VI SA/Wa 1894/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Sędziowie Asesor WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2008 r. sprawy ze skarg M. Z. i Z. Z. na decyzje Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] oraz z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wycofania nawozu z obrotu i ustalenia opłaty sankcyjnej oddala skargi Decyzjami z dnia [...] czerwca 2006 r. po rozpatrzeniu odwołania M. Z. i Z. Z. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych utrzymał w mocy decyzje Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. stwierdzającą wprowadzenie do obrotu partii 2500 1 nawozu organicznego [...] i [...] bez wymaganego pozwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa, nakazującą wycofanie w terminie 7 dni przedmiotowych nawozów z obrotu na własny koszt i ustalającą opłatę sankcyjną w wysokości 1236,00 zł brutto za sprzedany nawóz [...] i 494,40 zł brutto za sprzedany nawóz [...] stanowiących 100% kwoty należnej za sprzedany nawóz. Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. Z. i Z. Z. domagając się uchylenia decyzji organu odwoławczego. Wyrokiem z dnia 29 października 2007 r. wydanym w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 1602/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone decyzje oraz utrzymane nimi w mocy decyzje organu pierwszej instancji. Podstawą dla uchylenia wyżej wymienionego orzeczenia było naruszenie przepisów postępowania, w tym przede wszystkim art. 7, 77, 84 § 1 i 107 § 3 kpa. W uzasadnieniu Sąd stwierdził m.in., iż organy nie wyjaśniły w oparciu, o jakie dowody zgromadzone w sprawie uznały, iż produkty będące przedmiotem postępowania zostały zakwalifikowane do kategorii nawozów organicznych. Jednocześnie Sąd wskazał, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy zachodzi konieczność wyjaśnienia powyższych kwestii i rozważenia, czy materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie powinien być uzupełniony w trybie art. 84 § 1 kpa, ponieważ wszechstronne i wnikliwe wyjaśnienie sprawy wymaga wiadomości specjalnych, tj. wydania opinii przez biegłego. Rozpoznając ponownie sprawę decyzjami z dnia [...] lipca 2008 r., po rozpatrzeniu odwołania M. Z. i Z. Z. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 147, poz. 1033), w związku z art. 17 ust. 1 pkt 8 i art. 21 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr poz. 1577, ze zm.) oraz art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 89, poz. 991, ze zm.), uchylił w całości decyzje [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...] z dnia [...] marca 2008 r., nakazujące wycofanie w terminie 7 dni z obrotu nawozu organicznego, [...] w ilości 2500 1, i [...] w ilości 1000 l, oraz nakazujące wniesienie na rachunek urzędu skarbowego, właściwego ze względu na siedzibę albo miejsce zamieszkania wprowadzającego nawóz do obrotu, opłaty sankcyjnej stanowiącej 100 % kwoty należnej za sprzedane nawozy, tj. 1236,00 zł brutto za nawóz [...] i brutto 494,40 zł za nawóz [...] oraz stwierdził wprowadzenie do obrotu partii 2500 l nawozu organicznego [...] i nawozu [...] 1000 l niezgodnie z warunkami określonymi w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu oraz art. 3 ust. 2 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu, określił termin wycofania tych nawozów z obrotu na 7 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji a także określił opłatę sankcyjną w wysokości 1236.00 zł brutto za nawóz [...] i 494,40 zł brutto za nawóz [...] stanowiącej 100 % kwoty należnej za sprzedane nawozy. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ odwoławczy przypomniał stan faktyczny sprawy zauważając, iż sformułowanie sentencji decyzji organu I instancji jest nieprawidłowe albowiem w myśl art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (dawniej art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu) w przypadku stwierdzenia wprowadzenia do obrotu nawozu niezgodnie z warunkami określonymi w art. 3 lub art. 5 ustawy, Inspektor właściwy ze względu na siedzibę albo miejsce zamieszkania podmiotu wprowadzającego nawóz do obrotu wydaje decyzję, w której stwierdza wprowadzenie do obrotu nawozu niezgodnie z warunkami określonymi w art. 3 lub art. 5, oraz określa termin jego wycofania z obrotu, ilość wprowadzonego do obrotu nawozu oraz wysokość opłaty sankcyjnej stanowiącej 100 % kwoty należnej za sprzedane nawozy, a w przypadku innej formy zbycia nawozów - 100 % wartości korzyści majątkowej, którą mógłby uzyskać za wprowadzone do obrotu nawozy. Z tych powodów Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł, co do istoty sprawy. Organ przytoczył definicję nawozu zawartą w art. 2 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (również ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu) wskazując, iż nawozami organicznymi są nawozy wyprodukowane z substancji organicznej lub z mieszanin substancji organicznych zarówno przy udziale [...], jak i bez ich udziału. Wyjaśnił, iż zgodnie z art. 3 ust. 2 w związku z art. 4 nawozy organiczne mogą być wprowadzone do obrotu na podstawie pozwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 3 bez pozwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa można wprowadzać do obrotu nawozy naturalne. Nawozami naturalnymi w rozumieniu ustawy są jednak wyłącznie nawozy wymienione enumeratywnie w ustawie. Przetworzone nawozy [...] i [...] nie kwalifikują się do żadnej z kategorii nawozów wymienionych w art. 2 pkt 4 omawianej ustawy. Nie są to w szczególności odchody zwierząt gospodarskich w rozumieniu przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich, o których mowa w art. 2 pkt 4 lit. b cyt. ustawy. Organ przytoczył także stanowisko zawarte w opinii z dnia [...] maja 2008 r. sporządzonej przez powołanego w sprawie biegłego sądowego w zakresie chemii rolnej, nawożenia i ochrony środowiska prof. W. L. zgodnie, z którym przedmiotowe nawozy [...]. W konkluzji organ stwierdził, iż E. s.c. wprowadzające do obrotu nawozy organiczne [...] i [...] w myśl obowiązujących przepisów jest producentem nawozów i podlega przepisom krajowym i wspólnotowym, dotyczącym nawozów oraz produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego. Podstawowym obowiązkiem producenta, zamierzającego wprowadzać nawozy organiczne do obrotu jest uzyskanie stosownego pozwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa. W obszernych skargach złożonych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. Z. i Z. Z., zwani dalej skarżącymi, wnieśli o uchylenie w zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżący zarzucają decyzji naruszenie prawa materialnego tj. przepisów ustawy o nawozach i nawożeniu oraz wydanie przedmiotowej decyzji w oparciu o ustalenia stanu faktycznego w sposób sprzeczny z ustaleniami stanu faktycznego odnośnie ustaleń dokonanych przez inspektorów IJHARS w trakcie postępowania. W uzasadnieniu skarg podnieśli m.in., że przedmiotowe nawozy są [...]. Są, zatem nawozami naturalnym, naturalnie uszlachetnionymi przez dżdżownice, które nasycają - poprzez trawienie - obornik zwierząt kopytnych swoimi odchodami. Wskazują dodatkowo, iż w ich ocenie prowadzona [...] w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 1774/2002 Ponadto skarżący, jako rolnicy produkujący lub uszlachetniający obornik - działający zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej i z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych (szczególnie z art. 2 tej ustawy definiującym działy specjalne produkcji rolnej i przetwórstwo w tych działach) nie mają możliwości osiągnięcia wpisu do ewidencji działalności gospodarczej lub KRS, nie mieli możliwości uzyskania pozwolenia Ministra Rolnictwa na wprowadzanie przedmiotowych nawozów do obrotu. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym datowanym na dzień 6 listopada 2008 r. skarżący, ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę, stwierdzili m.in., [...]. Przedmiotowe nawozy nie są produkowane od trzech lat i nie były nawozami organicznymi. [...]. Na rozprawie w dniu 2 grudnia 2008 r. Sąd zarządził połączenie do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia spraw o sygn.akt VI SA/Wa 1894/08 i sygn. akt VI SA/Wa 1895/08 i prowadzenie ich dalej po sygn. akt VI SA/Wa 1894/08. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W działaniu organów wydających decyzje Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Jak to już wyżej wskazano omawiana sprawa była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 29 października 2007 r. wydanym w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 1602/07 uchylił zaskarżone decyzje oraz utrzymane nimi w mocy decyzje organu pierwszej instancji. Organ administracji rozpoznając ponownie sprawę był związany oceną prawną zawartą w powołanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W szczególności przy ponownym rozpoznawaniu sprawy miał w sprawie zastosowanie przepis art. 153 p.p.s.a. W świetle tego przepisu ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, przy czym ocena ta i wskazania, co do dalszego postępowania zostają sformułowane w uzasadnieniu orzeczenia, które w tym zakresie wykazuje moc wiążącą. Wskazania, co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż rozpoznając ponownie sprawę organy administracji zastosowały się do zaleceń wskazanych w wyroku Sądu dotyczących obowiązku wyjaśnienia w oparciu, o jakie dowody zgromadzone w sprawie uznały, iż produkty będące przedmiotem postępowania zostały zakwalifikowane do kategorii nawozów organicznych. Wyjaśniając powyższe kwestie uzupełniły materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy w trybie art. 84 § 1 kpa, zgodnie ze stanowiskiem Sądu, iż wszechstronne i wnikliwe wyjaśnienie sprawy wymaga wiadomości specjalnych, tj. wydania opinii przez biegłego. Art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 89, poz. 991 ze. zm.) obowiązujący w chwili sprzedaży nawozów jak również art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 10 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 147, poz. 1033) obowiązującej w chwili wydania decyzji, stanowi, iż nawozy organiczne mogą być wprowadzane do obrotu na podstawie pozwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa. Zgodnie z art. 2 pkt 4 ustaw nawozy organiczne to nawozy wyprodukowane z substancji organicznej lub z mieszanin substancji organicznych, w tym komposty, także wyprodukowane przy udziale dżdżownic. Nawozy naturalne w myśl art. 2 pkt 3 to obornik, gnojówka i gnojownica, odchody zwierząt gospodarskich w rozumieniu przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich, z wyjątkiem odchodów pszczół i zwierząt futerkowych, bez dodatków innych substancji, guano-przeznaczone do rolniczego wykorzystania. Powołany w sprawie postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2008 r. biegły sądowy w zakresie chemii rolnej, nawożenia i ochrony środowiska, prof. W. L., sporządził w dniu [...] maja 2008 r. opinię, z której wynika, że przedmiotowy nawóz nie jest wermikompostem ani kompostem, ponieważ wermikompost (biohumus) jest jedynie surowcem do wytworzenia przedmiotowego nawozu. Z uwagi na zmieszanie wermikompostu podżdżownicowego (biohumusu) z wodą produkt końcowy ma postać płynną i nie jest wermikompostem. Biegły stwierdził także, iż sposób produkcji nawozów [...] i [...] polega na [...]. Na bazie powstałego wermikompostu sporządzana jest zawiesina wodna o zróżnicowanym składzie fizycznym, chemicznym i biologicznym a zatem nie można wymienionych preparatów zakwalifikować do kompostów, ponieważ wermikompost jest surowcem do ich wytworzenia." Zdaniem biegłego produkty te mogą być kwalifikowane do nawozów organicznych innych niż komposty, po spełnieniu wymagań formalno-prawnych i jakościowych, zarówno na podstawie obecnie obowiązującej ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu, jak również przepisów wcześniejszych. Produktów tych nie sposób zaliczyć także do rodzaju nawozów naturalnych, ponieważ przepisy o nawozach i nawożeniu określają katalog zamknięty nawozów naturalnych. W uwagach do opinii biegłego z dnia [...] maja 2008 r. skarżący nie wskazali żadnych dodatkowych argumentów merytorycznych. Biegły pismem z dnia [...] czerwca 2008 r. w całości podtrzymał swoją opinię. W tej sytuacji w ocenie Sądu organ prawidłowo zakwalifikował produkowane przez skarżących nawozy jako nawozy organiczne, których wprowadzenie do obrotu, w świetle przepisów ustawy o nawozach i nawożeniu, wymaga stosownego pozwolenia właściwego organu. Konsekwencją tak ustalonego stanu faktycznego było nakazanie skarżącym przez organ wycofania przedmiotowych nawozów z obrotu oraz określenie opłaty sanacyjnej. Reasumując, Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu naruszenia przepisów postępowania jak również naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 53, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.