III SA/Gd 248/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2008 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 13 maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 17 stycznia 2008 r. nr [...]. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 13 marca 2003 r., sygn. akt II SA/Gd 3585/01, uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 26 września 2001 r. utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 6 lipca 2001 r. o niestwierdzeniu choroby zawodowej– zawodowego uszkodzenia słuchu u M. Ch., jak też decyzję organu pierwszej instancji wskazując, iż organy administracji nie poczyniły ustaleń, czy upośledzenie słuchu u skarżącego pozostaje w związku przyczynowym z warunkami pracy. Wyrokiem z dnia 19 maja 2005 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 67/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję z dnia 8 stycznia 2004 r. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 20 października 2003 r. odmawiającą stwierdzenia u M. Ch. choroby zawodowej narządu słuchu, jak też decyzję organu pierwszej instancji podnosząc w uzasadnieniu, że sporządzone w sprawie opinie nie pozwalały na jednoznaczne rozstrzygnięcie, czy obustronny niedosłuch odbiorczy rozpoznany u skarżącego został spowodowany działaniem hałasu występującym w środowisku pracy. Wyrokiem z dnia 14 lutego 2007r. w sprawie III SA/Gd 11/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił kolejną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] - z dnia 7 listopada 2006 r. , utrzymującą w mocy decyzję z dnia 29 sierpnia 2006 r. Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...], odmawiającą stwierdzenia u M. Ch. choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, jak też decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy nadal nie daje jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy rozpoznany u skarżącego niedosłuch jest chorobą zawodową. Organ ponownie rozpatrując sprawę miał pozyskać opinię od jednostki orzeczniczej w celu ustalenia, czy "niedosłuch odbiorczy obustronny" oraz "obustronny odbiorczy ubytek słuchu typu pozaślimakowego" to te same jednostki chorobowe, czy też schorzenia wzajemnie się wykluczające, jak też ustalenia, czy obustronny odbiorczy ubytek słuchu typu pozaślimakowego nigdy nie może być spowodowany działaniem hałasu. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 17 stycznia 2008r. nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...], powołując się na treść art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 104 k.p.a. oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, nie stwierdził choroby zawodowej u M. Ch. choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. W uzasadnieniu organ wskazał, że Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., po zbadaniu skarżącego wydał orzeczenie z dnia 6 listopada 2007r., w którym stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Ustalił rozpoznanie: "niedosłuch odbiorczy obustronny o lokalizacji pozaślimakowej", uznając pełną zgodność z poprzednimi orzeczeniami oraz postawionym w oparciu o rozpoznanie wnioskiem, że nie są to typowe biologiczne skutki działania hałasu na narząd słuchu. Nie znaleziono podstaw do rozpoznania schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych. Po rozpoznaniu odwołania M. Ch. od powyższej decyzji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] decyzją z dnia 13 maja 2008 r. nr [...], powołując na treść art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że w sprawie zostały wydane orzeczenia lekarskie przez cztery różne jednostki orzekające i w żadnym z nich nie rozpoznano u M. Ch. zawodowego uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem. Trzy instytuty wydające orzeczenie w II instancji, tj. IMMiT w G., IMP w Ł., IMPiZŚ w S. rozpoznały u skarżącego ubytek słuchu o lokalizacji pozaślimakowej, bez podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Organ podkreślił, że w dokumentacji znajduje się kserokopia karty informacyjnej leczenia szpitalnego w Klinice Neurologii Akademii Medycznej w 1982 r., w której widnieje zapis o zakwalifikowaniu skarżącego na badanie tomokomputerowe mózgu, co sugeruje diagnostykę w kierunku schorzeń neurologicznych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 13 maja 2008r. M. Ch. wskazał, iż organ nie wziął pod uwagę, jak się rozpoznaje utratę słuchu ślimakową i pozaślimakową. Dołączył jednocześnie dwa załączniki, które opisują te choroby. Skarżący nie zgodził się z sugestią organu II instancji, że cierpiał z powodu choroby głowy. Wskazał, że na obserwację do Akademii Medycznej w G. został skierowany w związku z bólem dziąsła spowodowanym uszkodzeniem nerwu podczas usuwania zęba. Następnie skierowano go na badanie tomokomputerowe głowy. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Uczestnik postępowania "A" S.A. w G. wniosła o oddalenie skargi popierając stanowisko organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Zgodnie z art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W sprawie niniejszej istotny jest fakt, że organy obu instancji, zarówno prowadząc postępowanie, jak i wydając decyzje w sprawie skarżącego stosowały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), wydanym w oparciu o art. 231 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ( Dz. U Nr 24, poz.141 ze zm.). Rozporządzenie to zostało zastąpione rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz.1115), które zostało wydane w oparciu o art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t. j. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.). Art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy jest tożsamy z art. 231 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy w brzmieniu z dnia wydania rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z dnia 18 listopada 1983 r. Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 ( Dz. U. z 2008 r. Nr 116, poz. 740) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że zarówno art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia) , jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach - są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że żaden z przepisów kodeksu pracy nie zawiera jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego oraz że takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy. Konsekwencją sformułowania takiego wniosku jest uznanie przez Trybunał niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 k.p. z art. 92 ust. 1 Konstytucji, przez to, że zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Powoduje to skutki także w stosunku do ściśle powiązanego z nim rozporządzenia RM, które – jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej – jest również niezgodne z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny przyznał, że można wskazać argumenty przemawiające za zasadnością umieszczenia wykazu chorób zawodowych w rozporządzeniu. Takie rozwiązanie nie rodziłoby niebezpieczeństwa nadużyć ze strony władzy wykonawczej, gdyby w ustawie – zgodnie z art. 92 ust. 1 zdaniem drugim Konstytucji – były zawarte wytyczne wiążące Radę Ministrów przy tworzeniu katalogu chorób zawodowych. Wobec powyższego stanowisko zajęte przez Trybunał Konstytucyjny, iż rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych(...) jest niezgodne z Konstytucją jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej – należy odnieść również do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Skoro bowiem żaden z przepisów kodeksu pracy nie zawiera jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego, jak też takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy, co powoduje, że przepis kodeksu pracy, zawierający upoważnienie do wydania rozporządzenia jest niezgodny z Konstytucją, to pociąga to również skutek w stosunku do ściśle powiązanego z nim rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r. które – jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej – jest również niezgodne z Konstytucją. Tak więc Sąd w sprawie niniejszej, mając na uwadze treść art. 178 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, które stanowią, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom, odmówił zastosowania przepisów aktu rangi podustawowej - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Zauważyć należy, że choć art. 153 p.p.s.a. stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia, zaś w sprawie niniejszej wydane zostały uprzednio wyroki przez sądy administracyjne, to uznanie przepisów, które były podstawą rozstrzygania za sprzeczne z Konstytucją powoduje, iż obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku ciążący na sądzie zostaje wyłączony. Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organy administracji powinny rozpatrzyć sprawę skarżącego niezwłocznie po uchwaleniu i wejściu w życie przepisów prawa regulujących kwestię chorób zawodowych w zgodzie z Konstytucją RP.