II GSK 479/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Sulimierski Sędzia del. WSA Magdalena Bosakirska Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Protokolant Maciej Nawrocki po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 12 lutego 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 1933/08 w sprawie ze skargi H.S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu oddala skargę kasacyjną Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1933/08, wydanym w sprawie H. S.na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2008 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, uchylono zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2008 r. Sąd pierwszej instancji ustalił następujący stan sprawy: Podczas kontroli autobusu marki Mercedes Benz o nr rej. [...], mającej miejsce 17 marca 2008 r. w K. na ul. T. stwierdzono wykonywanie transportu drogowego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu, dotyczących ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków. Kontrolowanym pojazdem wykonywano transport drogowy osób w ramach linii regularnej K.-M. Pojazdem kierował H, S,, zwany dalej "skarżącym". Według ustaleń organu skarżący zatrzymał się na przystanku przy ul. Ż,, gdzie zabrał jedną osobę i na przystanku na ul. T, (obecnie ul. Ks. J, P, - rejon przed skrzyżowaniem z ul. W,), które nie są wymienione w udzielonym skarżącemu zezwoleniu na wykonywanie przewozu regularnego osób oraz posiadanym rozkładzie jazdy. Ostateczną decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2008 r. Nr [...] utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji, nakładającą na skarżącego karę pieniężną w kwocie 3.000 zł. Podstawę prawną do nałożenia kary pieniężnej stanowił przepis lp. 2.2 ust. 3 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.), zwanej dalej "u.t.d.". W świetle tego przepisu wykonywanie transportu drogowego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu dotyczących ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków sankcjonowane jest karą pieniężną w kwocie 3.000 zł. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., skarżący zarzucił przeprowadzenie kontroli drogowej niezgodnie z procedurą przewidzianą w ustawie o transporcie drogowym. Podniósł m.in., że został zatrzymany przez inspektora transportu drogowego, który wysiadł z zatrzymującego się przed nim nieoznakowanego cywilnego samochodu osobowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., jak to już wskazano na wstępie, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Sąd pierwszej instancji podzielił zarzut skarżącego o przeprowadzeniu kontroli niezgodnie z wymogami wskazanymi w art. 71 u.t.d. W myśl tego przepisu zatrzymanie pojazdu do kontroli może być dokonane tylko przez umundurowanych inspektorów znajdujących się: 1) w pobliżu oznakowanego pojazdu służbowego lub 2) w miejscu oznakowanym znakiem drogowym uprzedzającym o kontroli. Sąd pierwszej instancji powołał się także na stanowisko zajęte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 maja 2008 r., II GSK 116/08, wydanym w zbliżonym stanie faktycznym. W wyroku tym zaakcentowano, że art. 69 ust. 1a u.t.d. i art. 71 u/t.d. pełnią niezmiernie istotną w demokratycznym państwie prawnym funkcję gwarancyjną, zezwalając na możliwość dokonania czynności kontrolnych tylko w ściśle określony przez obowiązujące prawo sposób, a nie dowolnie. Kwestia legalności zatrzymania pojazdu musi być zatem oceniana przy rozpatrywaniu skargi na decyzje administracyjne wskazanego rodzaju. Przepis art. 69 ust. 1a pkt 2 u.t.d. zezwala inspektorom na dokonywanie czynności kontrolnych bez umundurowania podczas kontroli przewozów regularnych, o ile nie wymaga to zatrzymywania pojazdów na drodze poza przystankami. Termin "przystanek" na gruncie ustawy o transporcie drogowym ma ściśle określone techniczno-prawne znaczenie. W myśl bowiem art. 4 pkt 8a u.t.d. "przystanek" to miejsce przeznaczone do wsiadania lub wysiadania pasażerów na danej linii komunikacyjnej, oznaczone w sposób określony w przepisach ustawy Prawo o ruchu drogowym, z informacją o rozkładzie jazdy, z uwzględnieniem godzin odjazdów środków transportowych przewoźnika drogowego uprawnionego do korzystania z tego miejsca. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, nie jest możliwe zatrzymanie pojazdu przez inspektorów, którzy nie znajdują się w pobliżu oznakowanego pojazdu służbowego lub miejscu oznakowanym znakiem drogowym uprzedzającym o kontroli. Przepisy ustawy o transporcie drogowym nie przewidują w tym zakresie żadnych wyjątków. W sprawie było niesporne, że poruszając się nieoznakowanym pojazdem inspektorzy zatrzymali pojazd skarżącego w trakcie wykonywania przewozu, a więc niezgodnie z powołanymi wyżej przepisami. Sąd pierwszej instancji powołał art. 75 k.p.a., w myśl którego jako dowód można wprawdzie dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Sprzeczne z prawem pozyskiwanie materiału dowodowego przy rozstrzyganiu przez organy administracji publicznej, a za takie należy uznać zebranie materiału dowodowego w toku nieprawidłowo przeprowadzonej kontroli, wyklucza możliwość jego wykorzystania jako podstawy orzekania w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP). Zwrócił na to również uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 czerwca 2008 r., II GSK 168/08 podkreślając, że sprzeczne z prawem przeprowadzenie kontroli nie może stanowić podstawy do wymiaru kary pieniężnej. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Główny Inspektor Transportu Drogowego, zarzucając naruszenie art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwana dalej "p.p.s.a.". Jak zarzuca, uchylając zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, Sąd pierwszej instancji nie zawarł w uzasadnieniu wskazań co do dalszego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji. W myśl art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Zgodzić się należy ze stanowiskiem zajętym w skardze kasacyjnej jedynie co do tego, że w zaskarżonym wyroku brak jest wskazań co do dalszego postępowania. Jednakże w świetle utrwalonego orzecznictwa, które podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, Sądowi pierwszej instancji można skutecznie zarzucać naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. tylko wówczas, gdy to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Taka zaś sytuacja nie miała miejsca w okolicznościach sprawy. Jak to bowiem trafnie ustalił Sąd pierwszej instancji, a czego nawet nie kwestionuje skarga kasacyjna, w sprawie brak było podstaw prawnych do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej, a to z uwagi na nielegalność czynności kontrolnych organu, dokonanych z oczywistym naruszeniem art. 71 u.t.d. i art. 75 k.p.a. Trafny był zatem wyrok Sądu pierwszej instancji uchylający zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Powodem braku podania organowi wskazań co do dalszego postępowania w sprawie jest, jak można sądzić, ich oczywistość, prowadząca do umorzenia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, skoro poza dokumentami uzyskanymi w sposób nielegalny, a które nie mogą stanowić dowodu w sprawie, organ nie przedłożył innych materiałów, które mogą być dowodem w sprawie o nałożenie wspomnianej kary pieniężnej. Zresztą, w skardze kasacyjnej organ nawet nie twierdzi, aby dysponował takimi dowodami. W tym stanie sprawy, stosownie do art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.