II OZ 392/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. O. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 910/07 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi G. O. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia [...] września 2007 r. r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenie G. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 października 2008 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżąca, mimo wezwania, w zakreślonym terminie nie uzupełniła braków formalnych zażalenia poprzez nadesłanie jego odpisu. Pisma, które skarżąca nadała w dniu 11 grudnia 2008 r. nie można zakwalifikować jako odpisu, ponieważ jego treść nie jest tożsama z treścią złożonego zażalenia. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca podniosła, że nie mogła nadesłać odpisu zażalenia z dnia 11 listopada 2008 r., ponieważ nie miała żadnej jego kopii i zwróciła się z prośbą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o nadesłanie kserokopii tego zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest oparte na usprawiedliwionych podstawach. Do zażalenia należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich pozostałym stronom występującym w sprawie (art. 47 § 1 w związku z art. 194 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Niewykonanie wezwania w zakresie nadesłania określonej liczby odpisów zażalenia nie oznacza samo przez się, że zażalenie podlega odrzuceniu z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych. O braku formalnym zażalenia z powodu niedołączenia odpisu zażalenia można mówić wówczas, gdy strona składając zażalenie nie dołączyła odpowiedniej liczby odpisów zażalenia i z tego względu zażalenie nie może otrzymać prawidłowego biegu. Zasadnicze znaczenia zatem ma ustalenie, czy odpisy zażalenia zostały dołączone do skargi oraz komu mają zostać one doręczone w celu nadania sprawie dalszego biegu. Oznacza to, że Sąd przed odrzuceniem zażalenia z uwagi na brak odpowiedniej liczby odpisów zażalenia powinien ocenić, kto jest stroną postępowania i czy brak odpisów zażalenia w liczbie określonej w wezwaniu uniemożliwia nadanie zażaleniu dalszego biegu. Zgodnie z art. 243 § 1 zdanie 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Oznacza to, że złożenie wniosku, a następnie przyznanie prawa pomocy może nastąpić przed wszczęciem postępowania sądowo-administracyjnego, a więc w momencie, gdy nie są jeszcze określone strony postępowania głównego. Z kolei postępowanie dotyczące wniosku o przyznanie prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma charakter incydentalny. Jakkolwiek ustawodawca nie wskazał wprost, że stroną w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy jest tylko wnioskodawca, to z analizy przepisów zawartych w Oddziale 2 Rozdziału 3 Działu V Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczących prawa pomocy wynika, że ustawodawca mówiąc o stronie postępowania dotyczącego przyznania prawa pomocy utożsamia pojęcie "strony" z pojęciem podmiotu występującego z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy np. w art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przypadku uregulowania zawartego w art. 247 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawodawca uściślił jeszcze pozycję procesową wnioskodawcy stanowiąc, iż przepis ten odnosi się tylko do strony występującej z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy i będącej jednocześnie stroną skarżącą. Ponadto, stosownie do art. 242 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wydatki za stronę zwolnioną od kosztów sądowych wykładane są z części budżetu sądu administracyjnego, w zakresie tego zwolnienia. Oznacza to, że rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy nie ma wpływu na prawa i obowiązki innych uczestników postępowania, co dodatkowo przemawia za taką wykładnią przepisów, iż stroną w postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy jest jedynie osoba występująca z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Za takim stanowiskiem opowiedziała się też H. Knysiak-Molczyk (Prawo pomocy ..... PS 2003 nr 11-12, s. 91). Podobne stanowisko zajął także Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 8 stycznia 2009 r., sygn. akt I OZ 946/08, z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt I OZ 939/08 oraz z dnia 23 lipca 2008 r., sygn. akt I OZ 545/08. Skoro krąg stron w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy ograniczono tylko do podmiotu występującego z takim wnioskiem to w konsekwencji stwierdzić należy, iż nienadesłanie odpisu zażalenia nie uniemożliwiało nadanie sprawie dalszego biegu. Oznacza to, że odrzucenie zażalenia z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych zażalenia poprzez nienadesłanie odpisów tego zażalenia było nieprawidłowe. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.