II OSK 356/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-02-12
Skład orzekający: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski, Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędzia del. WSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na decyzję administracyjną wyłącza możliwość stwierdzenia nieważności tej decyzji w późniejszym postępowaniu, jeśli wniosek o stwierdzenie nieważności opiera się na okolicznościach niebadanych przez sąd w poprzednim postępowaniu?Ratio decidendi
Prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na decyzję administracyjną nie wyłącza automatycznie możliwości stwierdzenia nieważności tej decyzji w późniejszym postępowaniu, jeśli wniosek o stwierdzenie nieważności opiera się na okolicznościach faktycznych i prawnych, które nie były przedmiotem badania przez sąd w poprzednim postępowaniu. Organ administracji publicznej jest obowiązany rozpoznać żądanie strony co do istoty, stosując przepisy dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku J. M. o stwierdzenie nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego. Organ administracji odmówił stwierdzenia nieważności, wskazując, że skarga na decyzję nakazującą rozbiórkę została wcześniej prawomocnie oddalona przez NSA. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. J. M. wniosła skargę kasacyjną, zarzucając sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, w tym błędną wykładnię art. 153 p.p.s.a. oraz brak ustosunkowania się do zarzutów dotyczących niewyjaśnienia stanu faktycznego i skierowania decyzji rozbiórkowej tylko do jednego ze współwłaścicieli.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędziowie Sędzia NSA Leszek Leszczyński (spr.) Sędzia del. WSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Protokolant Andrzej Nędzarek po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1136/08 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie 2. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz J. M. kwotę 320 zł (trzysta dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Wyrokiem z dnia 10 października 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1136/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją z dnia [...] maja 1996 r. nr [...] Prezydent Miasta Krakowa na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414) oraz art. 104 k.p.a. nakazał inwestorowi T. M. - dokonanie rozbiórki obiektu budowlanego będącego w budowie na terenie działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] bez wymaganego pozwolenia.
Decyzją z dnia [...] czerwca 1997 r., znak: [...] Wojewoda Krakowski na podstawie art. 87 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89 z 1994 r., poz. 414, z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 9, poz. 26, z późn. zm.) - po rozpatrzeniu odwołania T. M. - utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 1996 r. Prezydenta Miasta Krakowa.
Wniosek o stwierdzenie nieważności złożyła J. M..
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008r. znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 157 § 1 w związku z art. 158 § 1 i art. 156 § 1 k.p.a. w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 1190/07, po ponownym rozpatrzeniu wniosku J. M., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Krakowskiego z dnia [...] czerwca 1997 r., znak: [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] maja 1996 r., znak: [...].
Organ wskazał, iż decyzja Wojewody Krakowskiego z dnia [...] czerwca 1997 r., znak: [...] w związku ze złożoną na nią skargą przez T. M., była już przedmiotem rozpatrywania przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie. Prawomocnym wyrokiem z dnia 30 kwietnia 1999 r., sygn. akt II SA/Kr 1271/97, Sąd wniesioną skargę oddalił. Zdaniem organu oddalenie prawomocnym wyrokiem skargi T. M. na decyzję Wojewody Krakowskiego z dnia [...] czerwca 1997 r., znak: [...] stanowi przesłankę o charakterze przedmiotowym, skutkującą odmową stwierdzenia nieważności w/w decyzji organu wojewódzkiego z dnia [...] czerwca 1997 r., znak: [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] maja 1996 r., znak: [...].
Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku J. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2008 r., znak: [...].
W uzasadnieniu organ stwierdził, iż wniosek nie jest zasadny. Jak stwierdzono, z analizy przesłanych akt sprawy wynika, że prowadzone postępowanie i wszystkie wydane rozstrzygnięcia przez organy I i II instancji, dotyczące pobudowanego samowolnie obiektu budowlanego kierowane były do inwestora – T. M.. Organ podał dalej, że decyzja Wojewody Krakowskiego z dnia [...] czerwca 1997 r. w związku ze złożoną na nią skargą przez T. M. była już przedmiotem rozpatrywania przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie. Prawomocnym wyrokiem z dnia 30 kwietnia 1999 r., sygn. akt II SA/Kr 1271/97 skarga została oddalona. Z tego też względu, w ocenie organu, nie było potrzeby odnoszenia się do zarzutów J. M. zawartych we wniosku, które nie wnosiły istotnych nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję, poza informacją, że skarżąca jako strona nie brała udziału w prowadzonym postępowaniu.
Skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2008 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. M., wnosząc o jej uchylenie.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. oraz art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez: (1) - nieprzedstawienie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wyczerpującej informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ administracji przy wydaniu zaskarżonej decyzji, a w szczególności nieustosunkowanie się do twierdzeń i zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy jak i odstąpienie od ponownej analizy argumentów zgłoszonych przez stronę w toku postępowania I i II instancyjnego. W tym zakresie strona podniosła między innymi, iż istotnym jest, że oddalenie skargi przez sąd administracyjny nie w każdym stanie faktycznym sprawy wyłącza możliwość stwierdzenia nieważności decyzji kontrolowanej przez Sąd. Podniosła też, iż rażące naruszenie prawa przy wydaniu decyzji rozbiórkowej dotyczyło m.in. niewyjaśnienia stanu faktycznego poprzez skierowanie decyzji rozbiórkowej wyłącznie wobec T.M. jako inwestora w sytuacji, gdy nieruchomość była przedmiotem współwłasności, a jednym ze współwłaścicieli była J.M.; (2) - nieprzedstawienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji; (3) - nierozstrzygnięcie i nieustosunkowanie się do treści wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji rozbiórkowej, który został złożony w trybie art. 159 kpa w treści pisma z dnia [...] grudnia 2007 r. oraz (4) - błędną wykładnię art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegającą na błędnym przyjęciu, iż sam fakt oddalenia skargi T.M. na decyzję rozbiórkową wyrokiem NSA OZ w Krakowie z dnia 30 kwietnia 1999 r. wyłącza możliwość stwierdzenia nieważności tej decyzji w ramach nowego postępowania w trybie art. 156 k.p.a. Skarżąca ponadto wskazała na okoliczności związane z rażącym naruszeniem prawa procesowego przy wydawaniu decyzji rozbiórkowej, polegającym przede wszystkim na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) powyższą skargę jako nieuzasadnioną wskazał, że organ administracji prawidłowo przeprowadził postępowanie nieważnościowe uznając, iż nie istnieją przesłanki do stwierdzenia nieważności kontrolowanych decyzji. Jak wskazano, celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego punktu widzenia, a mianowicie czy decyzja jest dotknięta wadą kwalifikowaną wskazaną w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa. Zdaniem Sądu Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wobec niemożności ponownej weryfikacji decyzji w trybie stwierdzenia nieważności prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanego aktu. Sąd stwierdził, że organ administracji zasadnie zwrócił uwagę na okoliczność, iż skarga T. M. na decyzję Wojewody Krakowskiego z dnia [...] czerwca 1997 r. została poddana kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie i prawomocnym wyrokiem z dnia 30 kwietnia 1999 r., sygn. akt II SA/Kr 1271/97 oddalona. Wyrok sądu oddalający skargę na kwestionowaną decyzję przesądza bowiem o tym, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Tym samym nie ma możliwości twierdzenia, iż zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności tej decyzji.
Sąd I instancji stwierdził ponadto, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 107 § 3 kpa w zakresie odnoszącym się do poprawności sporządzenia uzasadnienia przez organ administracji. Jak podał, uzasadnienie, jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego, w świetle związanych z nim norm prawa materialnego. Wskazał, że uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia tych wymogów nie spełnia, jednakże w ocenie Sądu uchybienie to nie stanowiło podstawy do uchylenia, gdyż nie naruszało przepisów postępowania w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. WSA nie uwzględnił również zarzutu nierozpoznania przez organ wniosku złożonego przez skarżącą w trybie art. 159 kpa. Stwierdził, że odnosi się on do ewentualnej bezczynności organu, która nie jest przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika J. M.. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz orzeczenie o kosztach postępowania, zarzucając Sądowi I instancji:
-(1) naruszenie prawa materialnego tj. art. 153 p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż oddalenie skargi przez sąd administracyjny na kwestionowaną decyzję automatycznie wyłącza możliwość stwierdzenia nieważności decyzji kontrolowanej już przez sąd administracyjny; oraz
-(2) naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak ustosunkowania się do zarzutów strony skarżącej, a które to zarzuty dotyczyły okoliczności mających znaczenie przy wykładni art. 153 p.p.s.a. z uwzględnieniem stanu faktycznego przedmiotowej sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że podstawą wydania zaskarżonego wyroku przez WSA w Warszawie jest przyjęcie poglądu, iż w sytuacji, gdy został już wydany wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na kwestionowaną decyzję, to przesądza to o tym, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i nie ma już możliwości twierdzenia, iż zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności tej decyzji.
Jak podał autor skargi kasacyjnej, w treści uzasadnienia wyroku NSA z dnia 20.06.2002 r. IV SA 1934/2000 wyrażony został pogląd, iż oddalenie skargi przez sąd administracyjny nie zawsze wyłącza możliwość stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji. Jeżeli skarga o stwierdzenie nieważności decyzji oparta jest na okolicznościach, na które Sąd nie powoływał się w wyroku, w którym wcześniej została oddalona skarga na niezgodność decyzji z prawem, nie istnieje związanie organu wyrokiem Sądu. Tym samym aby przyjąć, iż w sprawie istnieje związanie oceną prawną zawartą w wyroku oddalającym skargę na kwestionowaną decyzję, co mogłoby uzasadniać zamknięcie organowi administracyjnemu drogi do stwierdzenia nieważności decyzji, to koniecznym jest w pierwszej kolejności rozważenie i ustosunkowanie się do podniesionej w skardze argumentacji wskazującej na okoliczności dające podstawę do stwierdzenia nieważności w/w decyzji. Wnoszący skargę kasacyjną wskazał, że Sąd I instancji, wydając zaskarżony wyrok, nie odniósł się do takich okoliczności, przyjmując, iż sam fakt wcześniejszego oddalenia skargi na kwestionowaną decyzję, bez względu na okoliczności sprawy, wyłącza możliwość badania czy zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji.
Wskazano w tym miejscu, że J. M. w dniu [...] marca 2007 r. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] maja 1996 r. w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego położonego przy ul. [...] w Krakowie. Podstawę wniosku stanowią okoliczności, które nie były ujawnione oraz nie były przedmiotem oceny w ramach postępowania sądowego zakończonego wyrokiem NSA Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 30 kwietnia 1999 r., sygn. II SA/Kr 1271/97. W treści swojego wniosku J. M. podniosła, iż rażące naruszenie prawa przy wydaniu decyzji rozbiórkowej dotyczyło m.in. niewyjaśnienia stanu faktycznego poprzez skierowanie decyzji rozbiórkowej wyłącznie wobec T. M. jako inwestora w sytuacji, gdy nieruchomość była przedmiotem współwłasności, a jednym ze współwłaścicieli była J. M.. W takiej sytuacji inwestorem realizowanego obiektu byli wszyscy współwłaściciele nieruchomości. W konsekwencji organ administracji kierując nakaz rozbiórki wyłącznie do T. M. dokonał władczej ingerencji w prawo własności J. M., która nie brała udziału w postępowaniu, a tym samym dopuścił się rażącego naruszenia zarówno przepisów procesowych jak i przepisów prawa materialnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu badając jedynie czy w sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, które w niniejsze sprawie nie występują. Wynikająca z art. 183 p.p.s.a. zasada związania sądu odwoławczego granicami skargi kasacyjnej oznacza, że sąd ten jest związany wnioskiem skarżącego wynikającym ze skargi kasacyjnej, określającym przedmiot zaskarżenia jak i podstawy zaskarżenia z art. 174 p.p.s.a. Wskazane w art. 174 p.p.s.a. podstawy zaskarżenia determinują kierunek działalności badawczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który nie może z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych – poza podniesionymi w skardze kasacyjnej – wad zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy, w związku z czym jest zasadna. Opiera się zarówno na zarzucie naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania.
Autor skargi kasacyjnej nie ustrzegł się wprawdzie błędów w formułowaniu jej podstaw, z których pierwszy polegał na określeniu jednostki art. 174 p.p.s.a. jako par. 1 a nie pkt 1, natomiast drugi – na powołaniu naruszenia przepisów postępowania bez wskazania odpowiedniej jednostki tego przepisu. Ponadto, jako naruszenie prawa materialnego potraktował błędną wykładnię art. 153 p.p.s.a., który jest przepisem proceduralnym w postępowaniu przez sądem administracyjnym. Mimo, że autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił, w jakim sensie dostrzega materialnoprawny charakter tego przepisu, sama treść tego zarzutu wiąże się nie z wpływem tego przepisu na przebieg postępowania lecz na podstawę rozstrzygnięć zawartych w decyzjach administracyjnych, a następnie w wyroku, co wskazuje na jego aspekty materialnoprawne. Pozwala bowiem związać rozumienie tego przepisu jako podstawy braku stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej przez sąd I instancji w sytuacji, gdy sąd administracyjny wydał już wcześniej wyrok oddalający skargę na decyzję, w stosunku do której żądano stwierdzenia nieważności.
Trafny i zasadny jest w szczególności zarzut naruszenia przepisu postępowania w postaci art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak ustosunkowania się przez Sąd I instancji do zarzutów strony skarżącej odnośnie do podstawy stwierdzenia nieważności. W istocie bowiem Sąd I instancji, akceptując stanowisko Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) odnośnie do takiego wpływu wydanego wcześniej wyroku sądu administracyjnego, oddalającego skargę na decyzję, stwierdzenia nieważności której w aktualnym postępowaniu żądano, że oddalenie skargi wyłącza już dokonanie ponownej kontroli w ramach tego postępowania nadzwyczajnego.
W istocie postępowanie przez sądem I instancji obejmuje samodzielne badanie przez ten sąd zgodności z prawem podjętej decyzji w granicach danej sprawy, niezależnie od zarzutów i wniosków skargi oraz powołanej podstawy prawnej (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd I instancji w przypadku kontroli decyzji nakazującej rozbiórkę winien badać przesłanki jej legalności niezależnie od treści skargi. Nie oznacza to jednak, że na tej podstawie organ administracyjny już z tego zakresu kontroli może wyciągnąć wniosek, że nie podlega badaniu w postępowaniu o stwierdzenie nieważności jakakolwiek przesłanka nieważnościowa z tego tylko powodu, że każda kontrola sądu jest modelowo kontrolą wszechstronną, obejmującą potencjalnie wszystkie przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. W tym kontekście istotne jest uzasadnienie wyroku oddalającego skargę. Jeśli bowiem znalazłoby się w nim odniesienie do przesłanki, która zostaje podniesiona we wniosku o stwierdzenie nieważności, założenie powyższe z potencjalnego stałoby się aktualnym, bowiem z całą pewnością przesłanka ta byłaby badana i nie można byłoby jej badać ponownie. Jeśli natomiast w uzasadnieniu tego wyroku takiego odniesienia brak, mimo treści art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można z całą pewnością stwierdzić, ze sąd ten przesłankę tę badał.
Samo postępowanie o stwierdzenie nieważności jest postępowaniem odrębnym, niejurysdykcyjnym i nadzwyczajnym, w ramach którego organ administracji, do którego skierowano wniosek, dokonuje samodzielnie kontroli wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Dokonuje tego całościowo, niejako niezależnie od przesłanek wskazanych we wniosku. Fakt sformułowania we wniosku o stwierdzenie nieważności konkretnego zarzut względem decyzji oznaczać musi konieczność jej zbadania w ramach tego postępowania oraz wykazania przesłanek rozstrzygnięcia w uzasadnieniu decyzji.
Zasadność tego poglądu potwierdza także analiza treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. (OPS 6/09). Uchwała ta wprawie dotyczy przede wszystkim kwestii odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w sytuacji oddalenia skargi na tę decyzję przez sąd administracyjny, niemniej z jej tezy wynika, że w pozostałych, poza stwierdzeniem przez organ administracji przeszkody przedmiotowej czyniącej rozpoznanie wniosku niedopuszczalnym, organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie strony co do istoty, stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. Nie można zatem w świetle tej uchwały przyjąć, jak to wskazał Sąd I instancji (s. 6 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), że wyrok sądu oddalający skargę przesądza jednoznacznie o tym, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co z kolei przesądza to braku możliwości stwierdzenia, iż zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności tej decyzji.
Sąd I instancji wskazał przy tym na uchybienia w zakresie uzasadnienia decyzji podjętej przez organ administracji na gruncie art. 107 § 3 k.p.a., ale nie wyprowadził z tego stwierdzenia wniosku, że świadczy to w istocie o niedokonaniu kontroli w ramach wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. Wbrew zatem stwierdzeniu Sądu, uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie przesądza to rzecz jasna wyniku kontroli w ramach sprawdzania wystąpienia przesłanek art. 156 § 1 k.p.a., niemniej nie może oznaczać, że tej kontroli w ogóle się nie przeprowadza, zwłaszcza jeżeli z uzasadnienia wyroku oddalającego skargę nie wynika jakikolwiek stosunek do kwestii będącej przedmiotem wniosku.
W tym kontekście zasadny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem Sąd I instancji takich ustaleń w uzasadnieniu nie zaprezentował, a tym samym w toku rozstrzygania zarzutów skargi takich ustaleń nie dokonał. Nie dostrzegł tym samym naruszenia przez organ administracji art. 156 § 1 k.p.a., który wymagał od organu analizy wskazanych we wniosku przesłanek, opierając się błędnym przeświadczeniu odnośnie do roli poglądu wyrażonego we wcześniejszym, oddalającym skargę, wyroku sądu administracyjnego, w uzasadnieniu którego brak było analizy przesłanek, które mogły wystąpić w toku rozpatrywania wniosku o stwierdzenie nieważności. Zwłaszcza, że argumentacja dotycząca wskazania na jedną z przesłanek została wyraźnie we wniosku o stwierdzenie nieważności oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazana i mogła zostać jednoznacznie przez organ rozstrzygnięta. Z tego względu należało uznać trafność zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. przez Sąd I instancji.
Sąd zatem wydając wyrok w toku ponownego rozpatrzenia skargi, wykorzystując powyższe ustalenia, określi jednoznacznie, spełniając wymogi art. 141 § 4 p.p.s.a., relację pomiędzy treścią art. 153 p.p.s.a. a obowiązkiem, określonym także w uchwale NSA z dnia 7 grudnia 2009 r. (I OPS 6/09), polegającym na konieczności rozpoznania żądania strony co do istoty, czyli zbadania przez organ administracji rozpatrujący wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, faktu wystąpienia którejś z przesłanek nieważności określonych w art. 156 § 1 k.p.a.
W świetle powyższego, będąc związanym treścią skargi kasacyjnej, wskazującej na skuteczny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na gruncie art. 185 § 1 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 § 1 w zw. a art. 205 § 2 i § 3 p.p.s.a. oraz w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło