III SA/Lu 478/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Joanna Stadnik, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 12 lutego 2009 r. sprawy ze skargi Z. N. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny Nr [...] Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] sierpnia 2008 r. Decyzją – rozkazem personalnym z dnia [...] września 2008 r., po rozpatrzeniu odwołania Z. N. od Rozkazu Personalnego Nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w Z. z dnia [...] sierpnia 2008 r. o odmowie zaliczenia okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat i ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego, L. Komendant Wojewódzki Policji uchylił decyzję organu I instancji i odmówił ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że st. sierż. Z. N. raportem z dnia 13 listopada 2006 r. zwrócił się do Komendanta Miejskiego Policji w Z. z prośbą o zaliczenie do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców: F. i H. N., od dnia 17 marca 1991 r. do dnia 2 lipca 1996 r. Komendant Miejski Policji w Z. rozkazem personalnym z dnia [...] sierpnia 2008 r. odmówił skarżącemu zaliczenia okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od dnia 17 marca 1991 r. do dnia 2 lipca 1996 r. do wysługi lat i ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego. Uzasadniając odmowę, organ dokonał wykładni zapisu art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 roku o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz.U. nr 54 z 1990 roku, poz. 310) oraz uznał, że można zaliczyć policjantowi okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców do pracowniczego stażu pracy, gdyż zaliczenia okresu pracy można dokonać tylko wówczas, gdy policjant udowodni, że spełnił w danym przypadku ustawowe przesłanki formalno-prawne. Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji. Organ odwoławczy podzielił argumentację organu I instancji. Organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie, aby policjantowi zaliczyć okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia 17 marca 1991 r. do dnia 2 lipca 1996 r., tj. po 1 stycznia 1983 r., zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 roku, do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego, wymagane było udowodnienie przez wnioskodawcę, iż pracował w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Od dnia 1 stycznia 1991 roku, tj. od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. nr 7 z 1998 roku, poz. 25 z późniejszymi zmianami) przez domownika rozumie się osobę bliską rolnikowi, która spełnia łącznie następujące warunki: - ukończyła 16 lat, - pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, - stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana rolnikiem stosunkiem pracy. Art. 1 ust. 1 i 2 ww. ustawy stanowi, że ubezpieczenie społeczne rolników obejmuje również domowników i o ubezpieczenie może wystąpić rolnik lub domownik (art. 3 ust. 1 i 2 ustawy). Stosownie do art. 37 ust. 1 rolnik jest obowiązany zgłosić w KRUS osobę podlegającą ubezpieczeniu w jego gospodarstwie. Udowodnienie opłacania składek na ubezpieczenie społeczne przez domownika ma istotne znaczenie przy ubieganiu się o wliczenie do stażu pracowniczego okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2008 roku - sygn. akt II SA/Wa 1478/07). Skarżący nie posiadał takiego ubezpieczenia. Jak sam stwierdził, podlegał jedynie ubezpieczeniu społecznemu, jako członek rodziny, z tytułu zatrudnienia matki w pogotowiu ratunkowym w Z., a zatem nie był domownikiem w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Nie był zgłoszony do ubezpieczenia, nie opłacano za niego składek stosownie do art. 6 pkt 14 ustawy. W ocenie organów obu instancji przesądza to, że skarżący nie był domownikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, a więc nie mają do niego zastosowania przepisy o zaliczeniu czasu pracy w gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Miejskiego Policji w Z. z dnia [...] sierpnia 2008 r. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że organy wydające decyzję zamiast zastosować wykładnię gramatyczną powołanych przepisów oraz przepisu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników definiującego pojęcie domownika, zastosowały niedopuszczalną wykładnię rozszerzającą, wymagając od wnioskodawcy więcej niż wymaga ustawa. Skarżący złożył raport z prośbą o zaliczenie do wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia 17 marca 1991 r. do dnia 2 lipca 1996 r.. W tym okresie skarżący pobierał naukę (najpierw w szkole zasadniczej, a później w technikum) w Z. - miejscowości blisko położonej od miejsca zameldowania i zamieszkania, czyli wsi L.. W tym czasie skarżący mieszkał w domu rodzinnym (nigdy nie mieszkał w internacie), do szkoły codziennie dojeżdżał z domu. Jednocześnie przez cały ten okres skarżący nieprzerwanie, codziennie pracował w gospodarstwie rodziców. Ta kwestia została udowodniona wymaganymi oświadczeniami dwóch świadków mieszkającymi w sąsiedztwie gospodarstwa rodziców, tak jak tego wymaga w art. 3 ust. 3 ustawa z 20 lipca 1990 roku o zaliczeniu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. W odpowiedzi na skargę L. Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, a zatem zasługuje na uwzględnienie. Sąd w składzie niniejszym nie zgadza się z zaprezentowaną przez organ wykładnią pojęcia domownika w przepisach ubezpieczeniowych, nie podziela także podobnego poglądu wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2008 r. - sygn. akt II SA/Wa 1478/07. Na wstępie jednak należy wskazać, że orzecznictwo sądów administracyjnych potwierdza, iż organy nie powinny orzekać w odrębnej decyzji o zaliczeniu okresu pracy w gospodarstwie rolnym do wysługi lat (tak np. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2006 r. II SA/Wa 302/06, z dnia 20 września 2006 r. II SA/Wa 983/06, z dnia 26 stycznia 2007 r. II SA/Wa 2144/06). Akceptując ten pogląd należy stwierdzić, że organ odwoławczy słusznie wyeliminował z obrotu prawnego wadliwe rozstrzygnięcie organu I instancji. Niemniej jednak organy obu instancji błędnie interpretują przesłankę umożliwiającą wliczanie okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, jaką jest status domownika. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy - ilekroć przepisy prawa przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Doliczanie do stażu pracy w Policji poprzednich okresów zatrudnienia wynika z § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenie z dnia 6 grudnia 2001 r. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. nr 152 poz. 1732), zgodnie z którym do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się m. in. zakończone okresy zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie ulega więc wątpliwości, że okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin powinny zostać doliczone do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego. Powstaje więc pytanie, czy skarżący pracował w pełnym wymiarze czasu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Są to okoliczności faktyczne, które muszą zostać ustalone w postępowaniu administracyjnym. Przechodząc do sedna zarzutów – nie można zgodzić się z organami, że pojęcie "domownika" dotyczy jedynie osoby ubezpieczonej na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Teza taka nie znajduje potwierdzenia w przepisach prawa. Praca w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika (w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin – art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów ...) oznacza, że pracę tę musi wykonywać osoba odpowiadająca definicji zawartej w art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społeczne rolników (Dz. U. z 2008 r. nr 50 poz. 291). Definicja ta określa, że przez domownika należy rozumieć osobę bliską rolnikowi, która: a)ukończyła 16 lat, b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Definicja ta nie zawiera cechy bycia ubezpieczonym z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników. Zatem definicja domownika nie obejmuje okoliczności objęcia go z tytułu pracy w gospodarstwie ubezpieczeniem. Dlatego pozbawiona podstaw jest odmienna argumentacja w wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1478/07 (13 lutego 2008 r.) i powtórzone za nim argumenty organu II instancji. Dodać należy, że gdyby konstytutywną dla posiadania statusu domownika cechą było objęcie ubezpieczeniem społecznym rolników w tym okresie, dowodem dla pracodawcy byłoby wyłącznie zaświadczenie z KRUS, a nie zaświadczenie z urzędu gminy i zeznania świadków. Tymczasem, zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów (...) - na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Jeżeli organ ten nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie. W tym wypadku okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne. Organy błędnie interpretując pojęcie domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, nie wyjaśniły należycie stanu faktycznego sprawy i pochopnie odmówiły wliczenia do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresu wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Nie wyjaśniając należycie stanu faktycznego organy uchybiły art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 kpa. Rozpoznając ponownie sprawę organ ustali, czy skarżący pracował w gospodarstwie rolnym jako domownik i w jakim wymiarze czasu pracy, bowiem aby doliczyć ten okres pracy do stażu pracowniczego musi przewidywać to konkretny przepis prawa, a w przypadku Policji – przepis ten to § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenie z dnia 6 grudnia 2001 r. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów (..), zgodnie z którym do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się m. in. zakończone okresy zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy. Dlatego też, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.,) w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 kpa, Sąd orzekł jak w sentencji. f