II OSK 538/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska- Górnikiewicz Sędziowie sędzia NSA Krystyna Borkowska sędzia del. NSA Anna Żak (spr.) Protokolant Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 1642/08 w sprawie ze skargi W. W. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę kasacyjną. II OSK 538/09 Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokiem z dnia 26 listopada 2008r. sygn. akt VI SA/Wa 1642/08 oddalił skargę W. W. na postanowienie Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] kwietnia 2008 r. odmawiające zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia W. W. pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej, bojowej oraz sportowej. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w/w postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 Komendant Główny Policji utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] odmawiające zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia W. W. pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej, bojowej oraz sportowej. Komendant Stołeczny Policji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej, bojowej oraz sportowej w związku z uzyskaną przez informacją o prowadzonym przeciwko W. W. postępowaniu karnym przed Sądem Rejonowym w Pruszkowie o czyny z art. 157 § 1 k.k. oraz art. 190 § 1 k.k. Pełnomocnik strony wniósł o zawieszenie przedmiotowego postępowania administracyjnego, wskazując, że chociaż przeciwko stronie zostało wszczęte postępowanie karne, to jednak materiały zebrane w toku tego postępowania nie uzasadniają obawy użycia przez W. W. broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Postanowieniem z [...] kwietnia 2008 r. Komendant Stołeczny Policji odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego podnosząc, iż w sprawie brak jest podstaw do zawieszenia postępowania zarówno na podstawie art. 97 § 1 k.p.a. jak i na mocy art. 98 § 1 k.p.a. Organ II instancji po rozpatrzeniu wniesionego przez W. W. zażalenia utrzymał w mocy zakwestionowane postanowienie Komendanta Stołecznego Policji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji i wyjaśnił, iż w sprawie nie występuje tzw. zagadnienie prejudycjalne o którym mowa art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Podkreślił, iż ustawa o broni i amunicji, będąca aktem materialnoprawnym w zakresie pozwoleń na broń, w żadnym ze swoich przepisów nie uzależnia rozstrzygnięcia spraw dotyczących broni od samoistnej przesłanki karalności lub niekaralności osoby ubiegającej się o prawo posiadania broni lub je posiadającej. Zdaniem organu odwoławczego, waloru zagadnienia wstępnego nie ma kwestia rozstrzygnięcia sprawy karnej prowadzonej przeciwko skarżącemu. Okoliczność czy osoba posiadająca pozwolenie na broń należy do osób została skazana za przestępstwo czy tez dopiero toczy się przeciwko niej postępowanie karne nie należy do ustaleń prawnych, a faktycznych danej sprawy administracyjnej. Dlatego też wskazane przez skarżącego okoliczności, nie stanowią przeszkody do kontynuacji postępowania administracyjnego, a tym samym brak jest podstaw do zawieszenia postępowania z urzędu. Skargę na powyższe postanowienie organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. W. zarzucając naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., art. 15 ust.1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji , art. 6 Europejskiej Karty Praw Człowieka, art. 42 Konstytucji RP, art. 7, 12 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżący przede wszystkim akcentował zarzut naruszenia zasady domniemania niewinności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarga wniesiona przez W. W. nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania administracyjnego nie narusza prawa. Powołując treść art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd I instancji wskazał, że istota problemu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do wyjaśnienia czy w postępowaniach dotyczących cofnięcia pozwolenia na broń a prowadzonych na podstawie ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) kwestią prejudycjalną jest podnoszone przez skarżącego rozstrzygnięcie postępowania karnego w sprawie II K 927/07, toczące się przed Sądem Rejonowym w Pruszkowie. Powołując się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji wskazał, że nie można zaakceptować poglądu, iż w postępowaniu dotyczącym cofnięcia pozwolenia na broń na podstawie. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, rozstrzygnięcie sądu karnego, co do popełnienia przestępstwa przez osobę legitymującą się tym pozwoleniem stanowić będzie kwestię prejudycjalną, gdyż - jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym - nie jest obojętne dla celów porządku i bezpieczeństwa publicznego, czy broń będzie w posiadaniu osób, które dają gwarancję, iż nie użyją jej sprzecznie z tymi celami, czy też osób, które naruszyły porządek prawny w taki stopniu, że stwarzają obawę użycia broni w tym celu (vide: wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1999 r., III SA 5142/98).Dyspozycja art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 uobia nakazuje organowi Policji cofnięcie pozwolenia na broń, w przypadku, gdy daną osobę można uznać za należącą do kategorii osób, wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 cytowanej ustawy, tj. do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego w szczególności skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Przepis ten, nie uzależnia rozstrzygnięcia sprawy od samoistnej przesłanki karalności lub niekaralności osoby ubiegającej się o prawo posiadania broni lub je posiadającej, ale jako przesłankę cofnięcia pozwolenia wskazuje okoliczności istnienia uzasadnionej obawy, iż osoba posiadająca broń może ją użyć w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zdaniem Sądu I Instancji, przyjęcie wystąpienia tej przesłanki winno być poprzedzone i uzasadnione wykładnią pojęcia "obawy" na gruncie regulacji ustawowej oraz oceną stanu faktycznego sprawy, przy uwzględnieniu okoliczności, że w stosunku do osoby legitymującej się pozwoleniem na broń toczy się postępowanie karne, co do popełnienia przez nią przestępstwa. Poczynione w tym zakresie przez organ ustalenia nie dotyczą kwestii prawnych, a faktycznych postępowania administracyjnego i w związku z tym nie powinny być utożsamiane z zagadnieniem wstępnym w postępowaniu administracyjnym. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, brak ostatecznego rozstrzygnięcia sądu karnego, co podniósł pełnomocnik skarżącego zarówno w zażaleniu, jak i w skierowanej do Sądu skardze nie uniemożliwia rozpoznania sprawy administracyjnej, gdyż nawet w przypadku wyroku uniewinniającego, nie można z góry wykluczyć istnienia obawy, że skarżący użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Organy Policji dokonały właściwej interpretacji pojęcia zagadnienia wstępnego i w konsekwencji słusznie uznały, iż przedstawione przez stronę okoliczności nie stanowią zagadnienia prejudycjalnego, lecz element stanu faktycznego sprawy. Zdaniem Sądu I Instancji, organ prawidłowo uznał również brak możliwości zawieszenia przedmiotowego postępowania na wniosek strony w oparciu o przepis art. 98 § 1 k.p.a. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł W. W. Stefan podnosząc : - zarzut naruszenia prawa materialnego tj. 42 ust 3 Konstytucji RP, polegający na zastosowaniu art.15 ust 1 pkt. 6 ustawy o broni i amunicji z dnia 21 maja 1999r nie respektującego zasady domniemania niewinności, poprzez przyjęcie nieupoważnionego domniemania, iż W. W. zostanie skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przypisywany mu czyn do którego się nie przyznaje, - zarzut naruszenia prawa procesowego tj. art. 97 par 1 pkt 4 k.p.a. w zw z art 6 k.p.a. polegającego na przyjęciu poglądu, że postępowanie karne toczące się przeciwko skarżącemu musi prowadzić do skazania mocodawcy oraz że nie może stanowić warunku wstępnego pozwalającego na zawieszenie toczącego się postępowania do czasu wydania prawomocnego orzeczenia przez sąd karny w Pruszkowie, co w sposób oczywisty prowadzi do naruszenia art. 6 k.p.a. i związanej z nim zasady legalizmu. Powołując się na te zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji miał obowiązek zastosowania zasady domniemania niewinności wynikającej z art. 42 ust . 3 Konstytucji RP stanowiącego samodzielną podstawę prawną. Wskazano, iż budzi wątpliwość to, czy art. 15 ust.1 pkt.6 ustawy o broni i amunicji może być traktowany jako podstawa do wszczęcia na nowo postępowania, tym razem nie w celu wydania pozwolenia, a jego cofnięcia. Przepis ten traktuje podejrzanego jako winnego. Sąd I instancji stwierdzając, że w sprawie nie występuje zagadnienie wstępne naruszył prawo formalne w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Skoro bowiem ustawa o broni i amunicji w art. 15 uzależnia podjęcie postępowania administracyjnego od powzięcia informacji o toczącym się postępowaniu przed innym organem, to niewątpliwie pomiędzy decyzją a rozstrzygnięciem w sprawie głównej zachodzi związek przyczynowy. Wadliwe pojmowanie pojęcia "zagadnienia wstępnego" a w konsekwencji odmowa zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 par 1 pkt.4 i prowadzą do naruszenia zasady legalizmu zobowiązującej organy władzy publicznej do działania na podstawie prawa. Skarżący kasacyjnie wniósł o przedstawienie przez Sąd, Trybunałowi Konstytucyjnemu RP pytania prawnego - czy art. 18 ust 1 pkt.2 w zw. z art 15 ust.1 pkt.6 ustawy o broni i amunicji z dnia 21 maja 1999r. jest zgodny z art. 42 ust 3 Konstytucji RP w zakresie w jakim nakazuje właściwemu organowi policji cofnąć pozwolenie na broń osobie, którą należy uważać za niewinną dopóki jej wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. podnosząc m.in. że Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, ponieważ nie zajmował się problematyką słuszności i celowości ewentualnego cofnięcia pozwolenia na broń. Sąd I instancji wypowiedział się tylko co do legalności postanowienia Komendanta Głównego Policji w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego i prawidłowo uznał, że nie doszło do naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 183 § 1ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r., nr 153, poz.1270 z póź.zm.- dalej powoływana jako p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a , a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami kasacji. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej podstawami i zarzutami. Oceniając we wskazanych granicach wniesioną skargę kasacyjną stwierdzić należy, że stawiane w niej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu I instancji było postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia W. W. pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej, bojowej oraz sportowej. Sąd I instancji uznał, że orzekające w sprawie organy policji trafnie przyjęły, iż prowadzone w sądzie rejonowym p-ko W. W. postępowanie karne o czyny z art. 157 § 1 k.k. oraz art. 190 § 1 k.k. nie stanowi zagadnienia wstępnego o jakim mowa w art. 97 § 1 pkt. 4 kpa., stąd też brak było podstaw do zawieszenia przedmiotowego postępowania administracyjnego. Pogląd Sądu I instancji uznać należy za prawidłowy.Zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) - właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Z kolei przepis art. 15 ust.1 pkt.6 tej ustawy stanowi, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Jak wynika z powyższego przepisu podstawą cofnięcia pozwolenia na broń jest ustalenie, iż posiadacz pozwolenia na broń zalicza się do kategorii osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Tak więc toczące się p-ko posiadaczowi pozwolenia na broń postępowanie karne, nie stanowi przeszkody prawnej – zagadnienia wstępnego - do rozpatrzenia sprawy w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na podstawie ustawy z dnia 21 maja 1999r. o broni i amunicji ( Dz.U.z 2004r.,nr 52, poz.525 ze zm.). Art. 97 § 1 pkt 4 kpa stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Z cytowanych wyżej przepisów art. 15 ust.1 pkt. 6 i 18 ust. 1 pkt. 2 ustawy o broni i amunicji nie da się wywieźć, iż rozstrzygnięcie sprawy o cofnięcie pozwolenia na broń zależy od wyniku sprawy karnej prowadzonej p-ko posiadaczowi pozwolenia na broń. Jak to wyżej podniesiono, przesłanką wydania decyzji cofającej pozwolenie na broń jest ustalenie istnienia uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Podkreślić przy tym należy, że w/w cytowanym przepisie art. 15 ust.1 pkt.6 ustawodawca wskazał równocześnie przykładowo sytuacje, poprzez użycie zwrotu "w szczególności", których zaistnienie przesądza o powstaniu obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą składu siedmiu sędziów podjętą w dniu 18 listopada 2009r , syg. akt II OPS 4/09 przesądził tę kwestię uznając, że osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.). Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne jest jednak to, że dla wykazania obawy, o której mowa w art.15 ust.1 pkt.6 ustawy o broni i amunicji, nie jest konieczne zakończenie postępowania karnego toczącego się p-ko posiadaczowi pozwolenia na broń. Zauważyć należy, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom wymienionym po słowach "w szczególności", ale także osobom, co do których z innych powodów, organ ustali okoliczności wskazujące na istnienie uzasadnionej obawy, że użyją broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Oczywiście konieczne jest wtedy, aby w sprawie o cofnięcie pozwolenia na broń z innego powodu niż prawomocne skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, organ szczegółowo zbadał i uzasadnił istnienie takiej obawy. Zakres rozpoznawanej sprawy nie dotyczy jednak postępowania o cofnięcie pozwolenia na broń lecz odmowy zawieszenia tego postępowania, co wyznacza granice oceny dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. W świetle powyższych uwag stwierdzić należy, że prawidłowo Sąd I instancji uznał, iż brak było podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia W. W. pozwolenia na broń, a tym samym zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art.97 § 1 pkt 4 kpa i art.6 kpa jest nieuzasadniony. Nie jest także zasadny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, polegający na zastosowaniu art.15 ust. 1 pkt. 6 ustawy o broni i amunicji wbrew zasadzie domniemania niewinności. Po pierwsze Sąd I instancji nie badał, czy zostały spełnione przesłanki z art. 18 ust 1 pkt.2 w zw. z art 15 ust.1 pkt.6 ustawy o broni i amunicji, ponieważ przedmiotem kontroli tego sądu było zaskarżone postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania a nie decyzja rozstrzygająca sprawę o cofnięcie pozwolenia na broń. Kontrolowane postanowienie stanowi kwestię incydentalną w toku postępowania administracyjnego, nie dotyczy natomiast merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Z tych tez względów zarzut niezgodności art. 18 ust 1 pkt.2 w zw art.15 ust.1 pkt.6 ustawy o broni i amunicji z Konstytucją RP nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. Brak jest także podstaw dla przedstawienia przez Sąd Trybunałowi Konstytucyjnemu RP pytania prawnego o jakim mowa w skardze kasacyjnej. Po drugie wyjaśnić należy, że organ administracji publicznej nie rozstrzyga w postępowaniu administracyjnym kwestii winy czy niewinności osoby posiadającej pozwolenie na broń i zasadności postępowania karnego. Organy Policji stwierdzają jedynie czy istnieją przesłanki do wydania decyzji cofającej pozwolenie na broń. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 lutego 2009r. sygn.akt. II OSK 202/08 wyraził pogląd, że zasada domniemania niewinności wyrażona w art.42 ust.3 Konstytucji RP nie może wpływać na postępowanie administracyjne w zakresie ustalania zaistnienia przesłanek cofnięcia pozwolenia na broń. Przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń regulują powoływane wyżej przepisy art.15 ust 1 pkt. 6 i art. 18 ust. 1 pkt. 2 ustawy o broni i amunicji. Przepisy tej ustawy nie niweczą zasady domniemania niewinności lecz mając na uwadze interes społeczny oraz konieczność zapewnienia ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, wymagają od osób posiadających broń lub ubiegających się o wydanie pozwolenia na broń rękojmi przestrzegania reguł dotyczących tego ściśle reglamentowanego prawa. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie podziela pogląd wyrażony w powyższym orzeczeniu co skutkuje stwierdzeniem, że zarzut naruszenia w rozpoznawanej sprawie art. 42 ust.3 Konstytucji RP jest niezasadny. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art.184 p.p.s.a.