II GSK 20/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Edward Kierejczyk (spr.) Sędziowie Zofia Borowicz NSA Janusz Zajda Protokolant Magdalena Rosik po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 3 października 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 1210/08 w sprawie ze skargi B. C.-K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., na skutek skargi B. C.-K., uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz fundusz pracy za okres od maja 1997 r. do grudnia 1998 r. w wysokości 11208,98 zł. Ze stanu faktycznego sprawy ustalonego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu [...] lipca 2007 r. do organu wpłynął wniosek skarżącej o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek, które powstały w okresie od maja 1997 r. do grudnia 1998 r. w związku z prowadzoną przez nią w latach 1994 – 2000 działalnością gospodarczą, z uwagi na trudną sytuację materialną, kiedy jej jedynym źródłem utrzymania jest emerytura w wysokości 524 zł netto miesięcznie. Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. organ I instancji odmówił skarżącej umorzenia zadłużenia uznając, że nie zachodzą w sprawie przesłanki całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), zwanej dalej u.s.u.s., ponieważ pomimo zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w jej gospodarstwie domowym znajduje się majątek podlegający zabezpieczeniu i egzekucji. Z emerytury prowadzona jest egzekucja ponad kwotę wolną od potrąceń, a pozostała suma nie pozbawia skarżącej możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Ponadto posiada własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, na którym istnieje faktyczna możliwość ustanowienia zabezpieczenia roszczeń organu przez wpis do hipoteki. Tym samym za umorzeniem należności nie przemawia również ważny interes skarżącej, o którym mowa w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej rozporządzeniem. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił tę decyzję, lecz z innych powodów niż wymienione w skardze. Zwrócił uwagę, że zaległości powstały pod rządami ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz.U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.). Została ona zmieniona ustawą z dnia 13 października 1998 r., która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1999 r. Zgodnie z art. 109 u.s.u.s. składki na ubezpieczenie społeczne i zasiłki oraz zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne należne za okres do 31 grudnia 1998 r. płatnicy składek obowiązani są rozliczać i opłacać na podstawie przepisów dotychczasowych. Zdaniem Sądu, z tak sformułowanego przepisu wynika, że w stosunku do składek należnych przed dniem 1 stycznia 1999 r. stosuje się przepisy o przedawnieniu zobowiązań określonych w ustawie z 1986 r., ponieważ jeżeli rozliczanie i opłacanie należności za okres do 31 grudnia 1998 r. następuje na podstawie przepisów dotychczasowych, to również według tych uregulowań należy oceniać ich wymagalność i przedawnienie. Wprawdzie w kwestii przedawnienia należności wobec ZUS powstałych pod rządami ustawy z 1986 r. odmienne stanowisko zajął Sąd Najwyższy, który w wyroku z dnia 12 lipca 2007 r., sygn. akt I UK 37/07 przyjął, że należy stosować przepisy u.s.u.s., jednakże nie rozważył on stosowania przepisów dotyczących przedawnienia w świetle przepisu przejściowego, jakim jest art. 109 u.s.u.s. Zgodnie z art. 35 ust. 3 i ust. 4 ustawy z 1986 r. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Ustawodawca przewidział sytuacje, które powodowały przerwanie biegu przedawnienia, a po jego przerwaniu termin ten biegł na nowo. Tym samym wydłużał się okres, w którym możliwa była egzekucja tych należności, jednakże nie można było ich dochodzić, jeżeli od momentu ich płatności upłynęło 10 lat. W tej sytuacji zadłużenie skarżącej do daty wydania decyzji w II instancji, tj. do dnia [...] marca 2008 r. uległo przedawnieniu w odniesieniu do składek, które do tej daty stały się wymagalne. Przesłankę przedawnienia organ obowiązany był uwzględnić z urzędu, ponieważ nie może dochodzić roszczeń już przedawnionych, a uwzględnienie w tej materii przepisów o przedawnieniu według art. 24 u.s.u.s., a nie art. 35 ust. 4 zd. 2 ustawy z 1986 r. stanowi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Postępowanie w części, która dotyczyło należności przedawnionych winno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., naruszenie następujących przepisów: 1. prawa materialnego, tj.: - art. 109 u.s.u.s. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez Sąd I instancji, że z artykułu tego wynika, iż w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne należne przed 1 stycznia 1999 r. należy stosować przepisy o przedawnieniu zobowiązań określonych w ustawie z 1986 r., - art. 35 ust. 3 i 4 ustawy z 1986 r. przez niewłaściwe zastosowanie prowadzące do wadliwego uznania, że do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne istniejących w dacie wejścia w życie u.s.u.s. należy stosować przepisy nieobowiązujące co do określenia czasu i przedawnienia zobowiązań, - art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i art. 23 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074), zwanej dalej ustawą zmieniającą, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, prowadzącą do przyjęcia, że do składek należnych za okres do 31 grudnia 1998 r. (należności od skarżącej za okres od maja 1997 r. do marca 1998 r.) przepisy te nie mają zastosowania. 2. postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 a i c oraz art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji pomimo braku naruszenia przepisów prawa materialnego w toku postępowania administracyjnego i wskazanie przez Sąd obowiązku organu umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego w części dotyczącej umorzenia należności przedawnionych. W oparciu o powyższe organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., ewentualnie o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi w trybie art. 188 p.p.s.a. W uzasadnieniu organ zwrócił uwagę, że w myśl art. 109 u.s.u.s. do składek należnych za okres do 31 grudnia 1998 r. należy stosować przepisy dotychczasowe, ale tylko w zakresie opłacania i rozliczania składek. Pod tym pojęciem należy rozumieć wysokość składek, podstawę wymiaru, sposób i formę ich opłacania, podmiot zobowiązany do ich opłacania, sposób sporządzania dokumentacji (deklaracji) oraz podstawy potrącania (rozliczania) wypłacanych świadczeń należnych do ZUS składek. Zdaniem organu, brak podstaw do zastosowania wykładni rozszerzającej tego przepisu i przyjęcie, że przepisy dotychczasowe stosuje się również przy ustalaniu przesłanek i okresu przedawnienia należności z tytułu składek należnych za okres do dnia 31 grudnia 1998 r. Brak przepisów rozgraniczających sytuację płatników w zakresie składek należnych za okres do 31 grudnia 1998 r. i po tej dacie przemawia, zdaniem organu, za przyjęciem, że nowa ustawa obowiązuje w całości i dotyczy wszystkich kwestii związanych z ubezpieczeniem społecznym, także składek należnych ZUS, które powstały zarówno pod rządami ustawy z 1986 r., jak i należnych za okres po 1 stycznia 1999 r., a tylko z wyraźnego wskazania art. 109 u.s.u.s. rozliczanie i opłacanie wcześniejszych składek odbywa się na podstawie przepisów dotychczasowych. Przedawnienie należności z tytułu składek wiąże się z ich opłacaniem i rozliczaniem i biegnie od daty ich wymagalności, jednakże nie mieści się w zakresie pojęcia rozliczania i opłacania tych składek, a tylko w tym zakresie należy stosować przepisy dotychczasowe. Ponadto, przedawnienie obejmuje należności, na które składają się nie tylko same składki ale także odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowe opłaty, a te nie wchodzą w zakres pojęcia składek określonych w art. 109. Okres przedawnienia składek skarżącej (jeszcze 5-letni pod rządami ustawy z 1986 r.) upływał odpowiednio 10 czerwca 2002 r., 10 lipca 2002 r. do 10 stycznia 2003 r. Zatem w dacie wejścia w życie nowej ustawy należności te nie były przedawnione i można było ich skutecznie dochodzić na podstawie aktualnie obowiązującej ustawy, a okres przedawnienia dla tych należności wynikał wprost z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. (w pierwotnym brzmieniu 5 lat, po zmianie tej ustawy – 10 lat). Tym samym organ podziela w tej materii stanowisko Sądu Najwyższego, wyrażone we wspomnianym przez Sąd I instancji wyroku z dnia 12 lipca 2007 r., a sprowadzające się do poglądu, że dłuższy okres przedawnienia odnosi się do należności jeszcze nieprzedawnionych. Wprawdzie Sąd Najwyższy nie odniósł się do art. 109 u.s.u.s., jednak zdaniem organu, Sąd ten uznał, że regulacja ta nie ma wpływu na kwestie przedawnienia należności, której ta sprawa dotyczyła. Tym samym zaległość skarżącej może ulec przedawnieniu dopiero po upływie terminów określonych w znowelizowanym art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Problem zaistniały w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii wykładni art. 109 u.s.u.s. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Sąd I instancji błędnie przyjął, że na mocy tego artykułu w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne należnych przed 1 stycznia 1999 r. należy stosować przepisy o przedawnieniu zobowiązań określonych w obowiązującej wówczas ustawie z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 109 u.s.u.s. składki na ubezpieczenie społeczne i zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne należne za okres do dnia 31 grudnia 1998 r. płatnicy składek są zobowiązani rozliczać i opłacać na podstawie przepisów dotychczasowych. Do dnia 31 grudnia 1998 r. kwestię rozliczania i opłacania składek regulowały przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (Dz.U. z 1989 r. Nr 46, poz. 250 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego (Dz.U. z 1993 r. Nr 68, poz. 330 ze zm.). Dotyczyły one takich kwestii jak rodzaj świadczeń z tytułu ubezpieczenia, ustalenie podstawy wymiaru i obliczanie wysokości składek, sposób i podmioty zobowiązane do ich opłacania itp. W zakresie przedawnienia należności z tytułu składek do dnia 31 grudnia 1998 r. zastosowanie znajdowała natomiast ustawa z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i funkcjonowaniu ubezpieczeń społecznych. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązująca od dnia 1 stycznia 1999 r., stanowi kompleksową regulację przepisów wskazanych wyżej aktów prawnych. Art. 109 tej ustawy wprowadza wyjątek od zasady stosowania przepisów "nowych", tj. ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, ale tylko w zakresie rozliczania i opłacania składek na ubezpieczenie społeczne i zasiłków oraz zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych. W świetle powyższego pojęcie "rozliczanie i opłacanie składek", o jakim mowa w tym przepisie, obejmuje zakres uregulowany do dnia wejścia w życie "nowych" przepisów (ustawy z 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych) wskazaną wyżej ustawą z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin oraz rozporządzeniem z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Pojęcie "rozliczanie i opłacanie składek" należy zatem rozumieć ściśle, odnosząc je do czynności poprzedzających rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia. Wskazany wyjątek nie dotyczy zatem kwestii związanych z przedawnieniem należności z tytułu składek należnych i nieprzedawnionych do dnia 31 grudnia 1998 r., uregulowanym dotychczas ustawą z 1986 r. o organizacji i funkcjonowaniu ubezpieczeń społecznych. Do dnia 31 grudnia 1998 r., a więc w okresie obowiązywania ustawy z 1986 r. o organizacji i funkcjonowaniu ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna (art. 35 ust. 3 ustawy z 1986 r.). Stosownie do art. 35 ust. 4 tej ustawy bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu płatności, rozłożenie spłaty należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Jednocześnie przepis ten przewidywał próg czasowy dochodzenia składek - składek nie można było dochodzić, jeżeli od terminu ich płatności upłynęło 10 lat. Zmianę w zakresie przedawnienia składek przyniosła ustawa z 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Stosownie do art. 24 ust. 4 tej ustawy w pierwotnym brzmieniu, obowiązującym do dnia 1 stycznia 2003 r., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia po upływie 10 lat licząc od dnia ich wymagalności. Bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Przepis ten zmieniono ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw - termin przedawnienia uległ wydłużeniu do 10 lat, licząc od dnia, w którym należności stały się wymagalne. Ustało ograniczenie skutków przerwania terminu przedawnienia związane z upływem czasu od daty płatności składek i niemożnością dochodzenia należności. Definicja "należności z tytułu składek" została zawarta w art. 24 ust. 2 u.s.u.s., zgodnie z którym należnościami tymi są składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Do tak rozumianych należności z tytułu składek należy zatem odnieść termin przedawnienia wskazany w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. W związku z tym, że w ustawie z 1998 r. brak przepisów przejściowych przenoszących tę materię do poprzedniego stanu prawnego, a w art. 109 tej "nowej" ustawy z 1998 r. odniesiono się tylko do rozliczania składek i ich wymiaru, to do kwestii związanych z przedawnieniem należy stosować nowe przepisy. Bezpośrednie stosowanie "nowej" ustawy w zakresie przedawnienia nie wiąże się z wprowadzeniem nowych zobowiązań, czy reaktywacją zobowiązań wygasłych. Mamy tutaj do czynienia z działaniem ustawodawcy, polegającym na wprowadzeniu, co do zasady, dłuższego terminu przedawnienia należności z tytułu składek. Oznacza to, że stosowanie wprost przepisów o przedawnieniu, wprowadzonych ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r., do należności z tytułu składek powstałych przed dniem 1 stycznia 2003 r. nie stanowi naruszenia zasady lex retro non agit, pod warunkiem jednak, że nowy termin przedawnienia nie jest odnoszony do sytuacji, gdzie termin przedawnienia minął. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd prezentowany w dotychczasowym orzecznictwie (por. wyroki NSA z dnia 14 marca 2007 r. II GSK 338/06, z dnia 9 grudnia 2008 r. II GSK 547/08, z dnia 20 stycznia 2009 r. II GSK 651/08, z dnia 18 marca 2009 r. II GSK 835/08), że należności, które nie uległy przedawnieniu do dnia 31 grudnia 2002 r. włącznie, podlegają nowym regułom przedawnienia obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. We wskazanych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że ustawodawca może dowolnie regulować kwestię przedawnienia roszczeń, w tym wydłużać terminy przedawnienia, i nie wpływa to w żaden sposób na wysokość zobowiązania, która jest stała. NSA podkreślał, że brak również podstaw do przyjęcia istnienia "prawa do przedawniania", które jako prawo nabyte dłużnika podlegałoby ochronie. Skoro w trakcie biegu terminu przedawnienia następuje jego wydłużenie przez ustawodawcę, należy stosować nowe przepisy, to jest nowy termin przedawnienia. Nie ma tu miejsca działanie prawa wstecz. Do działania prawa wstecz dochodziłoby wtedy kiedy ustawodawca wydłużyłby termin przedawnienia roszczenia, który już upłynął. Wówczas wygasłe roszczenie "odżyłoby" na nowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 listopada 2006 r. III SA/Wa 2425/06 (LEX nr 328643) zauważył natomiast, że "z dniem 1 stycznia 2003 r., ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.), wprowadzony został dziesięcioletni termin przedawnienia należności poprzez zmianę art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Brak przepisów przejściowych w ustawie nowelizującej oznacza, że przedawnienie należności winno być oceniane w oparciu o przepisy w brzmieniu znowelizowanym. Okoliczność, że należność powstała przed dniem wejścia w życie nowelizacji nie ma tu znaczenia. Z dniem wejścia w życie przepisu w nowym brzmieniu stosowanie przepisu dotychczasowego wymaga wyraźnego ustawowego odesłania.". Również w powołanym przez Sąd I instancji i stronę wnoszącą skargę kasacyjną wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2007 r. (I UK 37/07, OSNP 2008, Nr 17-18, poz. 266) podkreślono, że "prawo zmiany terminów przedawnienia jest domeną ustawodawcy i skoro ma w ten sposób wpływ na stosunki cywilnoprawne, to obejmuje ono również stosunki publicznoprawne (należności składkowe). Inaczej mówiąc dłużnik musi się poddać terminom przedawnienia wydłużanym przez ustawodawcę w czasie trwania stosunku prawnego". Do przytoczonego poglądu nawiązał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 lipca 2008 r. I UZP 4/08 (Biuletyn SN 2008, Nr 7, poz. 17), w której przyjęto, iż "do składek na ubezpieczenia społeczne należnych i nieprzedawnionych przed dniem 31 grudnia 2002 r. należy stosować przepis art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074)". Podobne stanowisko Sąd Najwyższy zajął w uchwale z dnia 2 lipca 2008 r. II UZP 5/08 (Biuletyn SN 2008, Nr 7, poz. 16). Konsekwencją przyjęcia wskazanego stanowiska jest stwierdzenie, że do nieprzedawnionych do dnia 31 grudnia 2002 r. należności stosuje się nie tylko nowy, wydłużony, termin przedawnienia, ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać zaś należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia. W toku dotychczasowego postępowania przed Sądem I instancji zaskarżona decyzja kontrolowana była wyłącznie pod kątem upływu terminu przedawnienia należności z tytułu składek przy zastosowaniu art. 35 ust. 4 ustawy z 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych. W związku z tym, że pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. co do możliwości stosowania powołanego przepisu jest nietrafny, zachodzi potrzeba oceny kontrolowanej decyzji przy uwzględnieniu zmian stanu prawnego, które następowały po dacie wymagalności składek oraz rozważenia, czy i ewentualnie które należności z tytułu składek uległy przedawnieniu do dnia 31 grudnia 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając wynikające dla niego z art. 183 § 1 p.p.s.a. związanie granicami skargi kasacyjnej nie oceniał natomiast zasadności odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz fundusz pracy, kwestionowanej w skardze z dnia [...] kwietnia 2008 r. na decyzję ZUS. W konkluzji należy stwierdzić, że z powodów wyżej przedstawionych skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 i art. 207 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Sąd skorzystał z możliwości odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz wnoszącego skargę kasacyjną, biorąc pod uwagę trudną sytuację materialną skarżącej B. C.-K..