IV SA/Gl 735/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia NSA Tadeusz Michalik Protokolant Sekretarz sądowy Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy za niepłacenie alimentów uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta K. na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o zaliczce", orzekł o zatrzymaniu M. P. prawa jazdy kategorii B. Uzasadniając to rozstrzygnięcie wskazano na wniosek Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. Zaskarżoną decyzją, wydaną na skutek odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Organ odwoławczy stwierdził, że decyzje wydawane na podstawie art. 5 ustawy o zaliczce są przykładem aktów związanych, wolnych od uznania administracyjnego. Zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego następuje na podstawie wniosku właściwego organu. W niniejszej sprawie taki wniosek został złożony wraz z informacją o wystąpieniu z wnioskiem o ściganie M. P. za przestępstwo określone w art. 209 § 1 KK. Taki stan faktyczny obligował do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. P. zarzucił niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy w zakresie jego sytuacji osobistej. Wywodził, że nie uchylał się od płacenia alimentów, które łożył w miarę możliwości. Do [...] r. był osobą bezrobotną, a od [...] podjął działalność gospodarczą. Powołał się też na kontynuowane leczenie psychiatryczne. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga musiała zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów legalności, a to jest kryterium sądowej kontroli działalności administracji publicznej (art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1269 ze zm.). W szczególności za błędną należy uznać dokonaną przez organ odwoławczy interpretację art. 5 ust. 2 ustawy o zaliczce, oparta na ściśle gramatycznych regułach wykładni prawa, które w tym przypadku są niewystarczające, gdyż prowadzą do niemożliwych do zaakceptowania wniosków. Wynikałoby z nich, że każdy wniosek złożony przez organ właściwy dłużnika, spełniający wymogi formalne, musi skutkować wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Taka sytuacja byłaby dopuszczalna wówczas, gdyby samo postępowanie zakończone złożeniem wniosku podlegało kontroli instancyjnej, a zwłaszcza sądowej. Tymczasem taka kontrola otwiera się dopiero na etapie postępowania o zatrzymanie prawa jazdy. Zaakceptowanie poglądu organu odwoławczego oznaczałoby w istocie całkowitą dowolność w stosowaniu tej dotkliwej sankcji. Nie można tego oczywiście pogodzić z konstytucyjnymi wymogami państwa prawa. Dlatego też przy rozstrzyganiu w oparciu o art. 5 ust. 2 o zaliczce starosta zobowiązany jest do ustalenia, czy zachodzą przesłanki z art. 4 ust. 3 tej ustawy, które jedynie uzasadniają wystąpienie z omawianym wnioskiem (por. wyroki tut. Sądu o sygn. akt IV SA/Gl 1212/06 i IV SA/Gl 422/07, czy też wyrok WSA w Krakowie o sygn. akt III SA/Kr 268/08 – dostępny w internecie). Tymczasem akta administracyjne nie zawierają w tym zakresie żadnych materiałów. Z samego wniosku MOPS-u wynika jedynie, że skarżący jest dłużnikiem alimentacyjnym. Wiadomo nadto, że wystąpiono o ściganie go za przestępstwo z art. 209 § 1 KK. Wprawdzie wystąpienie to winno wynikać z zaistnieniem przesłanek z art. 4 ust. 3, jednakowoż w postępowaniu o zatrzymanie prawa jazdy konieczne jest uzyskanie materiału dowodowego potwierdzającego te okoliczności. Co więcej – w chwili wydania decyzji przez organ odwoławczy jest on zobligowany ustalić stan faktyczny istniejący na tą chwilę, biorąc pod uwagę wszelkie nowe istotne okoliczności. Na rozprawie sądowej skarżący podał m.in., że jego obowiązek alimentacyjny wygasł w związku z podjęciem pracy przez pełnoletniego już syna. Brak jakiegokolwiek materiału dowodowego nie pozwala na weryfikację tych twierdzeń, w tym także, czy okoliczności te mogły już mieć miejsce w chwili wydawania zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśni zatem, czy skarżący jest jeszcze dłużnikiem alimentacyjnym, gdyż w razie negatywnego ustalenia właściwe byłoby umorzenie postępowania w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. W sytuacji bowiem, gdy zarówno wniosek inicjujący postępowanie, jak i decyzja II instancji pochodzą w istocie od jednego organu (Prezydenta Miasta K.) to sprawę należy potraktować podobnie jak sprawy wszczynane z urzędu. W przeciwnym wypadku wyjaśnić należy przesłanki uzasadniające wystąpienie z wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy, przy czym uwzględnić należy również zmianę stanu prawnego w tym przedmiocie. W końcu przyjdzie zauważyć, że akta administracyjne zawierają tego rodzaju materiał, który organ administracyjny winien skłonić do rozważenia innego rodzaju działań. Mianowicie wynika z niego, że skarżący dotknięty jest alkoholizmem, w przeciągu dłuższego okresu czasu kilkakrotnie był przyłapany na kierowaniu pojazdami w stanie nietrzeźwym, a nadto w ostatnim czasie był leczony psychiatrycznie. Są to okoliczności wymagające rozważenia przez właściwy organ administracji publicznej możliwości wszczęcia postępowania i wydania decyzji w trybie art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym. Również i z tego względu Sąd nie orzekł o niewykonaniu zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm.). Natomiast o uchyleniu tej decyzji orzekł na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.. a i c tego Prawa. SW