II SA/Ol 761/08
WyrokWSA w Olsztynie2008-11-18
Skład orzekający: Tadeusz Lipiński, Beata Jezielska, Katarzyna Matczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia obowiązku ograniczenia oddziaływania drogi na środowisko w zakresie hałasu, wszczęte z urzędu na podstawie informacji o przekroczeniu dopuszczalnego poziomu hałasu na konkretnej posesji, może być prowadzone z udziałem właściciela tej posesji jako strony postępowania?Ratio decidendi
Postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia obowiązku ograniczenia oddziaływania na środowisko na podstawie art. 362 ust. 1 Prawa ochrony środowiska jest postępowaniem wszczynanym z urzędu i służy ochronie dobra wspólnego (środowiska). Indywidualne interesy podmiotów, które czują się poszkodowane negatywnym oddziaływaniem na środowisko, nie mogą być dochodzone w tym trybie, lecz na drodze cywilnej (art. 323 Prawa ochrony środowiska). Właściciel posesji, na której stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu, nie jest stroną w takim postępowaniu, chyba że wykonanie nałożonego obowiązku ingeruje w jego prawa lub obowiązki. W przeciwnym razie dopuszczenie takiej osoby do udziału w postępowaniu jako strony stanowi naruszenie przepisów postępowania.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał skargę Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty nakładającą na GDDKiA obowiązek ograniczenia oddziaływania drogi krajowej nr 16 na środowisko w zakresie hałasu przy posesji nr 9 w miejscowości M. Postępowanie zostało wszczęte z urzędu po pomiarach hałasu wskazujących na przekroczenie dopuszczalnych norm. GDDKiA zarzuciła naruszenie prawa, w tym dopuszczenie właścicielki posesji jako strony, podczas gdy sprawa dotyczyła ochrony interesu indywidualnego, a nie publicznego. SKO utrzymało decyzję, uznając, że postępowanie było prowadzone w interesie publicznym, a właścicielka posesji miała interes prawny.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. Orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2008 roku ze skargi Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie nałożenia obowiązku ograniczenia oddziaływania drogi na środowisko I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty z dnia "[...]" II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego – Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu, działający z upoważnienia Starosty Dyrektor Wydziału Ochrony Środowiska i Rolnictwa Starostwa Powiatowego decyzją z "[...]" Nr "[...]" nałożył na Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad obowiązek ograniczenia oddziaływania na środowisko drogi krajowej nr 16 w miejscowości M. przy posesji nr 9, w zakresie emitowanego hałasu, do dopuszczalnego poziomu hałasu w środowisku ustalonego dla: pory dnia (w godz. 600 - 2200) na poziomie LAeq D - 60 dB, pory nocy (w godz. 2200 - 600) na poziomie LAeq N - 50 dB. Jako podstawę prawną organ wskazał art. 362 ust. 1 pkt 1, art. 378 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r.- Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2006r. Nr 129, poz. 902, ze zm.), § 3 ust. 1 pkt 56 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. Nr 257, poz. 2573, ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U. Nr 120, poz. 826).
W uzasadnieniu wskazano, iż do Starosty wpłynęło pismo z Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska informujące o przeprowadzeniu w dniu 30 sierpnia 2007r. pomiarów poziomu hałasu od drogi krajowej nr 16 w miejscowości M. przy posesji nr 9, z których wynika, iż średnia wartość poziomu hałasu w dwóch punktach pomiarowych wynosi odpowiednio 66,8 dB i 64,2 db w porze dziennej. W związku z tą informacją organ wystąpił do Wójta Gminy w celu ustalenia przeznaczenia terenu według zapisu planu zagospodarowania przestrzennego, przez który przebiega droga krajowa. W oparciu o informację Wójta stwierdzono, iż teren, na którym wykonane zostały pomiary hałasu przeznaczony jest pod zabudowę mieszkaniowo - usługową, a wobec tego poziom halsu w punktach kontrolnych został przekroczony o 6,8 dB oraz 4,2 dB w porze dziennej, w związku z czym wszczęte zostało postępowanie administracyjne w sprawie ograniczenia oddziaływania na środowisko w zakresie hałasu emitowanego przez drogę. W toku rozprawy administracyjnej Pani E.G. wniosła o ustanowienie ekranu akustycznego oraz wyraziła zgodę na przerwę w ekranie z uwagi na wjazd na posesję, zaś Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad poinformowała organ, iż planowana jest przebudowa drogi krajowej w znacznym stopniu co poprawi klimat akustyczny w środowisku i obecnie nie wyraża zgody na ustawienie ekranów akustycznych, gdyż po wykonaniu przebudowy drogi zostanie ponownie przeprowadzony pomiar poziomu hałasu, na którego podstawie podjęte zostaną dalsze działania w tym zakresie.
Organ wskazał, iż zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z 14 czerwca 2007r. na terenach zabudowy mieszkaniowo - usługowej dopuszczalne poziomy hałasu od dróg w środowisku wyrażone zostały na poziomie LAeq D i LAeq N i wynoszą odpowiednio 60 dB i 50 dB. Art. 362 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska uprawnia natomiast organ ochrony środowiska do nałożenia, w drodze decyzji, obowiązku ograniczenia oddziaływania na środowisko, jeżeli przedmiot korzystający ze środowiska negatywnie oddziałuje na nie. Skoro w toku postępowania administracyjnego stwierdzono takie negatywne oddziaływanie poprzez przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu w porze dziennej o 6,8 dB i 4,2 dB nałożono na Generalną Dyrekcję obowiązek ograniczenia oddziaływania na środowisko w terminie do 31 grudnia 2008r.
Od decyzji tej Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (zwana dalej: Generalną Dyrekcją) złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie w całości. Podjętemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie prawa wskazując, iż wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 2 października 2007r. w sprawie wymagań w zakresie przeprowadzania pomiarów poziomów w środowisku substancji lub energii przez zarządzającego drogą, linią kolejową, linią tramwajową, lotniskiem, portem (Dz.U. Nr 192, poz. 1392). Nadto wskazano, iż oddział jest jednostką administracji rządowej dysponującą finansami publicznymi i podejmującą wszelkie działania w oparciu o programy rządowe oraz obowiązujące przepisy prawa.
W piśmie procesowym z 11 marca 2008r. odwołująca się uzupełniła zarzuty w stosunku do decyzji organu I instancji podając, iż przebudowa drogi krajowej nr 16 na odcinku A.- D. planowana jest na 2009r. Inwestycja ta obejmować będzie m.in. wzmocnienie nawierzchni, ułożenie warstwy wiążącej i ścieralnej, budowę i przebudowę zatok autobusowych, przebudowę skrzyżowań z drogami powiatowymi, budowę zjazdów, które to prace znacząco poprawią warunki użytkowania drogi i związaną z tym ochronę środowiska. Nadto wskazano, iż Generalna Dyrekcja nie może ponosić odpowiedzialności za działania podejmowane przez inwestorów na nieruchomościach sąsiadujących z pasem drogowym. Stosownie bowiem do art. 5 ustawy Prawo budowlane obiekty budowlane należy projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno - budowlanych oraz z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając m.in. spełnianie wymagań podstawowych dotyczących ochrony przed hałasem i drganiami. Pani E.G. zabudowując swoją działkę przylegającą do drogi krajowej zobowiązana była do uwzględnienia właśnie zapisu art. 5 Prawa budowlanego. Inwestorka pozwolenie na budowę uzyskała w 1997r. zaś oddała do użytkowania obiekt budowlany w 2001r., zatem znane jej były warunki związane z bezpośrednim oddziaływaniem na jej nieruchomość ruchu drogowego drogi krajowej.
Po uzupełnieniu postępowania wyjaśniającego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" Nr "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji powołano art. 362 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, który upoważnia organ ochrony środowiska do nałożenia obowiązku na podmiot korzystający ze środowiska, który negatywnie oddziałuje na środowisko poprzez ograniczenie oddziaływania na środowisko. Z ust. 2 art. 362 wynika natomiast, iż organ ochrony środowiska może określić zakres ograniczenia oddziaływania na środowisko lub stan, do jakiego ma być przywrócone środowisko oraz termin wykonania obowiązku. Stosownie do art. 378 ust. 1 tej ustawy organem ochrony środowiska właściwym w sprawie jest Starosta, który wydał decyzję w I instancji. Odnosząc się do zarzutu odwołania, iż wykonane pomiary dokonane zostały niezgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 2 października 2007r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów poziomu środowisku substancji lub energii przez zarządzającego drogą, linią kolejową, linią tramwajową, lotniskiem, portem (Dz. U. Nr 192, poz. 1392) stwierdzono, iż rozporządzenie to weszło w życie z dniem 19 października 2007r. i nie mogło być stosowane w dacie dokonywania pomiarów, które miały miejsce 30 sierpnia 2007r. Wyjaśniono także, iż lokalizacja budynku mieszkalnego p. E.G. na działce sąsiadującej z drogą krajową nr 16 była uzgadniana z ówczesnym zarządcą drogi i stosownie do tych uzgodnień budynek został usytuowany w odległości 20 m od krawędzi drogi. Na wysokości posesji nr 9 w M. droga krajowa nr 16 została jednakże poszerzona w celu zapewnienia zjazdu do centrum handlowego S. co spowodowało, iż aktualna odległość budynku od krawędzi drogi wynosi 19 m.
Wskazano, iż organ I instancji decyzją nałożył na Generalną Dyrekcję obowiązek ograniczenia oddziaływania na środowisko drogi krajowej nr 16 na wskazanym odcinku w zakresie emisji hałasu nie wskazując, jakie konkretnie czynności mają być wykonane przez podmiot zobowiązany, jednakże z doświadczenia przeciętnego użytkownika drogi oraz przeprowadzonego postępowania wynika, iż najkorzystniejszym rozwiązaniem byłoby ustawienie ekranu akustycznego. Wybór czynności został jednak pozostawiony do uznania podmiotu zobowiązanego. W okolicznościach tej sprawy nie znaleziono zatem podstaw do uwzględnienia odwołania z tej przyczyny, iż podmiot w 2009r. poprawi klimat akustyczny drogi poprzez jej modernizację, gdyż przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu występuje aktualnie i od dłuższego czasu, tak w porze dnia jak i nocy.
Na tę decyzję Generalna Dyrekcja wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wnosząc o stwierdzenie nieważności skarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty z 24 stycznia 2008r., ewentualnie o uchylenie tych decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zawarto także wniosek o wstrzymanie wykonania skarżonej decyzji. W motywach uzasadnienia podniesiono, iż z decyzji organów obu instancji wynika, że postępowanie w sprawie ograniczenia oddziaływania na środowisko drogi krajowej nr 16 w miejscowości M. przy posesji nr 9 w zakresie emitowanego hałasu zostało wszczęte z urzędu na podstawie informacji Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska informującego o przeprowadzonej na wniosek E.G. interwencji poprzez wykonanie pomiaru hałasu przenikającego na teren chronionej zabudowy mieszkaniowej. Postępowanie administracyjne w tej sprawie dotyczyło zatem tylko i wyłącznie posesji nr 9 w M., zaś E.G. była uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Z treści art. 362 ust. 1 w związku z art. 375 ustawy Prawo ochrony środowiska wynika natomiast, iż organ ochrony środowiska może prowadzić postępowanie w tym trybie wobec określonego podmiotu korzystającego ze środowiska, z wyłączeniem osób trzecich. W przeciwnym razie sprawa taka nie powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego lecz postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Przywołano wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 maja 2006r. sygn. akt IV SA/Wa 1328/05, w którym został wyrażony taki pogląd znajdujący poparcie w treści art. 323 ustawy Prawo ochrony środowiska. Zatem wydanie decyzji administracyjnej w tym przedmiocie dotknięte jest wadą nieważności, gdyż wydana została decyzja z naruszeniem przepisów o właściwości, a to uzasadnia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa stwierdzenie nieważności takiej decyzji.
Nadto skarżący podkreślił, iż nie można podzielić stanowiska Kolegium, iż fakt uzgodnienia lokalizacji budynku mieszkalnego przez Panią E.G. zwalnia ją z przestrzegania obowiązków nałożonych na inwestorów w trybie art. 5 ustawy Prawo budowlane. Skarżący nie może ponosić odpowiedzialności za działania inwestorów podejmowane na nieruchomościach przyległych do drogi krajowej. Wprawdzie przepisy obowiązującego prawa wymagały od inwestora zachowania odległości 10 m w obszarze zabudowy od krawędzi drogi lecz uzgodnienie z zarządcą drogi miało jedynie potwierdzić spełnienie określonych ustawą odległości. Nie do przyjęcia w ocenie skarżącej pozostaje pogląd Kolegium, iż nie ma w tej sprawie znaczenia okoliczność, iż skarżący w 2009r. rozpocznie na kwestionowanym odcinku drogi jej modernizację, która znacząco poprawi warunki akustyczne drogi, bowiem właśnie to działanie ma na celu znaczące ograniczenie oddziaływania negatywnego na środowisko drogi krajowej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Podtrzymało stanowisko prezentowane w decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi Kolegium wyjaśniło, iż w jego ocenie status strony w postępowaniu administracyjnym mogłyby uzyskać wszystkie podmioty władające nieruchomościami położonymi w zasięgu oddziaływania drogi krajowej nr 16 A. - M., zaś postępowanie zostało wszczęte w sprawie ograniczenia oddziaływania na środowisko w zakresie hałasu emitowanego od drogi krajowej nr 16 A. - M., nie dotyczyło więc wyłącznie posesji nr 9 w M.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może dokonywać tej kontroli na podstawie kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, czy stwierdzenie jej nieważności, ma miejsce tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad postępowania lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) zwanej dalej: ustawą ppsa.
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).
Sąd poddawszy takiej kontroli zaskarżoną decyzję stwierdził naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 362 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2006r. Nr 129, poz. 902, ze zm.) w przedmiotowej sprawie, jak również naruszenie przepisów postępowania administracyjnego.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia "[...]", którą nałożono obowiązek ograniczenia przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad oddziaływania na środowisko drogi krajowej nr 16 w miejscowości M. przy posesji nr 9 w zakresie emitowanego hałasu do dopuszczalnego poziomu hałasu w środowisku, ustalonego dla pory dnia oraz pory nocy w terminie do dnia 31 grudnia 2008r. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny poprawności zastosowania przez organy orzekające regulacji wynikającej z art. 362 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska do przypadku stwierdzonego negatywnego oddziaływania na środowisko drogi krajowej nr 16 w odniesieniu do indywidualnej posesji nr 9 w miejscowości M., na co wskazuje skarżący, jak również dopuszczenia do udziału w tym postępowaniu właścicielki ww. posesji na prawach strony.
Stosownie do art. 362 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska jeżeli podmiot korzystający ze środowiska negatywnie oddziałuje na środowisko, organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek: ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia, zaś z ust. 2 tego przepisu wynika, iż w decyzji, o której mowa w ust. 1, organ ochrony środowiska może określić; zakres ograniczenia oddziaływania na środowisko lub stan, do jakiego ma zostać przywrócone środowisko, czynności zmierzające do ograniczenia oddziaływania na środowisko lub przywrócenia środowiska do stanu właściwego, termin wykonania obowiązku. Z art. 378 ust. 1 tej ustawy wynika natomiast, iż organem ochrony środowiska właściwym w sprawach, o których mowa m.in. w art. 362 ust. 1 i 3 ustawy jest starosta. Z art. 375 tej ustawy wynika natomiast, iż postępowanie w sprawie wydania decyzji, o których mowa w niniejszym dziale - dział III, wszczyna się z urzędu.
Zatem jak wynika z wyżej przytoczonych przepisów ustawy celem postępowania prowadzonego na podstawie art. 362 ust. 1 powołanej ustawy jest wyegzekwowanie spełnienia wymagań ochrony środowiska w przypadku negatywnego oddziaływania na nie, jako na dobro wspólne, przy czym ochrona interesu indywidualnego w przypadku naruszenia wymagań ochrony środowiska, jest realizowana nie na drodze odpowiedzialności administracyjnej lecz na drodze cywilnej poprzez realizowanie roszczenia o charakterze cywilnoprawnych dochodzonym przed sądem powszechnym, o którym to mowa w art. 323 ustawy Prawo ochrony środowiska. W tym względzie panuje zgodne stanowisko zarówno przedstawicieli doktryny (por. J. Ciechanowicz-McLean, Z. Bukowski, B. Rakoczy, Prawo ochrony środowiska, Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2008, str. 571 i inst.), jak i orzecznictwa sądowoadministracyjnego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 maja 2006r. sygn. akt IV SA/Wa 1328/05, niepubl. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2008r. sygn. akt IV SA/Wa 200/08, niepubl.) i Sąd orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to w pełni podziela.
Jak wynika bowiem z brzmienia art. 362 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska osoby trzecie, inne niż podmioty na które mają być nałożone obowiązki, nie mają generalnie, w obecnym ustawodawstwie polskim, przymiotu strony. Wprost z brzmienia powołanego przepisu wynika, że podmioty prawa, które czyją się poszkodowane w związku z domniemanym prowadzeniem działalności przez inne podmioty z naruszeniem ochrony środowiska nie mają uprawnienia do żądania przed organami administracji wszczęcia określonego postępowania administracyjnego w celu ochrony ich interesu indywidualnego. Przesądza o tym okoliczność, iż postępowanie takie może być wszczęte jedynie z urzędu, nie zaś na wniosek takiej zainteresowanej osoby czy podmiotu. Zapis art. 375 w związku z art. 362 ustawy Prawo ochrony środowiska przesądza jednoznacznie, iż indywidualne prawa podmiotowe z zakresu ochrony środowiska, jak wskazano w wyroku WSA z 11 maja 2006r. sygn. akt IV SA/Wa 1328/08, nie mogą być chronione poprzez wszczynanie konkretnych postępowań administracyjnych służących zapewnieniu ich ochrony. Ustawodawca wyłączył możliwość ich prowadzenia w celu ochrony interesu indywidualnego podmiotów, wskazując jednocześnie sposób ochrony takiego interesu w drodze roszczeń o charakterze cywilnoprawnym, na podstawie art. 323 ustawy. Ustawodawca dokonał w ustawie wyraźnej systematyzacji zagadnień związanych ze środkami odpowiedzialności cywilnej i administracyjnej, które w sposób wyraźny rozgraniczył. I tak ochrona interesu indywidualnego może być dochodzona w drodze roszczenia cywilnego, o którym mowa w art. 323 ustawy, z drugiej zaś strony wyraźnie uregulowano zagadnienia związane z prowadzonymi z urzędu postępowaniami w interesie publicznym – tytuł VI ustawy – Odpowiedzialność w ochronie środowiska, dział III Odpowiedzialność administracyjna. W tym stanie rzeczy także wykładnia systemowa prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż środki ochrony cywilnoprawnej i administracyjnoprawnej nie mogą być stosowane łącznie w celu ochrony tego samego interesu określonego podmiotu.
W tym stanie rzeczy nie do zaakceptowania pozostaje stanowisko Kolegium, iż postępowanie w tej sprawie było prowadzone z urzędu w ocelu ochrony dobra wspólnego, zaś stroną tego postępowania mogły być wszystkie podmioty władające nieruchomościami położonymi w zasięgu oddziaływania drogi krajowej nr 16 A. - M. z uwagi na interes prawny w tym aby taki stan przestał istnieć, w tym także Pani E.G. Jak już wyżej wskazano, generalnie stroną postępowania prowadzonego na podstawie art. 362 ustawy jest wyłącznie podmiot, którego prawa lub obowiązki mogą być określone w wyniku wydania decyzji poprzez konieczność podjęcia pewnych działań, a zatem przymiot strony w niniejszym postępowaniu przysługuje Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Osoby trzecie, narażone na uciążliwe oddziaływanie podmiotu zobowiązanego, z uwagi na brak uprawnień procesowych do wszczęcia postępowania w tym przedmiocie, co wyjaśniano już wyżej, nie mogą być stroną takiego postępowania w rozumieniu art. 28 Kpa. Wyjątek stanowi przypadek, gdy wykonanie obowiązków wynikających z wydanej decyzji powoduje ingerencję w prawa lub obowiązki osób trzecich (np. ich prawo własności).
Z przekazanych sądowi akt administracyjnych nie wynika, aby w rzeczonej sprawie taka sytuacja miała miejsce, bowiem trudno z wydanej decyzji wyczytać jakie to działania mają zostać podjęte przez podmiot zobowiązany oraz w jaki sposób w związku z wykonaniem takiej decyzji ewentualnie prawa Pani E.G. miałyby zostać naruszone, tak aby można było uznać, iż w tym postępowaniu przysługuje jej przymiot strony. Stwierdzenie zatem przez Sąd, iż w toku postępowania zakończonego wydaniem skarżonej decyzji nie ustalono z jakiego tytułu p. E.G. przysługiwał przymiot strony w tym postępowaniu, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia musi także prowadzić do uchylenia skarżonych decyzji. Naruszenie bowiem wymagań art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie właściwego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz uzasadnienia rozstrzygnięcia mogło mieć wpływ na wynik tej sprawy.
Należy także wskazać, iż podjęte w sprawie rozstrzygnięcie tak przez organ I instancji jak i organ odwoławczy wydane zostało z naruszeniem art. 362 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, bowiem mimo, iż postępowanie wszczęte zostało w sprawie ograniczenia oddziaływania na środowisko w zakresie hałasu emitowanego od drogi krajowej nr 16 A. – M., to samo rozstrzygnięcie w tym postępowaniu nastąpiło jedynie w odniesieniu do indywidualnej posesji nr 9 w miejscowości M., a jak już wskazano wyżej w odniesieniu do ochrony indywidualnego interesu podmiotu ustawa Prawo ochrony środowiska nie przewiduje drogi administracyjnej lecz cywilną dochodzenia roszczenia z tego tytułu.
Skoro wykonane pomiary hałasu zostały przeprowadzone w odniesieniu do tejże posesji i wykazały przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu w porze dziennej, w stosunku do pory nocnej wbrew twierdzeniu Kolegium zawartemu w skarżonej decyzji brak jest przeprowadzenia jakichkolwiek badań, to nic nie stało na przeszkodzie aby postępowaniem tym objąć, po uzupełnieniu pomiarów hałasu w stosunku do całego terenu miejscowości M. przez który przebiega droga krajowa nr 16, cały teren tej miejscowości na który negatywnie oddziałuje ta droga krajowa, chyba że przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu ma miejsce jedynie na niektórych jej odcinkach. W przypadku potwierdzenia występowania negatywnego oddziaływania na środowisko drogi krajowej nr 16 w miejscowości M. możliwe jest wydanie decyzji w trybie art. 362 ust. 1 pkt 1 ustawy, jednakże w odniesieniu do całego tego terenu, nie zaś indywidualnej posesji.
Wyjaśnić należy także, iż nie do zaakceptowania jest pogląd skarżącego, iż skoro w art. 115a ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska ustawodawca wyłączył możliwość wydania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu powstającego w związku z eksploatacją dróg, to brak jest podstaw do nałożenia na skarżącego obowiązku ograniczenia oddziaływania na środowisko w zakresie emitowanego hałasu, gdyż jak wskazano wyżej takie uprawnienie dla właściwego organu ochrony środowiska zostało przewidziane art. 362 ust. 1 pkt 1 ustawy. Z brzmienia tej normy prawa nie wynika, iż jej stosowanie nie obejmuje negatywnego oddziaływania polegającego na przekroczeniu emisji dopuszczalnego poziomu hałasu. Gdyby dopuścić taką wykładnię tych dwóch norm prawa, to zupełnie pozbawiony racji bytu byłby akt prawny - rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U. Nr 120, poz. 826), gdzie w załączniku do tego aktu w tabeli 1 Lp. 2a przewidziano odpuszczalne pozimowy hałasu od drogi lub linii kolejowej. Określenie takich poziomów dopuszczalnego hałasu stanowiłoby zbędna regulację, natomiast rozporządzenie przywołane wyżej stanowi akt wykonawczy do art. 113 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Nie sposób przyjąć, iż w tym konkretnym przypadku działanie ustawodawcy byłoby nieracjonalnym. Skoro takie dopuszczalne poziomy hałasu emitowane z drogi publicznej są określane aktem normatywnym, to oznacza to, iż ten przejaw działalności objęty jest regulacją prawną i służy ona wskazaniu dopuszczalnego poziomu hałasu, który nie może być przekraczany, bowiem wówczas stanowi to już negatywne oddziaływanie na środowisko.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie z zarzutów w niej podniesionych są zasadne.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak również naruszeniem przepisów postępowania wobec uznania E.G. za stronę toczącego się postępowania pomimo, iż w tym zakresie nie przeprowadzono żadnego postępowania w kierunku wyżej wskazanym, co narusza art. 7 i 77 Kpa.
W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy ppsa., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku oraz z mocy art. 152 ustawy ppsa. orzekł, że skarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania sądowego orzeczono zgodnie z art. 200 ustawy ppsa. uwzględniając w nich zarówno koszty uiszczonego wpisu, jak również koszty udziału profesjonalnego pełnomocnika - radcy prawnego.
Na marginesie wskazać pozostaje jedynie, iż Sąd nie wypowiedział się w formie procesowej co do zawartego w skardze Generalnej Dyrekcji wniosku o wstrzymanie wykonania skarżonej decyzji do czasu rozpoznania sprawy przez Sąd z uwagi na wyznaczenie szybkiego terminu rozpoznania wniesionej skargi. Postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania skarżonej decyzji spowodowałoby natomiast znaczące przedłużenie czasu rozpoznania tej sprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło