II SA/Ol 727/08
WyrokWSA w Olsztynie2008-10-16
Skład orzekający: Katarzyna Matczak, Hanna Raszkowska, Tadeusz Lipiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek wykonania inwentaryzacji i oceny technicznej robót budowlanych na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, jeśli nie wykazał uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego wykonanych robót i nie ocenił samodzielnie ich jakości, a także nie uwzględnił przedłożonej przez inwestora dokumentacji?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że organ nadzoru budowlanego naruszył przepisy postępowania, w tym art. 7 i 77 § 1 KPA. Nałożenie obowiązku wykonania inwentaryzacji i oceny technicznej na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego wymaga wykazania uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego wykonanych robót. Organ powinien najpierw samodzielnie ocenić jakość robót i sprawdzić, czy zostały wykonane przez osoby posiadające uprawnienia, a dopiero w przypadku braku wystarczającej wiedzy wystąpić o dodatkowe dokumenty. Niewykorzystanie przez organ nadzoru budowlanego przedłożonych przez inwestora dokumentów, takich jak oświadczenie wykonawcy i protokół pomiaru, stanowi naruszenie zasad postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Spółka A złożyła skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakładające na Spółkę obowiązek wykonania inwentaryzacji robót budowlanych i oceny technicznej poprawności ich wykonania. Postępowanie dotyczyło samowolnie wykonanych robót budowlanych związanych z montażem instalacji elektrycznej i technologicznej dla regału chłodniczego w sklepie. Spółka kwestionowała zasadność nałożenia obowiązku, twierdząc, że instalacja stanowi wyposażenie sklepu i nie wymaga pozwolenia na budowę, a także że przedłożyła dokumenty potwierdzające prawidłowe wykonanie instalacji, które organ zignorował.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Sąd orzekł również, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2008r. sprawy ze skargi Spółki A na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania inwentaryzacji wykonanych robót i oceny technicznej poprawności ich wykonania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 maja 2008r. II. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu
W dniu 11 kwietnia 2008r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (w skrócie: PINB) przeprowadził oględziny w zakresie samowolnie wykonanych robót budowlanych polegających na montażu instalacji elektrycznej i technologicznej chłodniczej dla regału chłodniczego w sklepie spożywczym "S." położonym przy ul. K. 6 w G. Oględziny przeprowadzono w obecności prokurenta firmy P. spółka jawna w G. – S.P. Z powyższej czynności sporządzono protokół oględzin zawierający ustalenia i wyjaśnienia prokurenta.
Pismem z 17 kwietnia 2008r. PINB zawiadomił prokurenta oraz Spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych polegających na montażu instalacji elektrycznej i technologicznej dla regału chłodniczego w sklepie spożywczym "S.".
Spółka poinformowała organ, iż w jej sklepie nie miała miejsca samowola budowlana, bowiem wykonana instalacja elektryczna i technologiczna jest elementem składowym regału chłodniczego, natomiast regał chłodniczy stanowi urządzenie techniczne, które wraz z innymi stanowi wyposażenie sklepu. Na montaż urządzenia klimatyzacyjnego nie jest natomiast wymagane ani pozwolenie ani też zgłoszenie. Dołączono dokumenty aktualnego pomiaru skuteczności zerowania i pomiaru izolacji zainstalowanego urządzenia technicznego na ścianie sklepu. Inspektor nadzoru budowlanego w dniu 19 maja 2008r. przeprowadził po raz kolejny oględziny sklepu, w trakcie, których stwierdzono min., że sposobu przeprowadzenia instalacji oraz rodzaju przewodów nie opisano, gdyż znajdują się one w zamkniętych profilach.
Postanowieniem z dnia "[...]" Nr "[...]" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na Spółkę Jawną "P." z siedzibą w G. u oraz na jej prokurenta S.P. obowiązek wykonania i przedstawienia w terminie 30 dni od daty otrzymania niniejszej decyzji inwentaryzacji wykonanych robót oraz oceny technicznej określającej poprawność ich wykonania. Jako podstawę prawną wskazano art. 81c ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu podano, że roboty zostały wykonane w 2007r., natomiast w maju 2008r. przebudowano instalację tj. przeniesiono na dach sklepu, zaś inwestor nie dopełnił obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, w związku, z czym naruszył art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, gdyż tego typu roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie prawomocnej decyzji. Organ podał, że w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem w postępowaniu naprawczym należy wykazać, że roboty te wykonano zgodnie ze sztuką budowlaną i nie zagrażają bezpieczeństwu użytkowania.
Na to postanowienie Spółka P. reprezentowana przez prokurenta S.P. złożyła zażalenie, w którym zarzuciła naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b w związku z art. 3 pkt 9, art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego oraz art. 124 § 2 i art. 104 kpa. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postępowania i ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Podniesiono, że instalacja regału chłodniczego na podstawie art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego stanowi wyposażenie samoobsługowego sklepu spożywczego, w związku z czym montaż tego urządzenia i jego instalacja dotyczyła urządzenia zapewniającego użytkowanie obiektu zgodnie z przeznaczeniem. Nadto podkreślono, że przeniesiony na dach obiektu wentylator ma wysokość 80 cm i na jego instalację nie jest wymagane pozwolenie na budowę ani zgłoszenie. Poinformowano, że w tej sprawie przekazano organowi kopie dokumentów potwierdzających prawidłowe wykonanie instalacji. Jako bezpodstawne oceniono nałożenie obowiązku wykonania przez skarżącą inwentaryzacji i oceny technicznej określającej poprawność wykonania instalacji elektrycznej chłodniczej. Nie wiadomo bowiem, na jakiej podstawie organ oparł wymóg uzyskania pozwolenia na budowę na zainstalowane urządzenie, skoro urządzenie zainstalowane na dachu nie przekracza 3 m wysokości. W tym stanie sprawy żądanie wykonania inwentaryzacji wykracza poza uprawnienia organu tym bardziej, że Spółka w czasie prowadzonego postępowania posiadała aktualne protokoły pomiarów skuteczności zerowania i pomiaru izolacji spornego urządzenia. Poza tym po jego zainstalowaniu na dachu w dniu 5 maja 2008r. zlecono uprawnionej firmie ponowne pomiary, które potwierdziły właściwe działanie urządzenia.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (w skrócie WINB) postanowieniem z dnia "[...]" Nr "[...]", powołując się na art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej nałożenia obowiązku na prokurenta Spółki S.P., zaś w pozostałej części utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W motywach uzasadnienia stwierdzono, że stroną w postępowaniu dotyczącym samowolnie wykonanych robót budowlanych jest tylko inwestor, którym w tej sprawie jest Spółka P. Nie występuje natomiast w charakterze strony jej prokurent S.P. Przywołano art. 8 § 1 Kodeksu spółek handlowych wskazując, że spółka osobowa może być również adresatem rozstrzygnięć organów administracyjnych. Wobec tego konieczne było uchylenie skarżonego postanowienia w tej części, gdzie zobowiązano prokurenta spółki do wykonania oceny technicznej i inwentaryzacji.
Nałożenie obowiązku przedłożenia oceny wraz z inwentaryzacją wykonanych robót uznano zaś za uzasadnione. Wyjaśniono, że wskazywany przez skarżącego art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego nie dotyczy regału chłodniczego oraz instalacji potrzebnej do jej prawidłowego użytkowania, przy czym regał chłodniczy nie może być uznany za urządzenie budowlane, gdyż stanowi on wyposażenie sklepu i nie ma wpływu na użytkowanie obiektu budowlanego. Nadto organ odwoławczy nie zgodził się ze Spółką, że wydając postanowienie wskazano niewłaściwą podstawę prawną. Zwrócono uwagę jedynie na nieprecyzyjne powołanie przepisu prawa, gdyż organ I instancji winien był wskazać odpowiedni ustęp artykułu 81c Prawa budowlanego, dający mu prawo do żądania określonej w tym przepisie dokumentacji, w tym przypadku ustęp 2. Wyjaśniono, że przepis ten nie występuje samodzielnie w podstawie prawnej rozstrzygnięć i z reguły towarzyszy mu norma określająca kierunek prowadzonego postępowanie. Uchybienie to nie stanowi jednak podstawy do uchylenia skarżonego postanowienia.
Wyjaśniono dalej, że postanowienia wydane w trybie art. 81c ust. 2 powołanej ustawy są w istocie postanowieniami dowodowymi, mającymi służyć organowi przy podejmowaniu rozstrzygnięcia merytorycznego. Organ, aby zakończyć prowadzone postępowanie musi ustalić, czy wykonane roboty zostały przeprowadzone zgodnie ze sztuką budowlaną i przez uprawnione osoby. Nie można jednak w żaden inny sposób ustalić tej kwestii, jak poprzez nałożenie obowiązku uzyskania opinii technicznej i inwentaryzacji. Dostarczone w tej sprawie przez stronę dokumenty nie wyjaśniają w ocenie organu wskazanych wyżej wątpliwości.
Końcowo organ podzielił pogląd skarżącego, iż nie istnieje obowiązek zgłoszenia instalacji agregatu na dachu poniżej 3 m właściwemu organowi, jak również uzyskania pozwolenia na budowę. Jednak skoro całe postępowanie dotyczy wykonania instalacji elektrycznej i chłodniczej dla regału chłodniczego, to podniesiony w zażaleniu zarzut traci rację bytu, gdyż nie dotyczy przedmiotu postępowania. Instalacja regału chłodniczego i przeniesienie agregatu na dach wiąże się z dokonaniem zmian w instalacji, które wymagały uzyskania pozwolenia na budowę. Nie zostały one bowiem ujęte w katalogu zamkniętym wyłączeń od omawianego obowiązku, wskazanym w art. 29 i 30 Prawa budowlanego.
Postanowienie to stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa wskazanych w zażaleniu, jak również przytoczyła argumentacje tam wskazaną. Dodatkowo wskazała powołując się na art. 30 pkt 3 lit. b Prawa budowlanego, że instalacja spornych urządzeń - chłodniczego nie wymaga pozwolenia na budowę, gdyż w określeniu "instalacja urządzeń" zawarte jest również pojęcie zmiany w instalacji w zakresie niezbędnym do instalacji urządzenia chłodniczego. Spółka uznała, że jeżeli organ I instancji za podstawę do nałożenia obowiązku przyjął samowolę budowlaną, która w jej ocenie nie występuje, to nałożenie wykonania przez skarżącą spółkę obowiązków ustalonych przez organ wymaga wskazania, co najmniej w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wątpliwości co do jakości zainstalowanego na dachu agregatu chłodniczego w zakresie zagrożeń bezpieczeństwa dla użytkowników i personelu, czego nie uczyniono. Podano, iż jeśli w ocenie organu odwoławczego regał chłodniczy jest wyposażeniem sklepu, to brak jest podstaw do żądania wykonania przez Spółkę dokumentacji budowlanej, tym bardziej, iż regał chłodniczy oprócz półek wyposażony jest w urządzenia klimatyzacyjne, które montowane są w samym regale lub na zewnątrz. Wskazano, iż taka sytuacja była poddana ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku - sygn. akt II SA/Łd 1670/99, w którym stwierdzono, że zamontowanie tego typu urządzeń nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia do odpowiedniego organu.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonego postanowienia. Dodatkowo wskazano, iż postępowanie organów nadzoru budowlanego w tej sprawie nie dotyczy instalacji umieszczonego na dachu urządzenia, jak podaje Spółka, lecz robót budowlanych w zakresie instalacji elektrycznej i chłodniczej w celu podłączenia urządzenia – regału chłodniczego. Wątpliwości organu dotyczyły jakości wykonanych robót w instalacjach.
Obecny na rozprawie w dniu 16 października 2008r. prokurent Spółki przedłożył pisemne oświadczenie wykonawcy instalacji elektrycznej z 6 maja 2008r. oraz protokół pomiaru skuteczności zerowania i oświadczył, że dokumenty te były okazywane PINB podczas oględzin w dniu 19 maja 2008r., lecz Inspektor stwierdził, że one go nie interesują.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 tej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sąd administracyjny w istocie nie może dokonywać samodzielnych ustaleń w sprawie, które mogłyby służyć jej merytorycznemu rozstrzygnięciu.
Stosownie, do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej: ustawą ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Zakres kontroli sądowoadministracyjnej określa art. 134 § 1 ustawy ppsa, który stanowi, że Sąd nie jest związany granicami skargi, czyli zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a to oznacza, że z urzędu bierze pod uwagę wszelkie naruszenie prawa, o którym nie wspomniano w skardze.
Z powołanych przepisów wynika zatem, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu, a zatem kontroluje czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Usunięcie zaskarżonego aktu z obrotu prawnego może nastąpić między innymi w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jego wydawaniu organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy ppsa. Z przepisu tego wynika, że Sąd obowiązany jest uchylić zaskarżony akt w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazać nadto należy, iż ustawa nie wymaga w tym przypadku, aby naruszenie przepisów postępowania miało wpływ na wynik sprawy. Wystarczy uznanie, że uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, str. 337). A zatem Sąd może zastosować ten przepis w przypadku jednoznacznego stwierdzenia, że organ dopuścił się "innego naruszenia przepisów postępowania" i naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozpatrując sprawę w świetle powołanych przepisów prawa, stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Z przekazanych akt sprawy wynika, iż dotyczy ona nałożenia na "P." Spółkę Jawną z siedzibą w G. obowiązku wykonania i przedstawienia inwentaryzacji wykonanych robót oraz oceny technicznej określającej poprawność ich wykonania w trybie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane. Wprawdzie organ odwoławczy skarżonym postanowieniem uchylił wydane w dniu "[...]" postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w części dotyczącej nałożenia tego obowiązku także na prokurenta Spółki S.P., jednakże w pozostałym zakresie utrzymał postanowienie organu I instancji w mocy.
W tym miejscu należy wskazać, iż w przepisie art. 81c ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) ustawodawca przyznał m.in. organom nadzoru budowlanego prawo żądania od uczestników procesu budowlanego, inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego udzielania informacji oraz udostępnienia dokumentów:
1) związanych z prowadzeniem robót, przekazywaniem obiektu budowlanego do użytkowania, utrzymaniem i użytkowaniem obiektu budowlanego,
2) świadczących o dopuszczeniu wyrobu budowlanego do obrotu albo jednostkowego zastosowania w obiekcie budowlanym.
Uprawnienie to ma na celu umożliwienie prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w postępowaniu administracyjnym. Otrzymane informacje oraz dokumenty nie zawsze będą wystarczające dla prawidłowego ocenienia przez organ nadzoru budowlanego stanu sprawy, dlatego w razie powstania uzasadnionych wątpliwości, co do jakości wykonanych robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego organ, na podstawie art. 81 c ust. 2 ww. ustawy może nałożyć, w drodze postanowienia, na inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek dostarczenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz w określonym terminie. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Na wydane w tym zakresie postanowienie przysługuje zażalenie (ust. 3). Natomiast w razie niedostarczenia w wyznaczonym terminie żądanych ocen lub ekspertyz albo w razie dostarczenia ocen lub ekspertyz, które niedostatecznie wyjaśniają sprawę będącą ich przedmiotem, organ może zlecić wykonanie tych ocen lub ekspertyz albo wykonanie dodatkowych ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia (ust. 4).
Jak wyżej wskazano uprawnienie to ma na celu umożliwienie prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, ma charakter dowodowy, co prowadzi do wniosku, że postępowanie, w którym jest ono podejmowane jest bądź częścią innego, już toczącego się postępowania przewidzianego ustawą Prawo budowlane, bądź stanowi element wyjaśnienia przez organ okoliczności, które mogłoby uzasadniać wszczęcie takiego postępowania. Jak wskazano, w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2000r. sygn. akt II SA/Gd 2016/98, niepublikowany, miejsce, w jakim umieszczony został przepis art. 81c ust. 2 dowodzi, iż ma on charakter ogólny i zarazem procesowy oraz, że winien być stosowany w związku z odpowiednim przepisem z części szczegółowej ustawy Prawo budowlane. Stanowisko to w pełni podziela Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, iż zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy poza wskazaniem tego przepisu nie powołały żadnej innej podstawy prawnej, z której wynikałoby z uwagi, na jakie powstałe wątpliwości to postępowanie wyjaśniające zostało wszczęte. Wprawdzie w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania zapisano, iż postępowanie dotyczy samowolnie wykonanych robót budowlanych polegających na montażu instalacji elektrycznej i technologicznej dla regału chłodniczego w sklepie spożywczym "S." w G. przy ul. K. 6, jednakże w wydanych decyzjach brak jest wskazania konkretnego przepisu z części szczególnej ustawy Prawo budowlane, z którego wynikałby obowiązek uzyskania na montaż takiej instalacji pozwolenia na budowę, na co zasadnie wskazuje skarżąca Spółka.
Wskazać należy także, iż w protokole oględzin z 11 kwietnia 2008r. odnotowano, że w sklepie ustawiona jest lada chłodnicza, do której zasilająca instalacja elektryczna poprowadzona jest pod sufitem i osadzona jest na uchwytach w natynkowych rurach osłonowych. Przy czym stwierdzono, że sama instalacja chłodnicza jest niewidoczna, gdyż znajduje się w zamkniętym profilu stalowym, który prowadzi przez sufit na dach budynku. Natomiast w dniu 19 maja 2008r. przy ponownych oględzinach stwierdzono, że zasilająca instalacja elektryczna, a także chłodnicza łączy ladę chłodniczą z wymiennikiem, który jest usytuowany na dachu. Te właśnie ustalenia stały się podstawą wydania przedmiotowego postanowienia z "[...]" przez PINB, a następnie przez organ odwoławczy. W uzasadnieniu obu rozstrzygnięć nie wspomniano jednakże, jakie to uzasadnione wątpliwości pojawiły się po stronie organów nadzoru budowlanego w związku z takimi ustaleniami. W postanowieniu organu I instancji brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia dla żądania przedstawienia inwentaryzacji wykonanych robót oraz oceny technicznej określającej poprawność ich wykonania, natomiast organ odwoławczy także pominął obowiązek przedstawienia swych umotywowanych powstałych wątpliwości.
Należy natomiast w tym miejscu wskazać, na co słusznie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 18 grudnia 2007r. (sygn. akt. II SA/Kr 351/07), ze nadzór budowlany to fachowy pion administracji publicznej, a zatem co do zasady ewentualne wątpliwości winien rozstrzygać we własnym zakresie. Zgodnie, bowiem z art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. c prawa budowlanego do podstawowych obowiązków organu nadzoru budowlanego należy m.in. nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, a w szczególności zgodności rozwiązań architektoniczno – budowlanych z przepisami techniczno-budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej. Art. 81 c ust. 2 ustawy, który faktycznie przerzuca na stronę koszty ustalenia oceny technicznej określającej poprawność wykonanych robót, powinien być wykorzystywany tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy organ nadzoru budowlanego nie jest w stanie - przy użyciu posiadanej wiedzy i środków, którymi dysponuje - rozstrzygnąć powstałych wątpliwości (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 sierpnia 2008r. sygn. akt II SA/Ol 331/08, niepublikowany).
Zatem kontrolując wykonanie nieskomplikowanych robót budowlanych inspektor nadzoru budowlanego winien być w stanie samodzielnie określić prawidłowość wykonania tych robót (por. teza II wyroku NSA z dnia 17 czerwca 2003r. sygn. akt SA/Bd 1367/03- G. Czerwiński, J Dessoulavy-Śliwiński, I. Ostrowska, A. Gliniecki, Prawo budowlane, Orzecznictwo sądów administracyjnych, Wydanie 1, LexisNexis, Warszawa 2007, str. 428). Art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego daje organowi nadzoru budowlanego uprawnienie do żądania przedstawienia oceny technicznej w razie uzasadnionych wątpliwości, co do stanu technicznego obiektu budowlanego. Wątpliwości takie z reguły będą występować w razie samowolnego zrealizowania obiektu budowlanego przez osoby, które nie posiadają stosownych uprawnień budowlanych. Nie można jednak tej reguły rozciągać na nieskomplikowane obiekty budowlane, w szczególności na takie, które są objęte uproszonym nadzorem, mianowicie obowiązkiem zgłoszenia właściwemu organowi, a nie obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę. Przy czym oceny poprawności takich nieskomplikowanych robót budowlanych należy dokonać z uwzględnieniem przedłożonej przez inwestora dokumentacji dotyczącej poprawności ich wykonania.
W rozpatrywanej sprawie natomiast, jak wynika z oświadczenia prokurenta Spółki złożonego na rozprawie, w trakcie oględzin w dniu 19 maja 2008r. okazano dokumenty inspektorowi nadzoru budowlanego zawierające pisemne oświadczenie wykonawcy instalacji elektrycznej z dnia 6 maja 2008r. oraz protokół pomiaru skuteczności zerowania sporządzony również tego dnia, jednakże dokumenty te nie zainteresowały Inspektora dokonującego oględzin. Dokumenty te zostały przedłożone na rozprawie i Sąd dopuścił z nich dowód uzupełniający z dokumentów na podstawie art. 106 § 3 ustawy ppsa.
Wobec powyższego stwierdzić należało, że dokumenty te podlegają ocenie dowodowej w postępowaniu administracyjnym, a dysponujący wiedzą z zakresu budownictwa inspektor nadzoru budowlanego miał obowiązek przynajmniej dokonać ich oceny, czy przedkładany środek dowodowy ma wpływ na rozpoznawaną sprawę. Okoliczność ma znaczenie dla rozpoznawanej sprawy, bowiem wskazane dokumenty sporządzone zostały przez osoby posiadające stosowne uprawnienia. W razie wątpliwości organy mają możliwość sprawdzić również aspekt ważności bądź prawdziwości tych uprawnień.
W tym stanie sprawy należało wskazać, iż nałożenie na skarżącą obowiązku sporządzenia inwentaryzacji wykonanych robót oraz ich oceny technicznej wymagało w pierwszej kolejności wykazania istnienia uzasadnionych wątpliwości, co do stanu technicznego wykonanych robót. W tym celu organ administracji winien był najpierw sam ocenić jakość wykonanych robót budowlanych i ustalić, czy zostały one wykonane przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia zawodowe, a dopiero w przypadku braku dostatecznej wiedzy w tym zakresie winny wystąpić o dodatkowe dokumenty wskazane w skarżonym postanowieniu. Jednakże organy orzekające w sprawie nie wykazały, iż wszczęcie postępowania z art. 81 c Prawa budowlanego jest niezbędne dla pełnego wyjaśnienia sprawy. Przed wydaniem skarżonego postanowienia nie przeprowadziły zaś wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w oparciu o posiadane przez inwestora dokumenty, co stanowi okoliczności mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy i stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7 i art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego.
Nie przesądzając zatem ostatecznego rozstrzygnięcia w tej sprawie należy stwierdzić, że spór, co do tego czy wykonane przez Spółkę roboty budowlane wymagają uzyskania pozwolenia na budowę nie może być przedmiotem rozstrzygnięcia przed Sądem na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, skoro brak jest wskazania w podjętych postanowieniach podstawy prawnej uznającej, iż wykonane roboty budowlane wymagały pozwolenia na budowę. Ocena taka będzie możliwa dopiero w przypadku wskazania konkretnych przepisów prawa z których organy nadzoru budowlanego wywodziłyby obowiązek posiadania przez Spółkę pozwolenia budowlanego na wykonane roboty budowlane polegające na montażu instalacji elektrycznej i technologicznej dla regału chłodniczego.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku uzasadnia przepis art. 152 ustawy ppsa. Brak orzeczenia w zakresie zwrotu kosztów postępowania na podstawie art. 210 § 1 ustawy ppsa, uzasadnia brak zgłoszenia stosownego wniosku w tym zakresie, o czym pouczono stronę skarżącą w zawiadomieniu o rozprawie z dnia 16 września 2008r.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło