II SA/Sz 805/08

WyrokWSA w Szczecinie2008-12-17

Skład orzekający: Grzegorz Jankowski, Henryk Dolecki, Stefan Kłosowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Stowarzyszenie Na Rzecz Ochrony Środowiska "N." Gminy W. brało udział w postępowaniu odwoławczym na prawach strony, mimo braku formalnego postanowienia o dopuszczeniu go do udziału w postępowaniu, a jeśli tak, czy jego brak udziału w tym postępowaniu stanowił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że mimo braku formalnego postanowienia o dopuszczeniu Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu, jego faktyczne zaangażowanie (doręczanie pism, przyjmowanie wniosków) traktowało je jako stronę postępowania. Brak formalnego postanowienia nie przesądza o braku dopuszczenia do udziału, a jego brak w postępowaniu odwoławczym, bez własnej winy, stanowił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na spółkę "P." za usunięcie drzew i krzewów bez zezwolenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) uchyliło decyzję Wójta i umorzyło postępowanie, uznając, że spółka nie jest stroną postępowania, a sprawcy czynu nie można przypisać odpowiedzialności. Stowarzyszenie "N." Gminy W., które brało udział w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, wniosło skargę na decyzję SKO. Sąd pierwszej instancji uchylił decyzję SKO, uznając, że Stowarzyszenie było traktowane jako strona postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i odrzucił skargę z powodu jej wniesienia po terminie. Następnie Prokurator Okręgowy wniósł sprzeciw wobec decyzji SKO, zarzucając naruszenie przepisów o udziale organizacji społecznej w postępowaniu. SKO odmówiło uchylenia swojej decyzji. Prokurator wniósł o ponowne rozpatrzenie sprzeciwu, a SKO ponownie utrzymało w mocy swoją decyzję. Prokurator wniósł skargę do WSA.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...]

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki Sędzia NSA Stefan Kłosowski Protokolant Michał Iwanowski po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w Koszalinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotyczącej kary za usunięcie drzew i krzewów bez zezwolenia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] r. o numerze [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3, art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 151 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 1 ust. 1, art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, po rozpatrzeniu wniosku Prokuratora Okręgowego w K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] uchylającą w całości decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia na spółkę z o.o. "P." z siedzibą w P. przy ul. M. [...] administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł za usunięcie bez zezwolenia 129 sztuk drzew oraz krzewów o powierzchni 89 m² z terenu działki nr [...] w obrębie Ż., i umarzającą postępowanie pierwszej instancji z uwagi na stwierdzenie braku podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Z uzasadnienia powołanej wyżej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz z akt sprawy wynika, co następuje: Decyzją z dnia [...] nr [...] Wójt Gminy W. wymierzył "P." Sp. z. o.o. z siedzibą w P. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł. za usunięcie bez zezwolenia 129 sztuk drzew oraz krzewów o powierzchni 89 m² z terenu działki nr [...] w obrębie Ż. Wyżej wymieniona decyzja została m. in. doręczona Stowarzyszeniu Na Rzecz Ochrony Środowiska "N." Gminy W. W uzasadnieniu wskazano, że R. K. przy pomocy P. K. i M. L., posiadając ustną zgodę pracownika Spółki "P.", w której władaniu znajduje się przedmiotowa działka, dokonał bez zezwolenia wycinki drzew i krzewów. W związku z powyższym Wójt Gminy W. zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz rozporządzeniami wykonawczymi do tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego z udziałem biegłego rzeczoznawcy, nałożył na właściciela nieruchomości karę pieniężną. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 kpa, art. 88 ust.1 pkt 2, art. 89 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz art. 1, art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że karę administracyjną pieniężną można nałożyć tylko na podmioty, które mogłyby uzyskać zgodę na wycinkę tj. właściciela lub posiadacza nieruchomości. W powyższej sprawie jednak właścicielowi nie można wymierzyć kary, gdyż nie posiada atrybutu strony. W dalszej części uzasadnienia organ zaznaczył, że brak jest też podstawy prawnej do wymierzenia kary pieniężnej sprawcy czynu. W związku z powyższym postępowanie administracyjne należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Skarga na powyższą decyzję została wniesiona przez Stowarzyszenie Na Rzecz Ochrony Środowiska "N." Gminy W., które brało udział w postępowaniu wyjaśniającym organu pierwszej instancji. Uchylając zaskarżoną decyzję Sąd pierwszej instancji podniósł, że zasługuje na uwzględnienie prezentowany przez stronę skarżącą pogląd, że Stowarzyszenie w niniejszym postępowaniu administracyjnym należy traktować jako podmiot występujący na prawach strony wraz ze wszystkimi konsekwencjami z tego faktu wynikającymi. W rozpoznawanej sprawie Wójt Gminy W. dokonując doręczeń stronie skarżącej wszelkich pism tj. zawiadomienia o wszczęciu postępowania, wezwania na rozprawę, pism informacyjnych oraz odpisów decyzji, jak również przyjmując wszelkie oświadczenia i wnioski od strony skarżącej potraktował Stowarzyszenie Na Rzecz Ochrony Środowiska "N." Gminy W. jako podmiot na prawach strony. Natomiast organ odwoławczy przyjął, że Stowarzyszenie nie posiada atrybutu strony postępowania, gdyż formalnie nie dopuszczono go do udziału w postępowaniu stosownie do art. 31 § 2 kpa. Sąd pierwszej instancji nie zgodził się ze stanowiskiem Kolegium w tej kwestii wskazując, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym brak formalnego postanowienia nie przesądza, że organizacja społeczna nie jest uczestnikiem postępowania odwoławczego, wówczas gdy organ pierwszej instancji przez czynności faktyczne tj. doręczanie pism czy przyjmowanie wniosków, dopuścił organizację do udziału w postępowaniu. W związku z powyższym zgodnie z art. 10 kpa organ drugiej instancji powinien zapewnić Stowarzyszeniu czynny udział w każdym stadium postępowania, powinien zagwarantować mu możliwość przejrzenia materiału dowodowego, wypowiedzenia się co do niego, zgłoszenia żądań a zwłaszcza powinien doręczyć Stowarzyszeniu odpis decyzji z dnia [...] Nadto Sąd wskazał, że nie akceptuje poglądu przedstawionego przez uczestnika postępowania, że skarga została złożona przez stowarzyszenie po terminie. Z powyższym rozstrzygnięciem Sądu nie zgodził się uczestnik postępowania "P." Sp. z.o.o. w P. oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., oboje reprezentowani przez radców prawnych. W sprawie niniejszej wywiedziono dwie skargi kasacyjne do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok sądu pierwszej instancji i odrzucił skargę. W uzasadnieniu wskazał, że zasadny jest zarzut wnoszącej skargę kasacyjną Spółki, że Sąd pierwszej instancji rozpoznał skargę wniesioną po terminie. Wniesienie skargi w terminie stanowi podstawową przesłankę jej dopuszczalności. Nie jest zatem możliwe badanie legalności zaskarżonego orzeczenia organu administracji na skutek skargi (nawet uprawnionego podmiotu), jeżeli została ona wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia. Mając powyższe okoliczności na względzie niecelowym jest, zdaniem Sądu drugiej instancji, odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Stwierdzając bowiem niedopuszczalność skargi jako wniesionej po terminie Sąd nie jest uprawniony do badania czy podmiot, który ją wniósł jest do tego legitymowany. Sprzeciw od decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], uchylającej decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] w przedmiocie nałożenia na Spółkę administracyjnej kary pieniężnej i umarzającej postępowanie pierwszej instancji, wniósł następnie, w dniu [...], Prokurator Okręgowy w K. Prokurator Okręgowy w K. zarzucił wyżej wymienionej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., że została wydana w postępowaniu administracyjnym z naruszeniem art. 10 § 1 kpa i art. 31 § 2 kpa poprzez niewłaściwe uznanie, że Stowarzyszenie nie było stroną postępowania odwoławczego prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a co za tym idzie spowodowanie sytuacji, że Stowarzyszenie bez własnej winy nie brało udziału w tym postępowaniu. Prokurator Okręgowy w K. wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego, uchylenie decyzji ostatecznej rozstrzygającej o istocie sprawy i wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, a także powiadomienie go o sposobie załatwienia sprawy. W sprzeciwie wskazano, że Stowarzyszenie otrzymało odpis decyzji Wójta Gminy W. rozstrzygającej sprawę, a tenże organ pierwszej instancji doręczał również Stowarzyszeniu wszelkie pisma, tj. zawiadomienie o wszczęciu postępowania, wezwanie na rozprawę administracyjną oraz inne pisma informacyjne. Celem zbadania, czy istnieją podstawy do uwzględnienia sprzeciwu Prokuratora Okręgowego, Kolegium, postanowieniem z dnia 10 czerwca 2008 r. wznowiło postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Decyzją z dnia [...] nr [...] Kolegium odmówiło uchylenia wydanej przez siebie w dniu [...] decyzji z uwagi na stwierdzenie braku podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a kpa. W związku z powyższym, Prokurator Okręgowy w K. wniósł w dniu [...] wniosek o ponowne rozpatrzenie złożonego przez siebie w dniu 19 maja 2008 r. sprzeciwu wobec decyzji ostatecznej Kolegium z dnia [...] We wniosku tym ponownie wskazano, że przedmiotowa decyzja Kolegium wydana została z rażącym naruszeniem prawa, a mianowicie przepisu art. 10 § 1 kpa i art. 31 § 2 kpa poprzez niewłaściwe uznanie, że Stowarzyszenie nie było stroną postępowania odwoławczego prowadzonego przez Kolegium, a co za tym idzie spowodowanie sytuacji, że bez własnej winy nie brało udziału w tym postępowaniu. Decyzji Kolegium zarzucono także rażące naruszenie przepisu art. 105 § 1 kpa polegające na błędnym przyjęciu, że uznanie Spółki za pokrzywdzonego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w D. P. z dnia [...], sygn. akt [...], wyłącza jednocześnie możliwość orzeczenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 88 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, co powoduje konieczność umorzenia na tej podstawie postępowania jako bezprzedmiotowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po ponownym rozpatrzeniu sprawy, powołaną na wstępie decyzją z dnia [...], utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że zasadna jest odmowa uchylenia decyzji ostatecznej Kolegium z dnia [...], a to z uwagi na stwierdzenie braku podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a kpa. Stowarzyszenie Na Rzecz Ochrony Środowiska "N." Gminy W. nie było stroną postępowania odwoławczego prowadzonego przez Kolegium, w związku z tym za bezzasadny należy uznać zarzut, że Stowarzyszenie bez własnej winy nie brało udziału w tym postępowaniu. Zgodnie z art. 31 § 2 kpa organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej (żądanie wszczęcia postępowania lub żądanie dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu) za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Dopiero zatem postanowienie o dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w toczącym się postępowaniu na prawach strony powodować będzie, że od dnia wydania takiego postanowienia przysługują organizacji społecznej wszelkie prawa strony w rozumieniu art. 10 kpa. Bezsporne jest przy tym, że Stowarzyszenie nie złożyło w toku prowadzonego postępowania, zarówno przed organem pierwszej instancji jak i w toku postępowania odwoławczego, jakiegokolwiek wniosku czy też żądania, które to oświadczenia miałyby na celu dopuszczenie tejże organizacji społecznej do udziału w toczącym się postępowaniu na prawach strony. Nie można więc przyjąć, jak dowodzi w złożonym przez siebie sprzeciwie, a następnie we wniosku o ponowne rozpatrzenie tego sprzeciwu, Prokurator Okręgowy w K., że doręczanie Stowarzyszeniu przez organ pierwszej instancji pism, a także przyjmowanie od tego podmiotu określonych oświadczeń i wniosków dowodowych, przesądza automatycznie o tym, że organizacja ta została dopuszczona do udziału w toczącym się postępowaniu na prawach strony. Kolegium nie zgodziło się również z zarzutem rażącego naruszenia przepisu art. 105 § 1 kpa polegającym, według Prokuratura Okręgowego w K., na błędnym przyjęciu w decyzji Kolegium z dnia [...], że uznanie Spółki za pokrzywdzonego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem skazującym Sądu Rejonowego w D. P. z dnia [...] wyłącza jednocześnie możliwość orzeczenia administracyjnej kary pieniężnej. Zarzut tego rodzaju nie stanowi żadnej z przesłanek wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, a tym samym nie może być podstawą do uchylenia decyzji dotychczasowej. Niezależnie od powyższego kluczowego znaczenia dla właściwego rozstrzygnięcia w przedmiocie możliwości ewentualnego nałożenia administracyjnej kary pieniężnej nabiera prawidłowe ustalenie, kto władał i był rzeczywistym posiadaczem nieruchomości w momencie usunięcia drzew. Tylko bowiem posiadacz przedmiotowej nieruchomości, na której rosły drzewa, mógłby po złożeniu stosownego wniosku uzyskać od Wójta Gminy W. zezwolenie na ich usunięcie. Tylko zatem posiadacz nieruchomości może ponosić odpowiedzialność administracyjną za usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia. Odpowiedzialność w tego rodzaju sprawach została zobiektywizowana, a do jej ponoszenia wystarczy samo wykazanie związku przyczynowego między działaniem określonego podmiotu, będącego faktycznym posiadaczem nieruchomości, a zniszczeniem drzew lub krzewów. Takiego związku przyczynowego w niniejszej sprawie, między działaniem faktycznego posiadacza nieruchomości, jakim jest Spółka, a usunięciem drzew i krzewów, nie można ustalić. Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w D. P. z dnia [...], R. K. został uznany winnym tego, że w okresie od 30 sierpnia 2004 r. do 20 września 2004 r. w R., gmina W., z miedzy śródpolnej położonej na terenie działki nr [...] wyrąbał i zabrał w celu przywłaszczenia łącznie 157 drzew (w tym drzewa owocowe) na szkodę spółki zoo "P.", tj. występku z art. 278 § 1 kk w związku z art. 12 kk. W niniejszej sprawie administracyjna kara pieniężna za usunięcie drzew bez zezwolenia nie mogła być wymierzona R. K. Nie mógł być on bowiem uznany za osobę, która mogłaby uzyskać zezwolenie na usunięcie drzew. Skład Orzekający Kolegium w dotychczas prowadzonym postępowaniu uznał, że usunięcie drzew przez R. K. było w sposób oczywisty czynem samowolnym. Powyższe jest potwierdzone także prawomocnym wyrokiem sądowym. Trudno zatem w takim przypadku mówić o zasadności nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew i krzewów na Spółkę, jako na podmiot bez wiedzy którego drzewa i krzewy zostały usunięte. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na wyżej opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Prokurator Okręgowy w K. wniósł o jej uchylenie, jak również o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Kolegium z dnia [...] oraz decyzji z dnia [...]. Prokurator zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie art. 10 § 1, art. 31 i art. 109 § 1 kpa oraz art. 33 i 38 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska poprzez błędną interpretację tych przepisów i niewłaściwe uznanie, że Stowarzyszenie Na Rzecz Ochrony Środowiska "N." Gminy W. nie było stroną postępowania prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zakończonego jego decyzją z dnia 9 stycznia 2005 r., jak również rażące naruszenie art. 105 § 1 polegające na błędnej interpretacji tego przepisu w związku z art. 88 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, wyrażającej się w mylnym przyjęciu, że uznanie spółki z o.o. "P." za pokrzywdzonego w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Rejonowego w D. P. z dnia [...], wyłącza możliwość orzeczenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 88 ustawy o ochronie przyrody i stanowi podstawę do umorzenia - jako bezprzedmiotowego - postępowania w sprawie. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 3 grudnia 2008 r., radca prawny K. Z., działając w imieniu uczestnika postępowania A. P. spółka z o.o. (dawniej: P. sp. z o.o.), wniósł o oddalenie skargi. Zdaniem pełnomocnika Spółki zarzuty oraz wnioski formalne zawarte w skardze są pozbawione jakichkolwiek podstaw. Stowarzyszenie Na Rzecz Ochrony Środowiska "N." Gminy W. na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie było uczestnikiem postępowania na prawach strony, nie złożyło bowiem wniosku o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu, w związku z czym organ prowadzący postępowanie nie mógł wydać postanowienia w tym przedmiocie. W konsekwencji należy przyjąć, że brak udziału Stowarzyszenia w postępowaniu odwoławczym nie stanowi naruszania prawa do czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, to zaś z kolei przesądza o niespełnieniu się przesłanek określonych w art. 145 § 1 i art. 145 a kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny powołany jest do sprawowania, w zakresie swojej właściwości, kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, co oznacza kontrolę prawidłowości stosowania prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego. W świetle powyższego, orzekając w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. i poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia [...] wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Kwestią sporną, wymagającą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, jednocześnie kluczową dla stwierdzenia, czy w sprawie zachodziła przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego, określona w art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) , tj. czy Stowarzyszenie Na Rzecz Ochrony Środowiska "N." Gminy W. bez własnej winy nie brało udziału w postępowaniu w sprawie zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], uchylającą decyzję Wójta Gminy W. z dnia [....] w przedmiocie nałożenia na Spółkę "P." z siedzibą w P. administracyjnej kary pieniężnej i umarzającą postępowanie pierwszej instancji, jest, czy wyżej wymienione Stowarzyszenie zostało dopuszczone do udziału na prawach strony we wskazanym postępowaniu. W tym miejscu należy przywołać przepis art. 31 § 2 kpa zdanie pierwsze, który stanowi, że organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w postępowaniu. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt sprawy żaden z organów prowadzących postępowanie w przedmiocie nałożenia na spółkę "P." z siedzibą w P. administracyjnej kary pieniężnej nie wydał formalnego postanowienia o dopuszczeniu Stowarzyszenia Na Rzecz Ochrony Środowiska "N." Gminy W. do udziału w postępowaniu. Jednakże niezaprzeczalnym faktem jest, że w przedmiotowym postępowaniu Wójt Gminy W. dokonując doręczeń rzeczonemu Stowarzyszeniu wszelkich pism tj. zawiadomienia o wszczęciu postępowania, wezwania na rozprawę, pism informacyjnych oraz odpisów decyzji, jak również przyjmując od niego oświadczenia i wnioski, potraktował Stowarzyszenie jako podmiot na prawach strony. Potwierdzeniem faktycznego dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na prawach strony było udostępnienie mu akt sprawy oraz doręczenie mu decyzji organu pierwszej instancji z pouczeniem o prawie wniesienia odwołania. Odrębną kwestią natomiast, wymagającą również ustosunkowania się lecz nie mającą, w ocenie Sądu, wpływu na wynik sprawy, jest, czy w niniejszej sprawie można było uznać, że Stowarzyszenie wniosło o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu stosownie do treści art. 31 § 1 kpa. Wprawdzie z akt sprawy wynika, że Stowarzyszenie takiego wniosku nie złożyło, jednakże aktywny udział Stowarzyszenia w prowadzonym postępowaniu przejawiający się, jak już wyżej wskazano, w składaniu oświadczeń i wniosków, nie pozwala skutecznie stwierdzić, że Stowarzyszenie brało udział w postępowaniu bez wniesienia wymaganego wniosku. Odmienne stanowisko w tej sprawie prowadziłoby do zaakceptowania sytuacji, w której Stowarzyszenie poniosłoby ujemne konsekwencje braku działania organu prowadzącego postępowanie, polegającego na niepoinformowaniu Stowarzyszenia – przy pierwszej czynności – o konieczności złożenia wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Skoro zatem organ – wbrew zasadzie ogólnej obowiązku udzielenia informacji faktycznej i prawnej wyrażonej w art. 9 kpa – tego nie uczynił i dopuścił Stowarzyszenie do udziału w postępowaniu bez wskazania konieczności złożenia takiego wniosku, należy uznać, że Stowarzyszenie zadośćuczyniło obowiązkowi wynikającemu z przepisu art. 31 § 1 kpa. Mając na uwadze powyższe, Skład orzekający w rozpatrywanej sprawie podziela w pełni stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w uzasadnieniu wyroków: z dnia 17 listopada 1988 r., sygn. akt IV SA 855/88, oraz z dnia 15 czerwca 2000 r., sygn. akt II SA/Gd 790/98, jak również wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2005 r., sygn. akt II OSK 94/05, że jeżeli organ administracji nie wydał wymaganego przez art. 31 § 2 kpa formalnego postanowienia o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu organizacji społecznej, jednakże przyjmował składane przez tę organizację oświadczenia, a także doręczał tej organizacji decyzje, to fakty te należy uznać jako dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu administracyjnym. Należy przy tym zauważyć, że powyższy pogląd nie stoi w sprzeczności z zasadą ogólną pisemności wynikającą z art. 14 kpa. Wprawdzie reguła ta stanowiąc, że sprawy należy załatwiać w formie pisemnej, odnosi się tak do czynności kończącej postępowanie w sprawie, tj. do wydania decyzji, jak i do czynności podejmowanych w toku postępowania, ale do tych ostatnich – jak się podkreśla w literaturze przedmiotu – tylko "w rozsądnym zakresie" (vide: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. B. Adamiak, J. Borkowski, Warszawa 2005, s. 94). Tak więc uznać należy, że brak postanowienia o dopuszczeniu Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu nie przesądza o tym, że nie zostało ono faktycznie dopuszczone do udziału w tym postępowaniu, tak jak na przykład, brak postanowienia o przeprowadzeniu określonego dowodu nie powoduje bezskuteczności czynności polegającej na faktycznym jego przeprowadzeniu. Zajęcie odmiennego stanowiska w tej kwestii stanowiłoby naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa wyrażoną w art. 8 kpa. W tym stanie rzeczy, należy stwierdzić, że zgodnie z przepisem art. 10 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. powinno było zapewnić Stowarzyszeniu – działającemu w charakterze podmiotu na prawach strony - czynny udział w każdym stadium postępowania, tj. powinno było zagwarantować mu możliwość przejrzenia materiału dowodowego, wypowiedzenia się co do niego, zgłoszenia żądań, w szczególności zaś zobowiązane było doręczyć Stowarzyszeniu odpis decyzji z dnia [...]. Zasługuje zatem na uwzględnienie prezentowany przez stronę skarżącą pogląd, że Stowarzyszenie nie brało bez własnej winy udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia 9 stycznia 2006 r. Okoliczność ta uzasadniała więc, przy stwierdzeniu braku przesłanek negatywnych uchylenia decyzji określonych w art. 146 kpa, wzruszenie wskazanej decyzji we wznowionym postępowaniu. Jednocześnie, Sąd stwierdził, że na tym etapie postępowania nieuzasadnione jest merytoryczne rozpoznanie sprawy polegające na rozstrzygnięciu, czy uznanie spółki "P." za pokrzywdzonego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem skazującym Sądu Rejonowego w D. P. z dnia [...] wyłącza jednocześnie możliwość orzeczenia administracyjnej kary pieniężnej. Wobec powyższego, na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło