodniki, inne budowle i urządzenia związane z ukształtowaniem i zagospodarowaniem terenu, mające wpływ na prawidłowe funkcjonowanie osiedlowych budynków mieszkalnych.
Biorąc pod uwagę powyższe, skoro organ nie poddaje w wątpliwość, że w/w składniki zasobów mieszkaniowych tworzą także nieruchomość wspólną, o jakiej mowa w art. 3 ustawy o własności lokali, to brak jest podstaw, by zaliczki wnoszone na poczet utrzymania i zarządu tą nieruchomością przez właścicieli lokali użytkowych uznać za niepochodzące z gospodarki zasobami mieszkaniowymi. Organ podkreślał w swojej decyzji, że istotny jest nie tylko cel, na jaki ma być przeznaczony dochód, ale także źródło jego pochodzenia, z czym należy się zgodzić. Tym niemniej należy stwierdzić że źródłem pochodzenia dochodu z przedmiotowych zaliczek, także wnoszonych przez właścicieli lokali użytkowych, nie jest lokal, użytkowanie lokalu czy też gospodarka tym lokalem, ale obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania i zarządu nieruchomością wspólną - co wynika jednoznacznie z przytoczonych wyżej przepisów ustawy o własności lokali. Bez znaczenia, zdaniem Sądu, pozostaje również fakt, że część zaliczki zostaje przeznaczona na poczet kosztów dostawy mediów i wywozu śmieci, także obejmujących część przypadającą na poszczególne lokale. Jak bowiem zauważył strona skarżąca, właściciele lokali nie mogą indywidualnie zawierać umów z dostawcami energii, wody oraz umów dotyczących wywozu śmieci. Wspólnota zapewnia dostarczenie mediów do budynku wraz z lokalami, wywóz śmieci z budynku oraz odbiór ścieków, i z tego tytułu uiszcza opłaty, dysponując zaliczkami wniesionymi przez właścicieli i dopiero później z nimi rozliczanymi. Wspólnota nie wykonuje tych usług na rzecz właścicieli, ani też nie sprawuje w tym zakresie zarządu ich lokalami. Zaliczki pobierane są przez Wspólnotę na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o własności lokali, jako pokrycie kosztów zarządu.
Reasumując Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie organy podatkowe błędnie uzależniały powiązanie wydatków ponoszonych przez właścicieli lokali wchodzących w skład budynku mieszkalnego z gospodarką zasobami mieszkaniowymi od charakteru lokalu, zamiast brać pod uwagę źródło, z którego wynikał obowiązek wnoszenia tych zaliczek. Tym samym dokonana przez organy wykładnia przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie uwzględniała zakresu, w jakim wspólnoty mieszkaniowe w ogóle mogły pobierać zaliczki w związku z prowadzeniem gospodarki w odniesieniu do budynku oraz znajdujących się w nim lokali.
Z uwagi na powyższe zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.s.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.s.a. W kwocie zasądzonej od organu na rzecz strony skarżącej uwzględniono uiszczony wpis od skargi w wysokości 200 zł, koszty zastępstwa procesowego przez doradcę podatkowego w wysokości 240 zł oraz opłatę skarbową od udzielonego pełnomocnictwa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło