I SA/Wa 1526/08
WyrokWSA w Warszawie2009-01-13
Skład orzekający: Gabriela Nowak, Elżbieta Lenart, Agnieszka Miernik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzje administracyjne z 1953 r. odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu, wydane na podstawie dekretu z 1945 r., mogą zostać uznane za nieważne z powodu naruszeń proceduralnych, takich jak brak doręczenia decyzji stronom lub skierowanie jej do osoby niebędącej stroną?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchybienia proceduralne w postępowaniach z lat 50. XX wieku, takie jak brak doręczenia decyzji stronom lub skierowanie jej do pełnomocnika bez widocznego pełnomocnictwa, nie stanowią podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji w trybie art. 156 § 1 k.p.a. Wskazano, że takie uchybienia mogą być podstawą do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), ale nie do stwierdzenia nieważności. Ponadto, brak wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w terminie określonym w dekrecie z 1945 r. był wystarczającą podstawą do odmowy przyznania tego prawa, co czyniło późniejsze decyzje deklaratoryjnymi i nie dotkniętymi wadą nieważności.Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji z 1953 r. odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do gruntu, argumentując naruszenia proceduralne, takie jak brak doręczenia decyzji stronom i skierowanie jej do osoby niebędącej stroną. Organy administracji odmawiały stwierdzenia nieważności, wskazując na brak wniosku dekretowego jako podstawę odmowy przyznania prawa własności czasowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że zarzucane uchybienia proceduralne nie są podstawą do stwierdzenia nieważności, a brak wniosku dekretowego był wystarczającą przesłanką do odmowy przyznania prawa własności czasowej.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Lenart Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi Z. M. i B. P. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] Minister Infrastruktury, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada 1953 r. nr [...] oraz utrzymanego przez tą decyzję w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w Mieście W. z dnia [...] sierpnia 1953 r., nr [...] o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...].
Z ustaleń dokonanych w toku postępowania administracyjnego wynika następujący stan faktyczny sprawy:
Opisana na wstępie nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) i w dniu jego wejścia w życie stanowiła współwłasność A. i J. małżonków K. oraz J. i G. małżonków B. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] sierpnia 1953 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w Mieście W. odmówiło byłym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu ww. nieruchomości i stwierdziło, że budynki (fragmenty murów) znajdujące się na gruncie, przeszły na własność Skarbu Państwa. W uzasadnieniu orzeczenia jako przyczynę odmowy przyznania prawa własności czasowej wskazano niezłożenie przez dotychczasowych właścicieli wniosku o przyznanie tego prawa. Powyższe orzeczenie zostało utrzymane w mocy decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada 1953 r. nr [...]. Decyzja ta została skierowana do adw. K. M. - jako pełnomocnika dawnych właścicieli. Obecnie przedmiotowa nieruchomość wchodzi w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] stanowiącej własność Miasta W.
Spadkobiercami małżonków K. były B. P. i L. M. (post. z 20.01.1960 r. sygn. akt I. [...] i post. z 22.12.1976 r., sygn. akt [...]). L. M. zmarła w dniu 19 września 2002 r., a jej następcami prawnymi są Z. M. i B. P. (post. z 15.01.2004 r., sygn. akt [...]) Następcą prawnym małżonków B. jest J. K. (post. z 5.12.2006 r., sygn. akt [...] i post. z 12.02.2007 r. sygn. akt [...]).
Wnioskiem z dnia 17 sierpnia 1998 r. L. M. wystąpiła o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w Mieście W. z dnia [...] sierpnia 1953 r., a następnie pismem z dnia 7 listopada 200 r. zażądała stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada 1953 r.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] maja 2001 r. nr [...] utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] listopada 1953 r. W wyniku rozpoznania wniesionej przez B. P. i Z. M. skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 59/06 uchylił obydwie decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wskazując, iż w postępowaniu nadzorczym udział brali jedynie spadkobiercy małżonków K., gdy tymczasem przedwojennymi współwłaścicielami nieruchomości byli również małżonkowie B., którzy nie zostali powiadomieni o prowadzonym postępowaniu, czym organ naruszył zasadę czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania.
W tym stanie rzeczy wnioski L. M. (w której miejsce wstąpili Z. M. i B. P.) stanowiły przedmiot ponownego rozpoznania przez Ministra Infrastruktury, który decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] listopada 1953 r. i utrzymanego przez nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w Mieście W. z [...] sierpnia 1953 r.
W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister Infrastruktury, przywołując treść art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. wskazał, iż prawo własności czasowej (wieczystej dzierżawy) mogło być przyznane uprawnionym podmiotom wyłącznie wówczas, gdy podmioty te skorzystały z przysługującego im prawa i złożyły stosowny wniosek w terminie określonym w tym przepisie. W aktach własnościowych przedmiotowej nieruchomości brak jest natomiast takiego wniosku, mimo iż uprawnionymi do jego złożenia było czworo współwłaścicieli nieruchomości. Brak wniosku dekretowego potwierdza dodatkowo treść pisma [...] Urzędu Wojewódzkiego w W. Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami, nr [...] z 26 lutego 2001 r. Tym samym zdaniem organu nadzoru, dotychczasowi właściciele nie spełnili podstawowego kryterium niezbędnego do uzyskania prawa wieczystej dzierżawy. Powołując się na utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych Minister podkreślił, iż niezłożenie przez osobę uprawnioną wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w terminie określonym w art. 7 ust. 1 dekretu stanowiło okoliczność wystarczającą do orzeczenia o nie przyznaniu prawa własności czasowej i uniemożliwiło organowi rozpatrzenie sprawy merytorycznie (por. wyrok NSA z 3.02.1995 r., sygn. akt IV SA 832/93, nie publ.).
Pismem z dnia 6 czerwca 2008 r. Z. M. i B. P. - reprezentowani przez r. pr. J. B., wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, iż w obu badanych w trybie nadzorczym postępowaniach organy administracyjne nie zapewniły stronom czynnego udziału. Co więcej obie decyzje (decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej i poprzedzające ją orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w Mieście W.) nie zostały skierowane do wszystkich stron postępowania. Naczelny organ administracji rozpatrując sprawę o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowych z 1953 r. powinien z urzędu zwrócić uwagę na wskazane wyżej okoliczności. Natomiast po wydaniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest do tego jednoznacznie zobowiązany. Zdaniem pełnomocnika wydanie decyzji przez Ministerstwo Gospodarki Komunalnej nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa – art. 80 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. – o postępowaniu administracyjnym (Dz. U nr 36, poz. 341 ze zm.), gdyż decyzja ta nie została doręczona stronom postępowania i jako niedoręczona nie wywiera skutków prawnych. Ponadto, w aktach sprawy brak jest pełnomocnictwa udzielonego przez strony adwokatowi K. M. A to właśnie do pełnomocnika skierowana została decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej. Wynika z tego, że z uwagi na brak umocowania, decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie co stanowi samodzielną przesłankę stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Również orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej nie zostało skierowane do dawnych właścicieli nieruchomości.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie z [...] maja 2008 r. Wskazując na materialno prawny charakter terminu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu, Minister podniósł, iż w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów poświadczających, że współwłaściciele nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. złożyli wniosek o przyznanie prawa własności czasowej. Z tego powodu, zdaniem organu, nie można stwierdzić, że odmowa przyznania tego prawa i stwierdzenie przejścia na własność Skarbu Państwa nieruchomości objętej kwestionowaną decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej oraz orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w Mieście W. dotknięte są wadą nieważności na skutek rażącego naruszenia prawa. W ocenie Ministra Infrastruktury również podnoszony przez skarżących zarzut, że orzeczenie administracyjne nie zostało doręczone stronie (dotychczasowym właścicielom gruntu) nie może stanowić podstawy do stwierdzenia, iż z tego powodu orzeczenie to dotknięte jest wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 k.p.a. bowiem okoliczność ta stanowi podstawę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., co dotyczy innego postępowania.
Na powyższą decyzję Z. M. i B. P. – reprezentowani przez r. pr. J. B. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając decyzji Ministra Infrastruktury
1) naruszenie art. 8 i 11 k.p.a., wyrażających zasady pogłębiania zaufania i przekonywania strony, poprzez brak odniesienia się do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji;
2) naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji administracyjnych rażąco naruszających prawo, oraz skierowanych do osób nie będących stroną w sprawie;
3) naruszenie art. 6 k.p.a. wyrażającego zasadę praworządności, oraz art. 7 wyrażającego zasadę prawdy obiektywnej, poprzez niezbadanie okoliczności istotnych dla sprawy.
W oparciu o powyższe, skarżący wnieśli o uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury z [...] sierpnia 2008 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W obszernym uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących wskazywał, iż nie opierał wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o okoliczności, że decyzje z 1953 r. bezprawnie odmówiły przyznania własności czasowej mimo złożenia wniosku dekretowego, a o inne szczegółowo opisane przesłanki, do których Minister Infrastruktury się nie odniósł. Nie twierdził on przecież, iż poprzednicy prawni skarżących wniosek dekretowy złożyli. Tymczasem merytoryczna część uzasadnienia do decyzji, która faktycznie dotyczy przedmiotu sprawy zajmuje jedynie sześć linijek tekstu i koncentruje się na ewentualnej możliwości wznowienia postępowania, praktycznie nie odnosząc się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Działanie takie, zdaniem strony narusza art. 8 i 11 k.p.a.
Zdaniem skarżących badana w trybie nadzorczym decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] listopada 1953 r. rażąco narusza prawo, gdyż nie zawiera uzasadnienia zarówno faktycznego jak i prawnego oraz utrzymuje w mocy decyzję rażąco naruszającą prawo. Ponadto w aktach sprawy nie ma żadnego dowodu potwierdzającego doręczenie tej decyzji stronom, względnie ich pełnomocnikowi w sposób przewidziany obowiązującym wówczas rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. - o postępowaniu administracyjnym. Z powyższych okoliczności wynika, że decyzja ta jest nieważna i jako niedoręczona nie wywołuje skutków prawnych. Skarżący podkreślili, iż w aktach sprawy brak jest pełnomocnictwa udzielonego przez strony adwokatowi, do którego skierowana była decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej. Wynika z tego, że została ona skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, co jest samodzielną przesłanką stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. W aktach brak jest również odwołania od orzeczenia organu I instancji. Nie można więc jednoznacznie ustalić w czyim imieniu działał adwokat K. M.
W ocenie skarżących orzeczenie administracyjne z [...] sierpnia 1953 r. rażąco naruszało prawo, gdyż nie zostało podpisane przez członków kolegialnego organu jakim było Prezydium Rady Narodowej w Mieście W., zostało wydane w stosunku do osób nie będących stronami, nie zostało stronom doręczone i nie poinformowano stron o wszczęciu postępowania. Powołując się na przepisy ustawy z dnia 20 marca 1950 r. – o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U nr 14, poz. 130 ze zm.) oraz uchwały Rady Ministrów z dnia 17 kwietnia 1950 r. – Instrukcja Nr 2 w sprawie składu, podziału pracy i trybu działania prezydium rady narodowych (M.P. nr A-57, poz. 654) skarżący wywodzili, iż wydając orzeczenie Prezydium Rady Narodowej było zobowiązane do działania kolegialnego i jako rozstrzygnięcie organu kolegialnego winno być podpisane przez wszystkie osoby wchodzące w skład organu. Ich zdaniem podpisanie orzeczenia przez vice dyrektora [...] Zarządu Budynków Mieszkalnych i Terenów Zielonych J. M. (nie będącego członkiem Prezydium Rady Narodowej w Mieście W.) oznacza, że zostało ono podpisane przez osobę nieuprawnioną. Brak podpisu członków organu kolegialnego, który wydał orzeczenie rażąco narusza prawo. Pełnomocnik skarżących przytoczył przy tym tezy wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanych w sprawach dotyczących aktów podejmowanych przez organy kolegialne.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest nieuzasadniona.
Na wstępie należy podkreślić, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem szczególnym, gdyż jego przedmiotem jest ustalenie, czy na podstawie ściśle określonych przesłanek, wbrew wyrażonej w art. 16 ust. 1 k.p.a. zasadzie trwałości decyzji administracyjnych, można takie rozstrzygnięcie wzruszyć. Skoro zaś stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od zasady stabilności decyzji, może mieć ono miejsce jedynie w przypadku, gdy badana w tym trybie decyzja dotknięta jest w sposób oczywisty przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Przy czym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie można powoływać się na podstawy wznowienia postępowania administracyjnego. Nie jest bowiem dopuszczalne przyjęcie, że którakolwiek z podstaw wznowienia postępowania mogłaby zarazem stanowić jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. (por. wyroki NSA: z 14.08.2001 r., sygn. akt I SA 343/01, Lex nr 55741, z 25.04.2006 r., sygn. II OSK 714/05 – ONSAiWSA 2006/65/132).
W niniejszej sprawie materialnoprawną podstawę weryfikowanych przez Ministra Infrastruktury orzeczeń stanowiły przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Mocą tego dekretu wszelkie grunty na obszarze W. przeszły na własność gminy m.st. Warszawy (art. 1 dekretu), a następnie, na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. nr 14, poz. 130 ze zm.) na własność Skarbu Państwa. Dekret ten stwarzał dotychczasowym właścicielom nieruchomości możliwość wystąpienia z wnioskiem o przyznanie na przejętym gruncie prawa zabudowy lub prawa wieczystej dzierżawy. Wspomniany wniosek należało złożyć w terminie 6 miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez Gminę m. st. Warszawy (art. 7 ust. 1 dekretu). Gmina zaś obowiązana była taki wniosek uwzględnić, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z planem zabudowania (art. 7 ust. 2 dekretu). Nie złożenie w terminie przez osobę uprawnioną ww. wniosku skutkowało wygaśnięciem uprawnienia właściciela nieruchomości do żądania przyznania prawa własności czasowej do gruntu i przejściem z upływem tego terminu na własność gminy (a później Skarbu Państwa) budynków znajdujących się na tym gruncie (art. 8 dekretu). Przy czym przepisy dekretu nie przewidywały żadnych okoliczności zwalniających stronę ubiegającą się o przyznanie prawa własności czasowej z obowiązku dochowania sześciomiesięcznego terminu na złożenie wniosku w tej sprawie.
W sprawie bezsporne jest, że dotychczasowi właściciele gruntu nie złożyli ww. wniosku. W tym stanie rzeczy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w Mieście W. z dnia [...] sierpnia 1953 r. jak i utrzymująca je w mocy decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej niewątpliwie nie naruszają przepisów dekretu, czego nie kwestionują również skarżący. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcia te w istocie mają charakter deklaratywny, gdyż wobec braku wniosku dekretowego, potwierdzają jedynie przejście z mocy art. 8 dekretu na Skarb Państwa własności budynków (ruin) znajdujących się na gruncie przejętym przez gminę (a następnie Skarb Państwa). Żądanie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięć dekretowych skarżący uzasadniają natomiast rażącym naruszeniem przez organy przepisów postępowania administracyjnego, obowiązujących w dacie rozstrzygania sprawy. Zważyć jednak należy, iż stwierdzenie rażącego naruszenia prawa w rozumieniu 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w stosunku do przepisów postępowania administracyjnego jest czymś wyjątkowym. Za takie naruszenie, w ocenie Sądu, można uznać oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dających podstawę do wznowienia postępowania, o ile ma ono wpływ na nieprawidłowe zastosowanie prawa materialnego stosownie do dyspozycji przepisu stanowiącego podstawę orzeczenia.
Skład orzekający w sprawie podziela stanowisko Ministra Infrastruktury, iż wskazywane przez skarżących uchybienia w postępowaniu administracyjnym zakończonym ostateczną decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] listopada 1953 r., polegające na pominięciu w toku postępowania przed organem pierwszej instancji dawnych właścicieli gruntu (nie powiadomienie ich o wszczęciu postępowaniu, oraz niedoręczenie im podjętego w sprawie rozstrzygnięcia) nie mogą stanowić podstawy do uznania, iż kwestionowane decyzje dekretowe wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Uchybienia te bowiem mogą stanowić przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W związku z powyższym nie mogą one jednocześnie stanowić podstawy do zakwestionowania legalności podjętego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia w trybie stwierdzenia jego nieważności.
Nie można również skutecznie podważyć legalności rozstrzygnięcia Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z uwagi na jego lakoniczne uzasadnienie. Wprawdzie zgodzić się należy ze skarżącymi, iż uzasadnienie to narusza przepis art. 75 ust. 2 obowiązującego wówczas rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r.- o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. nr 36, poz. 3341 ze zm.), gdyż nie zawiera pełnego prawnego i faktycznego uzasadnienia stanowiska organu, niemniej w ustalonym stanie faktycznym sprawy, uchybienie to w ocenie Sądu nie ma cech rażącego naruszenia prawa prowadzącego do konieczności wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Za "rażące" uznać należy bowiem tylko takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, a takich skutków, w ocenie Sądu, sam brak właściwego uzasadnienia decyzji utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji (a więc podtrzymującej także argumentację tego organu) nie powoduje.
Całkowicie chybiony jest zarzut dotyczący braku pod kwestionowanym orzeczeniem administracyjnym "podpisu władzy" w rozumieniu art. 75 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. Nie ma racji pełnomocnik skarżących, iż Prezydium Rady Narodowej wydając ww. orzeczenie administracyjne zobligowane było do działania kolegialnego. Zważyć bowiem należy, iż stosownie do art. 18 ustawy– o terenowych organach władzy jednolitej, poszczególnymi dziedzinami spraw należących do właściwości rady narodowych zarządzają wydziały prezydium. W myśl zaś § 24 Uchwały Rady Ministrów z dnia 17 kwietnia 1950 r. - Instrukcja Nr 2 w sprawie składu, podziału pracy i trybu działania prezydiów rad narodowych (MP, nr A-57, poz. 654) decyzje w konkretnych sprawach, należące według dotychczasowych przepisów do wojewody, starosty, prezydenta miasta, burmistrza lub wójta, należą obecnie do przewodniczącego rady lub z jego upoważnienia do jednego ze stale urzędujących członków prezydium. Przewodniczący prezydium rady i jego zastępcy mogą upoważnić kierowników odpowiednich wydziałów do wydawania decyzji w tych sprawach. W świetle powyższych regulacji nie ma podstaw do przyjęcia, iż orzeczenie w przedmiocie odmowy przyznania dotychczasowym właścicielom nieruchomości warszawskiej prawa własności czasowej mogło zapaść wyłącznie w drodze uchwały podjętej kolegialnie przez Prezydium Rady Narodowej bądź winno być podpisane przez osobę będącą członkiem Prezydium Rady Narodowej. Nie ma również podstaw do kwestionowania umocowania vice dyrektor [...] Zarządu Budynków Mieszkalnych i Terenów Zielonych, do podpisania w imieniu Prezydium Rady Narodowej wydanego [...] sierpnia 1953 r. orzeczenia.
W tym stanie rzeczy zarzut, iż Minister Infrastruktury odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] listopada 1953 r. i poprzedzającego ją orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej, naruszył art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. uznać należy za chybiony.
Sąd nie podzielił również zarzutów, iż Minister Infrastruktury odmawiając stwierdzenia nieważności rozstrzygnięć, które w ocenie skarżących nie zostały skierowane do strony postępowania, naruszył art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Swoje zarzuty skarżący uzasadniał treścią orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w Mieście W. z [...] sierpnia 1953 r., w której nie wskazano jako adresatów rozstrzygnięcia dawnych właścicieli gruntu oraz tym, że w aktach własnościowych spraw brak jest zwrotnych potwierdzeń odbioru ww. orzeczenia i utrzymującej je w mocy decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej, a ponadto brakiem umocowania dla adw. K. M. (skarżący podaje nazwisko adwokata: H.), do którego jako pełnomocnika dawnych właścicieli skierowana została decyzja organu II instancji. Odnosząc się do tych zarzutów nie można abstrahować od faktu, iż kwestionowane rozstrzygnięcia zostały wydane ponad 60 lat temu. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, sam brak w aktach archiwalnych zwrotnych potwierdzeń odbioru rozstrzygnięć, brak pełnomocnictwa dla adwokata oraz niewymienienie w rozdzielniku orzeczenia administracyjnego właścicieli gruntu nie przesądza o tym, że rozstrzygnięcia nie zostały skierowane strony, a co za tym idzie zapadły w warunkach, o których mowa w art. 156 § 1 pk 4 k.p.a. Podkreślić należy, iż przy stosowaniu ww. przepisu nie można ograniczać się jedynie do jego literalnego brzmienia. Chodzi w nim wszak o wyeliminowanie przypadków, w których decyzja administracyjna nie mogła wywołać przewidzianych w niej skutków, z uwagi na skierowanie jej do niewłaściwej osoby, tj. osoby która nie dysponuje uprawnieniami strony. W sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej, orzeczono o nieprzyznaniu prawa dawnym właścicielom gruntu. Rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji (Prezydium Rady Narodowej) zostało skutecznie przez tych właścicieli zaskarżone w trybie odwoławczym do organu drugiej instancji. Wskazuje to (wprawdzie pośrednio), iż mimo nieumieszczenia ich nazwisk w rozdzielniku orzeczenia zostali oni zapoznani z jego treścią i mieli możliwość aktywnego wzięcia udziału w postępowaniu poprzez działającego w ich imieniu pełnomocnika. Zatem nieoznaczenie przez organ pierwszej instancji właściwego adresata decyzji, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie spowodowało dla właściwej strony (właścicieli gruntów) negatywnych skutków procesowych i nie miało wpływu na wynik sprawy. Wydana w postępowaniu odwoławczym decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej skierowana została zaś do adwokata K. M. działającego jako pełnomocnik właścicieli, a nie jako strona postępowania (odrębny podmiot tego postępowania), co jednoznacznie zostało wyrażone zapisem: "Ob. adw. K. M. pełnomocnik J. i G. małż. B. oraz A. i J. małż. K.". To, że w archiwalnych aktach sprawy (zakończonej ponad 60 lat temu) nie zachowało się pełnomocnictwo dla tego adwokata, nie jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia, iż działał on bez jakiegokolwiek upoważnienia strony.
Uzasadniony jest natomiast zarzut naruszenia przez Ministra Infrastruktury art. 8 i art. 11 k.p.a. wyrażających ogólne zasady postępowania takie jak: zasada pogłębiania zaufanie obywateli do organów Państwa i zasada przekonywania. Niewątpliwie bowiem nie można mówić o zastosowaniu przez organ nadzoru tych zasad w sytuacji braku odniesienia się w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia do twierdzeń strony, które strona uznała za istotne dla sprawy. Nie spełnia tych wymogów, jak również wymogów, określonych w art. 107 § 3 k.p.a. ograniczenia uzasadnienia do opisu stanu faktycznego sprawy i lakoniczne skwitowanie zarzutów strony skarżącej stwierdzeniem, iż nie mogą one stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności, bowiem stanowią przesłankę wznowienia postępowania. Zważyć jednak należy, iż nie każde uchybienie przepisom prawa procesowego skutkować musi uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji. Warunkiem uwzględnienia skargi z tego powodu jest bowiem ustalenie, że stwierdzone naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W niniejszej sprawie, wskazane wyżej uchybienie takiego wpływu, w ocenie Sądu nie miało. Niezależnie bowiem od treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, rozstrzygnięcie sprawy poprzez odmowę stwierdzenia nieważności podjętych w 1953 r. rozstrzygnięć dekretowych z przyczyn wskazanych wyżej jest trafne i znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa.
Skoro zatem zaskarżonemu rozstrzygnięciu nadzorczemu można zarzucić jedynie takie naruszenia prawa, które nie mają wpływu na wynik sprawy, skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 ustawy -. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło