VIII SA/Wa 423/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Protokolant Katarzyna Filipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Syg. akt VIII SA/Wa 423/08 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] lipca 2008 roku, znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zmianami), dalej jako k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania A. M. od decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta R. z [...] kwietnia 2008 roku, znak [...], przyznającej dodatek mieszkaniowy na okres 6 miesięcy, tj. od [...] do [...] roku w wysokości [...] zł miesięcznie, w tym ryczałt w kwocie [...] zł – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ podnosił, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 roku wydaną przez Prezydenta Miasta R. przyznano A. M. dodatek mieszkaniowy na okres od [...] do [...] roku w kwocie [...] zł miesięcznie, w tym ryczałt w kwocie [...] zł. Organ wydający decyzję podniósł, że A. M. spełnia warunki niezbędne do przyznania dodatku mieszkaniowego. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i zajmuje lokal o powierzchni użytkowej [...] m² . Łączne jej dochody w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku wynosiły [...] zł. Na dochód ten złożyły się – kwota [...] zł z tytułu pobierania stypendium oraz kwota [...] zł z tytułu pobierania kredytu studenckiego. Średni dochód miesięczny z gospodarstwa domowego wyniósł [...] zł i jest to kwota przypadająca na jednego członka gospodarstwa domowego. Organ I Instancji nie odliczył od dochodu kosztów uzyskania kredytu bowiem pełnomocnik wnioskodawczyni wezwany do złożenia wyjaśnień w tym zakresie nie uczynił tego. Odwołanie od decyzji organu I Instancji złożyła wnioskodawczyni podnosząc, iż organ ponownie rozpoznając sprawę nie wypełnił wytycznych sądu. Według niej ciężar przeprowadzenia dowodu z mocy art. 77 k.p.a. obciąża organ administracji i nie może być przerzucony na stronę i jeżeli strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, to organ ma obowiązek go uzupełnić. Nadto podniosła, że nie odmówiła udzielenia jakiejkolwiek informacji w sprawie kosztów uzyskania kredytu studenckiego, gdyż złożyła stosowne oświadczenie. Organ odwoławczy ustalił i zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 grudnia 2007 roku, uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Prezydenta Miasta R. wskazał, że organ odwoławczy nie dokonał żadnych ustaleń dotyczących przyznanego kredytu, ograniczając się do stwierdzenia, że art.3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych zawiera enumeratywne wyliczenie i określa katalog zwolnień, który ma charakter zamknięty. Tymczasem wskazany przepis określa, że za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu między innymi kosztów ich uzyskania. W związku z tym, skoro organ uznał, że kredyt jest przychodem, który należy wliczyć do dochodu, to zgodnie z wolą ustawodawcy należało ustalić koszt jego uzyskania i odliczyć je od dochodu. Biorąc to pod uwagę organ odwoławczy podniósł, że zasady przyznawania i sposób obliczania dodatków mieszkaniowych określony został przepisami ustawy z 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych( DZ.U nr 71, poz. 734 ze zmianami), dalej jako ustawa oraz rozporządzenie Rady Ministrów z 28 grudnia 2001 roku w sprawie dodatków mieszkaniowych( DZ.U nr 156, poz. 1817 ze zmianami). Zgodnie z art.3 ust.3 ustawy za dochód uważa się: wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Do dochodu nie wlicza się: świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dochodów dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego oraz zapomogi pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 roku. W ocenie organu sformułowanie tego przepisu jest jednoznaczne i nie budzi wątpliwości. Generalnie za dochód uważane są wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania, przy czym obciążenia pomniejszające dochód wymienione zostały enumeratywnie. Nadto przepis art.3 ust. 3 ustawy przewiduje jakich źródeł przychodu nie wlicza się do dochodu. Organ zauważał, że celem ustawy o dodatkach mieszkaniowych jest wsparcie osób, które znajdują się w trudnej sytuacji i nie są w stanie pokryć bieżących wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania. Z tej przyczyny kredyt jest przychodem mogącym stanowić źródło utrzymania w okresie dysponowania kwotą kredytu i dlatego podlega wliczeniu do dochodu. W tym stanie prawnym zdaniem organu, wbrew zarzutom strony skarżącej należy uznać, że kwoty uzyskane z kredytu kreują dochód nie zmniejszając go, a więc kwoty te winien uwzględnić przy ustalaniu dochodu osoby ubiegającej się o dodatek mieszkaniowy. Organ zauważył, że w rozpoznawanej sprawie organ I Instancji ustalając dochód skarżącej nie odliczył kosztów uzyskania kredytu bowiem pełnomocnik wnioskodawczyni odmówił jakiejkolwiek informacji w tym zakresie. Organ podniósł, że z jednej strony obowiązkiem organu jest wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego. Na organie prowadzącym postępowanie ciążą dwa obowiązki: po pierwsze – określenia z urzędu jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego, po drugie obowiązek przeprowadzenia niezbędnych dowodów. Wskazane obowiązki organu nie podważają tezy, że w postępowaniu administracyjnym ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Z tego względu skoro strona zobowiązana do wskazania kosztów uzyskania kredytu nie uczyniła tego, to niedopełnienie tego obowiązku uzasadnia wyciągnięcie w stosunku do niej negatywnych skutków określonych w ustawie. Taka sytuacja miała miejsce w tej sprawie. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy dokonał analizy i wyliczenia wysokości dodatku mieszkaniowego biorąc pod uwagę przepis art. 6 ust. 4 ustawy oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie dodatków mieszkaniowych. W ocenie organu odwoławczego wyliczona przez organ I Instancji wysokość dodatku mieszkaniowego w kwocie [...] zł była prawidłowa. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożyła A.M. W uzasadnieniu skargi podnosiła, że organy administracji publicznej nie zachowały się zgodnie z wytycznymi wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego z dnia 5 grudnia 2007 roku. Jej zdaniem, to na organie administracji spoczywał obowiązek przeprowadzenia całego postępowania, co do wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Nie zgadzała się z zarzutami organu, że odmówiła udzielenia informacji co do kosztów uzyskania kredytu. Nie zgodziła się ze stanowiskiem organów, że kredyt studencki winien być wliczony do dochodu, który stanowi podstawę obliczenia wysokości dodatku mieszkaniowego. Podnosiła, że gdyby podzielić argumentację organu, to należałoby uznać, że każdy kredytobiorca powinien płacić podatek od kredytu i uwzględniać go w rozliczeniu rocznym PIT. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga A. M. zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych [ DZ.U nr 153 , poz.1269 ] oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. [ DZ.U nr 153, poz.1270, ze zmianami] sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Jak stanowi przepis art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Problemem i sporną kwestią, która jest podstawą zarzutu skarżącej jest przyjęcie przez organ, że wysokość otrzymanego kredytu studenckiego winna być wliczona do dochodu, który stanowi podstawę do obliczenia wysokości dodatku mieszkaniowego. W ocenie organu za przyjęciem takiego stanowiska przemawia treść przepisu art. 3 ust.3 ustawy, gdzie zapisano, że za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania. Nadto organ argumentował, że celem ustawy o dodatkach mieszkaniowych jest wsparcie osób, które znajdują się w trudnej sytuacji i nie są w stanie pokryć bieżących związanych z utrzymaniem mieszkania. Z tej przyczyny kredyt jest przychodem mogącym stanowić źródło utrzymania w okresie dysponowania kwotą kredytu i dlatego podlega wliczeniu do dochodu. Zaprezentowanego stanowiska przez organ w zaskarżonej decyzji, że kredyt studencki należy wliczyć do dochodu przy obliczaniu wysokości dodatku mieszkaniowego sąd administracyjny nie podziela. Należy zauważyć, że organ winien wziąć pod uwagę, że otrzymana przez wnioskodawczynię kwota pieniężna tylko wtedy jest dochodem, jeżeli kwota ta zostanie uznana za przychód, a ponieważ ustawa o dodatkach mieszkaniowych nie zawiera definicji przychodu, organ winien sięgnąć w tym zakresie do przepisów ustawy z 26 lipca 2001 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych( por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2007 roku, II SA/Wa 1848/07, LEX nr 355263). Sięgając do definicji przychodu z art.11 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który uznaje, że przychodami są co do zasady otrzymywane lub postawione w roku podatkowym do dyspozycji osoby fizycznej pieniądze, wartości pieniężne, równowartość w pieniądzu świadczeń w naturze oraz równowartość w pieniądzu innych nieodpłatnych świadczeń należy zauważyć, że kwoty kredytu nie mogą być uznane jako przychód w rozumieniu tego przepisu. Kredyt jest świadczeniem pieniężnym zwrotnym i to ma decydujące znaczenie, że nie można go uznać za przychód. Podstawą udzielenia kredytu skarżącej były przepisy ustawy z dnia 17 lipca 1998 roku o pożyczkach i kredytach studenckich( DZ.U nr 198, poz. 685 ze zmianami). Udzielony kredyt studencki podlega zwrotowi. Zgodnie z przepisem art.10 ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich udzielony kredyt może być w części lub całości umorzony. Jeśliby doszło do umorzenia takiego kredytu w całości lub części, to można uznać, że uzyskano przychód w wysokości różnicy pomiędzy sumą, jaką należało zwrócić zgodnie z postanowieniami umowy kredytowej, a kwotą faktycznie zwróconą( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 marca 1993 roku, III SA 2220/92, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 maja 2006 roku , IV SA/Wa 1104/04). W ocenie Sądu organy naruszyły przepis art. 3 ust.3 ustawy, ustalając wysokość dodatku mieszkaniowego dla skarżącej, uwzględniając jako dochód kwotę otrzymanego przez nią kredytu studenckiego i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winnien wyliczyć wysokość dodatku mieszkaniowego, biorąc pod uwagę, iż wysokość otrzymanego przez skarżącą kredytu studenckiego, jeśli nie został w całości lub w części umorzony, nie powinna być wliczona do dochodu o którym mowa w art. 3 ust.3 ustawy. Z tego względu biorąc pod uwagę art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono o wstrzymaniu wykonalności zaskarżonej decyzji.