II SA/Łd 466/08

Dnia 28 października 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Asystent sędziego Adrian Król, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2008 roku sprawy ze skargi H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaliczki alimentacyjnej oddala skargę. LS Wnioskiem z dnia 19 lutego 2008 roku H.W. wystąpił o umorzenie zaliczki alimentacyjnej, wypłaconej na córkę K.W. W uzasadnieniu swego wniosku wskazał, iż z przyczyn zdrowotnych nie ma możliwości wykonywania pracy. Na dowód powyższego wnioskodawca załączył kserokopię zaświadczenia lekarskiego wystawionego przez lekarza rodzinnego. Decyzją Wójta Gminy Ś. z dnia [...], Nr [...] odmówiono H.W. umorzenia zaliczki alimentacyjnej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo, zamieszkuje we własnym budynku, składającym się z dwóch izb, które wymagają remontu. Oprócz domu, wnioskodawca posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 2,41 ha. H.W. utrzymuje się z zasiłków z pomocy społecznej. Wskazano również, iż wnioskodawca jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ł. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, ukończył kurs kierowcy wózków widłowych, jak również kurs spawacza. Mając zatem na względzie, iż H.W. posiada odpowiednie kwalifikacje zawodowe, a do chwili obecnej nie została stwierdzona jego niezdolność do pracy, organ I instancji odmówił umorzenia świadczeń. Od powyższej decyzji H.W. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. nie zgadzając się z przedstawionymi przez organ I instancji ustaleniami. Wskazał, iż mieszka w domu o bardzo złym stanie technicznym (załamany dach, popękane ściany, szczyt zniekształcony) wymagającym natychmiastowego zabezpieczenia. Podkreślił, iż jest całkowicie niezdolny do pracy, zaś kwoty uzyskane z tytułu ewentualnej renty będzie musiał w całości przeznaczyć na zabezpieczenie budynku, w którym mieszka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], Nr [...] – działając na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 7, 8, 11, 77 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm., cytowanej dalej jako kpa); art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2001 roku, Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) oraz art. 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) - uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji wprawdzie dość szeroko opisuje sytuację materialną strony, wskazując na stan posiadania oraz uzyskiwane dochody, pomija zarazem jakąkolwiek ocenę relacjonowanego stanu rzeczy. W treści decyzji brak jakiejkolwiek wzmianki o sytuacji rodzinnej strony. Organ nie odniósł się też praktycznie w ogóle do przedstawianych przez wnioskodawcę okoliczności związanych ze stanem jego zdrowia. Dalej organ odwoławczy podniósł, iż organ I instancji nie wskazał czy oraz jaki wpływ na prowadzoną sprawę miałoby orzeczenie komisji lekarskiej stwierdzające niezdolność H.W. do pracy. Jeśli jednak organ uznaje, że w istocie zaświadczenie takie mogłoby wpłynąć na kształt rozstrzygnięcia, powinien – w ocenie organu II instancji - postępowanie zawiesić do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego jakim jest orzeczenie o stanie zdrowia wnioskodawcy. Zgodnie bowiem z treścią art. 97 § 1 pkt 4 kpa, organ administracji zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Jeżeli natomiast zdaniem organu, orzeczenie o stanie zdrowia wnioskodawcy nie wpłynie na wydane rozstrzygnięcie, to powinien odnieść się jednoznacznie do przedstawionego dowodu, stwierdzając z jakich względów nie może on stanowić podstawy wydania rozstrzygnięcia pozytywnego. Stwierdzając wreszcie – zauważył organ odwoławczy - że sytuacja wnioskodawcy nie uzasadnia umorzenia zadłużenia, organ I instancji nie wskazał jakiego rodzaju inne okoliczności mogłyby taką podstawę stanowić. Braki te sprawiają, iż w konsekwencji doszło również do naruszenia zasad procesowych opisanych w art. 8 i 11 kpa tj. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz zasady przekonywania. Nadto organ naruszył art. 107 § 3 kpa. Organ II instancji wskazał, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracji winien w uzasadnieniu wydawanej decyzji odnieść się do całości zebranego materiału dowodowego, szczegółowo argumentując swe rozstrzygnięcie, zgodnie z w/w zasadami. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] złożył H.W. Zaskarżonej decyzji zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie skarżącego błędna jest wykładnia organu, że w sytuacji gdy skarżącemu zostanie przyznane renta, będzie miał on umorzoną zaliczkę alimentacyjną. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm., cytowanej dalej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w kpa lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) . Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie naruszało przepisy prawa materialnego lub też przepisy procedury administracyjnej w stopniu określonym w cytowanym przepisie. W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wydana została w oparciu o normę art. 138 § 2 kpa. Cytowany przepis upoważnia organ odwoławczy do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy temuż organowi do ponownego rozpatrzenia, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, możliwym do zastosowania jedynie w przypadkach określonych w powołanym przepisie. W rozpoznawanej sprawie, z racji jej charakteru (ocena legalności decyzji kasacyjnej), rozważeniu podlegała zatem kwestia spełnienia przesłanek, określonych w art. 138 § 2 kpa, uprawniających organ odwoławczy do podjęcia kontestowanego rozstrzygnięcia. Podkreślić przy tym wypada, iż ten sposób rozstrzygnięcia dopuszczalny jest wówczas (w przeciwieństwie do decyzji kasacyjnej wydanej na podst. art. 138 § 1 pkt 2 in fine), gdy organ odwoławczy stwierdzi istnienie podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy, ale to rozstrzygnięcie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Będzie to miało miejsce m.in. wtedy, gdy postępowanie w pierwszej instancji prowadzone było w sposób istotnie naruszający zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu, bądź było dotknięte istotnymi uchybieniami w zakresie prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Takie istotne uchybienia w niniejszej sprawie naruszające słuszny interes strony skarżącej wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w decyzji z dnia z dnia [...], nr [...]. Podzielić należy stanowisko tego organu, iż w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji nie ustosunkował się w sposób należyty i wyczerpujący do zgromadzonego materiału dowodowego, bardziej skupiając się na przedstawieniu stanu faktycznego, nie poddając go głębszej analizie, która niewątpliwie jest wymagana, zwłaszcza przy tego rodzaju sprawach. Dodatkowo można wskazać, iż w orzecznictwie dotyczącym postępowań toczących się w oparciu o art. 16 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, rozstrzygnięcie winno być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie sytuacji rodzinnej i dochodowej wnioskodawcy oraz jej analizą z zachowaniem wymogów proceduralnych przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zatem, organ decyzyjny ma obowiązek szczegółowo przeanalizować i ocenić kwestie istnienia bądź nie istnienia w indywidualnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z instytucji, o jakiej stanowi ten przepis, uzasadniając przy tym należycie zakres jego ewentualnego zastosowania (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 maja 2008 roku, sygn. akt IV SA/Wr 82/08, niepubl.). W tej sytuacji faktycznej i prawnej trafnie organ drugiej instancji uznał, iż nie może uchylić decyzji pierwszoinstancyjnej i wydać rozstrzygnięcia co do istoty (na podst. art. 138 § 1 pkt 2 kpa), bowiem w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organ pierwszej instancji nie zostały wyczerpane zgodnie z przepisami proceduralnymi możliwości wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W przeciwnym razie, organ odwoławczy wkroczyłby w kompetencje organu pierwszej instancji, a strona skarżąca nie miałaby możliwości zwyczajnymi środkami zaskarżenia dążyć do weryfikacji decyzji tegoż organu. W okolicznościach niniejszej sprawy z przyczyn oczywistych poza oceną Sądu pozostaje zgodność z prawem decyzji Wójta Gminy Ś. z dnia [...], nr [...], którą to decyzją odmówiono H.W. umorzenia zaliczki alimentacyjnej. Ocena taka będzie bowiem możliwa wówczas gdy organ I instancji wyeliminuje wady postępowania, na które wskazał organ odwoławczy. Skoro zatem uchybienia proceduralne organu pierwszej instancji doprowadziły do naruszenia słusznego interesu strony i z tej przyczyny nie zostały wyczerpane przez ten organ wszystkie możliwości wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, to należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. nie narusza prawa. Mając na uwadze powyższe, wobec braku trafnych zarzutów skargi oraz naruszeń prawa, które Sąd powinien wziąć pod uwagę z urzędu, skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. A.K.