II SA/Wa 1767/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska - Jung (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, WSA Janusz Walawski, Protokolant Małgorzata Kędzielewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2009 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] września 2006 r. nr [...] 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Minister Edukacji Narodowej i Sportu decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 9 b ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] września 2006 r. nr [...], którą na podstawie art. 9b ust. 6 ustawy z powołanej ustawy - Karta Nauczyciela odmówiono E. D. nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu 28 czerwca 2006 r. E. D. – nauczyciel kształcenia zintegrowanego i języka polskiego w Zespole Szkół z Oddziałami Integracyjnymi w S., złożyła wniosek do [...] Kuratora Oświaty o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego o awans na stopień nauczyciela dyplomowanego. E. D. legitymuje się dyplomem ukończenia studiów magisterskich na Wydziale Pedagogicznym Uniwersytetu [...] drugiego stopnia w zakresie wychowania przedszkolnego z dnia [...] sierpnia 1989 r., świadectwem ukończenia studium podyplomowego w zakresie pedagogiki wczesnoszkolnej na Wydziale Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu [...] Filia w B. z dnia [...] lutego 1994 r. oraz świadectwem ukończenia studiów podyplomowych w zakresie edukacji humanistycznej z dnia [...] czerwca 2003 r. w Niepaństwowej Wyższej Szkole Pedagogicznej w B.. W okresie odbywania stażu na stopień nauczyciela dyplomowanego E. D. była zatrudniona w Zespole Szkół z Oddziałami Integracyjnymi w S. na stanowisku: nauczyciela kształcenia zintegrowanego (od 1 września 2000 r. do 31 sierpnia 2002 r.) oraz języka polskiego (od 1 września 2002 r. do 31 maja 2003 r.). Decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] Kurator [...] odmówił E. D. nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego. Decyzję uzasadniono niespełnieniem przez wnioskodawczynię wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9b ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674). Wskazano jednocześnie, że studia podyplomowe w zakresie edukacji humanistycznej nie przygotowywały do pracy na stanowisku nauczyciela języka polskiego, bowiem nie obejmowały całości zagadnień właściwych dla języka polskiego, wynikających z podstawy programowej języka polskiego realizowanej w szkołach zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lutego 2002 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U. Nr 51, poz. 458 ze zm.). Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. (organ błędnie podał datę roczną, powinno być 2007 r.) nr [...] Minister Edukacji Narodowej po rozpoznaniu odwołania E. D. utrzymał decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] września 2006 r. w mocy. W uzasadnieniu decyzji Minister Edukacji Narodowej wyjaśnił, że zgodnie z art. 9b Karty Nauczyciela warunkiem nadania nauczycielowi mianowanemu stopnia nauczyciela dyplomowanego jest: posiadanie wymaganych kwalifikacji, odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela oraz uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej. Ponadto przepis art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy – Karta Nauczyciela przewiduje, że stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje. Natomiast te szczególne kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkołach podstawowych określa przepis § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudniać nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. nr 155, poz. 1288 ze zm.) Organ wskazał, że nie można uznać studiów podyplomowych w zakresie edukacji humanistycznej, ukończonych przez skarżącą w 2002 r., za studia podyplomowe z zakresu języka polskiego. Podano, że przy uwzględnieniu przygotowania merytorycznego E. D., wynikającego z ukończenia przez nią studiów magisterskich w zakresie wychowania przedszkolnego nie można uznać, że program studiów podyplomowych umożliwił jej uzyskanie wiedzy i umiejętności do nauczania języka polskiego. Program studiów podyplomowych nie obejmował bowiem całości zagadnień zawartych w szkolnym programie nauczania z tego przedmiotu, zaś zagadnienia z metodyki nauczania języka polskiego w szkole podstawowej zostały uwzględnione w programie studiów w niewielkim stopniu. Zatem, w ocenie organu, wnioskodawczyni nie posiada kwalifikacji do nauczania języka polskiego. Niespełnienie zaś wymagań kwalifikacyjnych przez wnioskodawczynię uzasadniało wydanie decyzji odmawiającej nadanie kolejnego stopnia awansu zawodowego nauczyciela. W skardze do Sądu E. D. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wnosząca skargę zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego przez uznanie, że nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa w zakresie nadania jej stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego i w konsekwencji bezpodstawne niedopuszczenie jej przed komisją kwalifikacyjną. W uzasadnieniu skargi, skarżąca wskazała, że uzyskując świadectwo studiów podyplomowych w Niepaństwowej Wyższej Szkole Pedagogicznej w B., nabyła kwalifikacje uprawniające do nauczania języka polskiego i historii w szkole podstawowej i gimnazjum. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasową argumentację faktyczną i prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 670/07 oddalił skargę E. D. na wyżej opisaną decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] lutego 2007 r., wskazując, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak również decyzja organu I instancji nie narusza prawa. Od powyższego wyroku E. D. wniosła skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1593/07, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż istota sprawy nie została w pełni wyjaśniona, bowiem zarówno organy orzekające w tej sprawie, jak i Sąd I instancji nie odniosły się w wystarczający sposób do znajdującego się w aktach sprawy dokumentu, tj. świadectwa ukończenia przez E. D. Niepaństwowej Wyższej Szkoły Pedagogicznej w B. z dnia [...] czerwca 2003 r. Dokument ten zaświadcza, że skarżąca ukończyła na Niepaństwowej Wyższej Szkole Pedagogicznej w B. kwalifikacyjne dwusemestralne studia podyplomowe z zakresu edukacji humanistycznej, uprawniające do nauczania języka polskiego i historii w szkołach podstawowych i gimnazjach z wynikiem bardzo dobrym. W załączniku do tego świadectwa w pkt IV podkreślone zostało, że w programie studiów uwzględniono treści nauczania języka polskiego i historii w szkole podstawowej i gimnazjum oraz zachowano właściwą liczbę godzin metodyki nauczania języka polskiego i historii. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż dokument ten należący do kategorii dokumentów urzędowych korzysta z domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą oświadczenia organu, od którego dokument pochodzi. Natomiast domniemanie zgodności tego, co zostało w dokumencie stwierdzone może być obalone przez przeprowadzenie przeciwdowodu, którego w tej sprawie nie przeprowadzono. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 190 ustawy 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wskazać zatem należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 9b ust. 1 pkt 3 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 1a-3 ustawy – Karta Nauczyciela warunkiem nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego jest posiadanie wymaganych kwalifikacji, odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego oraz uzyskanie akceptacji Komisji Kwalifikacyjnej. W ocenie Sądu, przyjęcie przez organ, że skarżąca nie posiada kwalifikacji do nauczania języka polskiego, a tym samym niespełnienia wymagań kwalifikacyjnych do nadania jej kolejnego stopnia awansu zawodowego nauczyciela w niniejszej sprawie nie znajduje uzasadnienia. Istota sprawy sprowadza się do ustalenia, czy można uznać ukończone przez skarżącą w 2002 r. studia podyplomowe w zakresie edukacji humanistycznej w Niepaństwowej Wyższej Szkole Pedagogicznej w B. za studia podyplomowe z zakresu języka polskiego. Ta kwestia przez organy obu instancji nie została w sposób dostateczny wyjaśniona. W aktach sprawy znajduje się bowiem jak to wskazał Naczelny Sąd Administracyjny dokument w postaci świadectwa ukończenia przez E. D. Niepaństwowej Wyższej Szkoły Pedagogicznej w B. z dnia [...] czerwca 2003 r. Dokument ten zaświadcza, iż skarżąca ukończyła kwalifikacyjne dwusemestralne studia podyplomowe z zakresu edukacji humanistycznej, uprawniające do nauczania języka polskiego i historii w szkołach podstawowych i gimnazjach z wynikiem bardzo dobrym. W znajdującym się w aktach sprawy załączniku do świadectwa ukończenia studiów podyplomowych nr [...] w punkcie IV – informacje o uprawnieniach posiadacza świadectwa podkreślone zostało, że w programie studiów uwzględniono treści nauczania języka polskiego i historii w szkole podstawowej i gimnazjum. Zachowano również właściwą liczbę godzin metodyki nauczania języka polskiego i historii. Dokument ten należy do kategorii dokumentów urzędowych. Dokumenty urzędowe natomiast korzystają z domniemania prawdziwości, tzn. że dokument pochodzi od organu, który go wystawił oraz z domniemania zgodności z prawdą oświadczenia organu, od którego dokument pochodzi. Domniemanie zgodności tego, co zostało w dokumencie stwierdzone przez organ, od którego pochodzi, może być obalone jedynie przez przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu (art. 76 § 3 k.p.a.). Organ administracji publicznej nie może dowolnie odrzucić, bez przeprowadzenia przeciwdowodu, istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym. Taka okoliczność występuje w przedmiotowej sprawie. Zarówno [...] Kurator Oświaty w B. jak i Minister Edukacji Narodowej nie przeprowadzili skutecznego przeciwdowodu, który mógłby obalić treść świadectwa. Wspomnieć należy, że k.p.a. nie wprowadza ograniczeń w odniesieniu do środków dowodowych, które organ orzekający może dopuścić w celu obalenia mocy dowodowej dokumentów urzędowych. Dopiero w razie obalenia domniemania zgodności z prawdą lub domniemania prawdziwości dokumentu urzędowego nie może on być potraktowany jako dowód w sprawie. Natomiast nieuznanie faktu stwierdzonego w dokumencie, którego treść nie została obalona przeciwdowodem, stanowi naruszenie prawa procesowego. Nie jest bowiem takim przeciwdowodem opinia wydana przez Ministerstwo Edukacji i Nauki, tj. urząd obsługujący Ministra Edukacji Narodowej (będącego organem odwoławczym w sprawie) w dniu [...] kwietnia 2006 r. nr [...]. Pismo to, którego autorką była Dyrektor Departamentu Kształcenia i Doskonalenia Nauczycieli MEN jest odpowiedzią na pytania skierowane w dniu [...] lutego 2006 r. przez [...] Kuratora Oświaty. Natomiast w aktach sprawy znajduje się również pismo tejże Dyrektor Departamentu Kształcenia i Doskonalenia Nauczycieli MEN z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...], skierowane do Dziekana Niepaństwowej Wyższej Szkoły Pedagogicznej w B., w którym wskazano, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania przez tę szkołę świadectwa ukończenia studiów podyplomowych przez skarżącą ([...] czerwca 2003 r.) to autonomiczna uczelnia, przygotowując studia podyplomowe dla nauczycieli – rozstrzygała czy projektuje studia, których celem jest nadanie nauczycielom nowych dodatkowych kwalifikacji, czy też będą to studia służące doskonaleniu nauczycieli, w zakresie którego posiadają oni pełne wymagane przepisami kwalifikacje oraz że o charakterze studiów (kwalifikacyjnym lub doskonalącym) stanowi samodzielnie uczelnia, która je przygotowała i przeprowadziła, a decyzja o zatrudnieniu nauczyciela legitymującego się świadectwem ukończenia studiów podyplomowych do nauczania określonego przedmiotu należy do dyrektora szkoły. Wskazać również należy, zdaniem Sądu, na co nie zwróciły uwagi organy obu instancji, na treść świadectwa ukończenia studiów podyplomowych nr [...], w której stwierdza się, że skarżąca ukończyła "kwalifikacyjne" studia podyplomowe, a nie studia służące doskonaleniu nauczycieli, posiadających już kwalifikacje do nauczania języka polskiego i historii. Nadto podzielić należy pogląd skarżącej, iż nauka o języku polskim i literaturze wchodzi w skład nauk humanistycznych. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na przestrzeni art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.