II FZ 714/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "D. W. E." Sp. z o. o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 97/09 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi "D. W. E." Sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 3 listopada 2008 r., Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005 r. postanawia oddalić zażalenie. II FZ 714/11 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 16 września 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 97/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną D. W. E. Sp. z o. o. z siedzibą w W. (dalej: "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 3 listopada 2008 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2005 r. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym, przyjętym przez Sąd pierwszej instancji, stanie faktycznym: Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 3 listopada 2008 r., wydaną w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2005 r. Postanowienie to zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 4 maja 2009r. Na to rozstrzygnięcie strona wniosła zażalenie, sporządzone i podpisane przez prezesa Spółki, które zostało potraktowane jako skarga kasacyjna. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił tę skargę kasacyjną z uwagi na fakt, iż nie została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika. Następnie, postanowieniem z dnia 26 października 2009 r. Skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W dniu 27 listopada 2009 r. do Sądu wpłynęło pismo z dnia 24 listopada 2009 r. informujące o wyznaczeniu doradcy podatkowego J. B. do udzielenia Spółce pomocy prawnej z urzędu. W dniu 14 października 2010 r. strona skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 16 kwietnia 2009 r., dołączając do wniosku skargę kasacyjną i wskazując jednocześnie, iż z uwagi na wielowątkowość postępowania potrzebowała ona więcej czasu na zapoznanie się z materiałem i niezwłocznie po dokonaniu ustaleń złożyła wyżej wymieniony wniosek wraz ze skargą kasacyjną. Postanowieniem z dnia 25 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej uznając, iż został on wniesiony po upływie terminu przewidzianego w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Zażalenie na powyższe postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 maja 2011 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest niedopuszczalne z racji wyczerpania drogi zaskarżenia poprzez wniesienie już w dniu 15 maja 2009 r. skargi kasacyjnej przez prezesa skarżącej Spółki. Postępowanie znajduje się obecnie na dalszym etapie, do chwili obecnej Skarżąca nie złożyła natomiast wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 30 czerwca 2009 r. w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej. W konsekwencji powyżej powołanych rozstrzygnięć Wojewódzki Sąd Administracyjny w dniu 16 września 2011 r. odrzucił skargę kasacyjną, uznając ją, na mocy art. 178 p.p.s.a., za niedopuszczalną. Odwołał się do art. 190 p.p.s.a. i stwierdził, że związany jest oceną prawną wyrażoną postanowieniu NSA z dnia 12 maja 2011r. Tym samym uznaje za niedopuszczalną złożoną po prawomocnym odrzuceniu skargi kasacyjnej kolejną skargę kasacyjną w tej samej sprawie. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał art. 178 p.p.s.a. Strona skarżąca w zażaleniu na to postanowienie domagała się jego uchylenia, zarzucając naruszenie art. 173 § 1 oraz art. 194 § 1 pkt 7 w zw. z art. 178, art. 141 § 4 i art. 190 p.p.s.a. Zarzuciła, że Sąd pierwszej instancji ponownie nie zajął się istotą sprawy, a szczególności brakiem podstaw do potraktowania zażalenia złożonego przez prezesa spółki na postanowienie o odrzuceniu skargi jako skargi kasacyjnej. Podniosła także, że związanie wykładnią prawa, o którym mowa w art. 190 p.p.s.a. nie oznacza związania oceną stanu faktycznego, dokonaną przez NSA. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem mimo wadliwego uzasadnienia zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Termin ten jest terminem ustawowym i nie może być przedłużony przez przewodniczącego ( art. 84 p.p.s.a.), nie biegnie także – wobec braku przepisu przewidującego taką możliwość- na nowo po ustanowieniu dla strony pełnomocnika z urzędu ( por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2011r., I OZ 218/11, opubl. w Lex pod nr 786083, z dnia 26 stycznia 2010r., II GZ 213/09, opubl. tamże pod nr 600081). W tej sprawie termin do wniesienia skargi kasacyjnej na postanowienie o odrzuceniu skargi, zgodnie z art. 111 § 1 i 2 k.c. w zw. z art.83 § 1 p.p.s.a. rozpoczął bieg w dniu doręczenia stronie postanowienia o odrzuceniu skargi (to jest 4 maja 2009r.) i upłynął bezskutecznie w dniu 3 czerwca 2009r. Termin ten, mimo złożenia wniosku o jego przywrócenie przez pełnomocnika strony skarżącej, nie został przywrócony. Prawomocnym postanowieniem z dnia 25 listopada 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił bowiem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Tym samym skarga kasacyjna, złożona w dniu 14 października 2010r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia, jako złożona po upływie ustawowego terminu, określonego w art. 177 § 1 p.p.s.a., podlegała odrzuceniu na podstawie art. 178 tej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny, odrzucając skargę kasacyjną uznał ją za niedopuszczalną, powołując się na związanie wykładnią prawa, dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu wydanym w wyniku zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji, odrzucające wniosek o przywrócenie terminu. Związanie to wynikać miało z art. 190 p.p.s.a. Przepis ten ma jednakże zastosowanie jedynie w przypadku, gdy Naczelny Sąd Administracyjny wyda orzeczenie, o którym mowa w art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Wówczas sąd, któremu sprawę przekazano do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią dokonaną przez sąd odwoławczy. W tej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił bowiem zażalenie, a zatem wydał orzeczenie, o którym mowa w art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Z tych względów Sąd pierwszej instancji nie był związany wykładnią dokonaną w tym orzeczeniu, uwzględnić jednakże musiał, że w jego wyniku postanowienie o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu stało się prawomocne , a tym samym wiążące dla Sądu pierwszej instancji ( a także Naczelnego Sądu Administracyjnego) było odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu (art. 170 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności Sąd pierwszej instancji powinien był zatem zbadać, czy skarga kasacyjna została złożona w terminie. Złożenie skargi kasacyjnej po terminie ustawowym w każdym wypadku obligowało do jej odrzucenia jako spóźnionej na podstawie art. 178 p.p.s.a., przed oceną jej dopuszczalności. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.