II OSK 1452/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz Sędzia del. NSA Teresa Kobylecka (spr.) Protokolant asystent sędziego Kamil Strzępek po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 17/09 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2009r. sygn. akt II SA/Kr 17/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J. P. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] września 2008r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2008r., wydaną na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 145 k.p.a. Starosta Tatrzański, po rozpatrzeniu wniosku J. P. z dnia 18 czerwca 2007r., odmówił wznowienia postępowania w sprawie decyzji Urzędu Miasta Zakopanego i Gminy Tatrzańskiej z dnia [...] października 1981r., udzielającej pozwolenia na budowę wodociągu w Poroninie. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarga jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu, ponieważ zarówno zaskarżona decyzja Wojewody Małopolskiego z dnia [...] września 2008r, jak i utrzymana nią w mocy decyzja Starosty Tatrzańskiego z dnia [...] kwietnia 2008r. nie naruszają prawa. Sprawa administracyjna, będąca przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu dotyczyła rozpoznania kolejnego już wniosku skarżącego z dnia 18 czerwca 2007r. o wznowienie postępowania, zakończonego ostateczną decyzją Urzędu Miasta Zakopanego i Gminy Tatrzańskiej z dnia [...] października 1981r. udzielającą pozwolenia na budowę wodociągu w Poroninie. W ocenie Sądu organy prawidłowo odmówiły skarżącemu wznowienia postępowania, ponieważ podnoszona przez niego kwestia braku udziału w postępowaniu, zakończonym ostateczną decyzją z dnia [...] października 1981r. została już rozstrzygnięta w prowadzonym przez organy postępowaniu administracyjnym, w którym Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] kwietnia 2001r. utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy Poronin z dnia [...] stycznia 2001r., którą odmówiono uchylenia w/w decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 marca 2002r. sygn. akt II SA/Kr 1273/01 oddalił skargę J. P. na powyższą decyzję Wojewody Małopolskiego ustalając, że niedopuszczalne jest uchylenie decyzji na podstawie art. 146 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu skarżący we wniosku z dnia 18 czerwca 2007r. nie wskazał konkretnej podstawy prawnej wznowienia postępowania i dopiero w odwołaniu od decyzji organu l instancji (k. 4 akt adm.) podał, że podstawę wniosku stanowi przepis art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 5 k.p.a. W myśl tego przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: pkt 1) - dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, pkt 2) - decyzja została wydana w wyniku przestępstwa, pkt 5) - wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Skarżący nie przedstawił żadnych nowych przesłanek i dowodów, które mogłyby stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd podniósł także, że niezależnie od powyższego istotną kwestią jest to, co podkreśliły organy, że występuje negatywna przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 146 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. W związku z powyższym, skoro skarżący we wniosku o wznowienie postępowania powołał inne niż poprzednio podstawy wznowienia postępowania, to organy zasadnie odmówiły wznowienia postępowania, a nie umorzyły to postępowanie. Odnośnie pozostałych zarzutów podniesionych w skardze Sąd uznał je bezzasadne i nie mogące mieć wpływu na rozstrzygnięcie, ponieważ okoliczności związane z przesłankami do wzruszenia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2002r., sygn. akt II SA/Kr 1273/03 nie mogą być badane w niniejszym postępowaniu. Również kwestia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, czy decyzji odmawiającej uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę nie należy do zakresu kontrolowanego postępowania sądowoadministracyjnego, prowadzonego w przedmiocie wznowienia postępowania, lecz do odrębnego postępowania administracyjnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł J. P., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu. Skargę kasacyjną oparto na naruszeniu przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 134 § 1 i art. 151 p.p.s.a. oraz art. 1 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, poprzez oddalenie skargi, mimo że organ błędnie zastosował art. 149 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, kwestię upływu terminów z art. 146 k.p.a. bada się bowiem w toku postępowania co do przyczyn wznowienia, - art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a., wskutek powołania się w uzasadnieniu orzeczenia tak na art. 146 § 1 kpa, jak i prawomocność wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19. 03. 2002 r. (sygn. akt II SA/Kr 1273/01), - art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. przez zawarcie w uzasadnieniu stwierdzeń w postaci poświadczenie nieprawdy przez anonimowego urzędnika starostwa (!), sam nigdy nie wyrażał zgody na przyłącz wodociągu czy brak zgody na wejście w teren", chociaż nie korespondują one z przedmiotem decyzji Urzędu Miasta Zakopanego i Gminy Tatrzańskiej z dnia [...]. 10. 1981 r. (nr [...]). W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w kwocie 360 zł podwyższonej o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania. Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd nie zrozumiał rzeczywistych intencji skarżącego. Otóż zarzuty podnosi on przede wszystkim co do budowy przyłączy wodociągowego i kanalizacyjnego na swojej nieruchomości w Poroninie przy ul. Tatrzańskiej 136 w latach 1994 - 1996, niesłusznie identyfikując ją z wydaniem decyzji. Nie była ona jednak konieczna, tak na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 20.02.1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego, jak i ustawy z 7.07.1994 r. - Prawo budowlane. Trzeba go zatem pouczyć (art. 8 kpa i art. 6 p.p.s.a.), że ochrony przed fałszerstwami i naruszeniem własności powinien dochodzić na drodze karnej i cywilnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia. Na wstępie należy wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny dokonuje oceny wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego w płaszczyźnie podstaw skargi kasacyjnej, określonych w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach tej skargi, chyba że z urzędu stwierdzi nieważność postępowania sądowego. W sprawie niniejszej nie zachodzi nieważność postępowania. Skargę kasacyjną – jak wynika z treści art. 174 p.p.s.a. – można oprzeć na dwóch podstawach: naruszeniu prawa materialnego oraz naruszeniu przepisów postępowania, o ile uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie niniejszej zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą wyłącznie naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie miało, zdaniem skarżącego istotny wpływ na wynik spraw. Naruszenia przepisów art. 134 § 1 i art. 151 p.p.s.a. oraz art. 1 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych skarżący upatruje w tym, że Sąd oddalił skargę, mimo że organ błędnie zastosował art. 149 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, ponieważ badał kwestię upływu terminów określonych w art. 146 k.p.a., podczas gdy przesłanki wymienione w art. 146 k.p.a. mogą stanowić podstawę odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania, nie zaś decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Przede wszystkim podkreślić należy, że wskazany przepis art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych (p.u.s.a.) jest przepisem prawa ustrojowego. Jego treść wyjaśnia funkcje pełnione przez sądy administracyjne. Nie jest to przepis, który regulowałby postępowanie przed sądem administracyjnym. Z tej przyczyny art. 1 p.u.s.a. nie mieści się w zakresie podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Podobnie jak przepis art. 1 p.u.s.a., przepis art. 3 p.p.s.a. wskazuje cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji. Żadna z jednostek redakcyjnych art. 3 p.p.s.a. nie odnosi się, przynajmniej wprost, do obowiązku sądu administracyjnego w zakresie sposobu procesowania przed tym sądem (p. wyrok NSA z dnia 4 września 2008r., sygn. akt I OSK 266/08, LEX nr 490087). Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 134 § 1 i art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo że organ błędnie zastosował art. 149 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, gdyż kwestię upływu terminów z art. 146 kpa bada się w toku postępowania co do przyczyn wznowienia, wskazać należy, że powołany przepis art. 146 § 1 i 2 k.p.a. wprowadza dwie przesłanki negatywne, ograniczające dopuszczalność uchylenia decyzji administracyjnej w trybie wznowienia postępowania. Jedną z nich jest przesłanka terminu (art. 146 § 1), a druga, wymieniona w art. 146 § 2 obejmuje sytuacje, gdy w wyniku wznowienia postępowania organ ponownie dokonuje rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy; nie dotyczy sytuacji, gdy organ ustala dopuszczalność wznowienia postępowania. Wystąpienie tych przesłanek, wbrew stanowisku Sądu Instancji wyrażonemu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie ogranicza dopuszczalności wznowienia postępowania, bowiem treść art. 146 k.p.a. ma zastosowanie jedynie w przypadku, gdy postępowanie zostało wznowione. Wydanie zatem decyzji odmawiającej wznowienia postępowania ze względu na wystąpienie jednej z przesłanek negatywnych, określonych w art. 146 k.p.a. stanowi naruszenie prawa. Jednak powołany w skardze kasacyjnej zarzut nie może spowodować uchylenia zaskarżonego wyroku, gdyż pomimo wadliwego w tej części uzasadnienia wyrok jest zgodny z prawem. Sąd I instancji omówił podstawy z art. 146 § 1 k.p.a., jednak nie one stanowiły podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia organu, podlegającego kontroli Sądu I instancji. Nie można podzielić także drugiego zarzutu skargi kasacyjnej, polegającego na naruszeniu przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. wskutek powołania się w uzasadnieniu na art. 146 § 1 kpa, jak i na prawomocność wyroku NSA z dnia 19 marca 2002r., a także przez zawarcie w uzasadnieniu stwierdzeń poświadczenie nieprawdy przez anonimowego urzędnika starostwa, sam nigdy nie wyrażał zgody na przyłącz wodociągu czy brak zgody na wejście w teren, które nie korespondują, zdaniem skarżącego z przedmiotem decyzji Urzędu Miasta Zakopanego i Gminy Tatrzańskiej z dnia [...] października 1981r. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że w przepisie art. 141 § 4 p.p.s.a. określone zostały niezbędne składniki uzasadnienia wyroku. Zarzut naruszenia tego przepisu może być skuteczny tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności, gdy nie zawiera któregoś z elementów konstrukcyjnych, wymienionych w omawianym przepisie (por. J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2008, s. 349-351). Zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie podważyć oceny sądu w zakresie prawidłowości ustaleń faktycznych dokonanych przez organ administracji publicznej. Powołanie przez Sąd I instancji wskazanych w skardze kasacyjnej okoliczności nie stanowi naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. W związku z powyższym uznać należy za nieuprawniony zarzut dokonania przez Sąd I instancji naruszenia wskazanych przepisów postępowania. Uznanie zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów za nieusprawiedliwione skutkuje oddaleniem skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U . Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku dotyczącego przyznania wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Należne natomiast od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu, określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a., po złożeniu przez pełnomocnika stosownego oświadczenia.