I SA/Bd 15/09

WyrokWSA w Bydgoszczy2009-02-17

Skład orzekający: Halina Adamczewska-Wasilewicz, Teresa Liwacz, Ewa Kruppik – Świetlicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy faktury VAT wystawione przez podmioty, które faktycznie nie prowadziły działalności gospodarczej w zakresie obrotu złomem, mogą stanowić podstawę do zaliczenia wydatków na zakup złomu do kosztów uzyskania przychodów?
Ratio decidendi
Organy podatkowe zasadnie odmówiły zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków wynikających z faktur VAT wystawionych przez podmioty, które nie prowadziły faktycznie działalności w zakresie obrotu złomem i nie dysponowały zapleczem technicznym. Faktury te nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a jedynie służyły legalizacji wprowadzonego do obrotu złomu. Podatnik ma obowiązek udokumentować poniesienie wydatków w sposób niebudzący wątpliwości, a same faktury, jeśli nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji, nie mogą stanowić podstawy do zaliczenia ich do kosztów uzyskania przychodów.
Stan faktyczny
Skarżący, wspólnik spółki cywilnej "T.", zaliczył do kosztów uzyskania przychodów wydatki wynikające z faktur VAT wystawionych przez firmy "B." i "H." za zakup złomu. Organy podatkowe zakwestionowały te wydatki, stwierdzając, że firmy "B." i "H." nie prowadziły faktycznie działalności w zakresie obrotu złomem, a jedynie wystawiały "puste faktury". Skarżący twierdził, że działał w dobrej wierze, przekonany o rzetelności kontrahentów, i że padł ofiarą oszustwa. Sąd oddalił skargę, uznając stanowisko organów za zasadne.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie: Sędzia WSA Teresa Liwacz (spr.) Asesor WSA Ewa Kruppik – Świetlicka Protokolant Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 lutego 2009 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. oddala skargę I SA/Bd 15/09 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] Nr [...] określającą M. S. wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r. w kwocie [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący prowadził działalność gospodarczą jako wspólnik spółki cywilnej "T." T. G., M. S., z siedzibą w T. przy ul. B. Przedmiotem prowadzonej działalności był skup i sprzedaż surowców wtórnych, oprócz metali nieżelaznych. Działalność ta podlegała opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, wynikających z ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm.), a zdarzenia gospodarcze ewidencjonowano - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2000r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U. Nr 116, poz. 1222 ze zm.) - w podatkowej księdze przychodów i rozchodów. W zeznaniu podatkowym o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2003r. skarżący wykazał przychód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] zł oraz dochód w kwocie [...] zł, podstawę obliczenia podatku w kwocie [...] zł i zadeklarował podatek w wysokości [...] zł. Inspektor Kontroli Skarbowej Urzędu Kontroli Skarbowej w B., w wyniku przeprowadzonej kontroli w zakresie prawidłowości rozliczeń z budżetem państwa z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003r., stwierdził zawyżenie kosztów uzyskania przychodów o łączną kwotę [...] zł, poprzez zaliczenie w ich ciężar wydatków wynikających z faktur VAT wystawionych tytułem zakupu złomu na rzecz spółki cywilnej "T." przez: 1. Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "B." B. M., ul. P. , [...] - 3 faktury na łączną kwotę netto: [...] zł, 2. P.W. "H." H. Z., ul. I., [...] - 8 faktur na łączną kwotę netto: [...] zł. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B., mając na uwadze ustalenia dokonane w toku prowadzonego postępowania kontrolnego i podatkowego, przy uwzględnieniu danych wynikających z zeznania rocznego PIT-36, decyzją z dnia [...] określił skarżącemu wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r. w kwocie [...] zł. Od powyższej decyzji podatnik złożył odwołanie, w którym wniósł o jej uchylenie w całości. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, na treść art. 22 ust. 1 ustawy dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w 2003r., z którego wynika, że podatnik ma możliwość odliczenia dla celów podatkowych wszelkich wydatków pod warunkiem, iż: 1) wykaże ich związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, 2) zostały one poniesione w celu osiągnięcia przychodu, 3) wydatki te nie są wymienione w katalogu wyłączeń wskazanym w art. 23 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy. Jednocześnie Dyrektor podkreślił, że aby dany wydatek został uznany za koszt podatkowy, podatnik musi ten wydatek prawidłowo udokumentować. Wskazał na treść § 12 ust. 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2000r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów zgodnie z którym podstawą zapisów w księgach podatkowych są dowody księgowe, tj. faktury, rachunki i noty korygujące oraz inne dokumenty wymienione w tych przepisach, stwierdzające fakt dokonania operacji gospodarczej zgodnie z jej rzeczywistym przebiegiem i zawierające, co najmniej wiarygodne określenie wystawcy i wskazanie stron (nazwę i adresy) uczestniczących w operacji gospodarczej, której dowód dotyczy, dane zatem nie mogą być fikcyjne. Organ podniósł, że prawdziwość materialnoprawna faktury zachodzi, jeżeli odzwierciedla ona prawdziwe zdarzenie gospodarcze. Dyrektor wskazał, że dokonana analiza zgromadzonego materiału dowodowego doprowadziła do ustalenia, że w 2003r. zarówno Pan B. M., jak i Pan H. Z., na zlecenie Pana R. R. zarejestrowali działalność gospodarczą w zakresie obrotu złomem. W ramach prowadzonej działalności nie dokonywali zakupu, ani sprzedaży złomu, bowiem nie dysponowali żadnym zapleczem technicznym do prowadzenia działalności w tym przedmiocie. Ich rola polegała wyłącznie na wystawianiu i podpisywaniu faktur VAT, które przekazywał im Pan R. R. Za wystawianie i podpisywanie faktur osoby te otrzymywały od Pana R. od [...] zł do [...] zł miesięcznie, który zajmował się także prowadzeniem dokumentacji księgowej tych firm. W ramach prowadzonej działalności gospodarczej w/w osoby posiadały rachunki bankowe, na które wpływały płatności za wystawione faktury. Wiadomość, że pieniądze są na koncie otrzymywali od Pana R., któremu przekazywali wypłacone z konta kwoty. Pieniądze przekazywali również kierowcom, którzy podjeżdżali z nimi do banku. Pan R. R. w 2001r. zarejestrował firmę "R.", której przedmiotem działalności miał być handel złomem. Działalność, którą świadek prowadził za namową Pana T. B., polegała wyłącznie na wystawianiu faktur sprzedaży złomu i dokonywaniu wypłat z konta firmy. W ramach prowadzonej działalności Pan R. R. faktycznie nie kupował, ani nie sprzedawał złomu. Z zeznań świadka wynika natomiast, że wypłacone z konta pieniądze przekazywał Panu T. B., który następnie jeździł do siedziby firmy "M." i przekazywał pieniądze Panu P. K., Panu M. W. lub Panu R. W. Za prowadzenie Firmy Pan R. R. otrzymywał pieniądze od Pana T. B. Firma działała do końca 2001r. (tj. do momentu, w którym konieczne byłoby przejście na pełną księgowość), a po zakończeniu jej prowadzenia Pan T. B. zaproponował Panu R. R. znalezienie innych osób chętnych do prowadzenia tego rodzaju działalności gospodarczej, co też uczynił i zaczął nadzorować osoby wciągnięte w ten proceder. Działalność wszystkich zarejestrowanych firm polegała wyłącznie na wystawianiu faktur VAT na podstawie danych, które Pan R. R. otrzymywał od Pana P. K. lub braci Ł. W ten też sposób Pan R. R. sprawował nadzór nad firmami "B." i "H.". Organ podkreślił, iż we wszystkich zeznaniach przejawia się firma "M." i osoba Pana P. K., do którego - według zeznań Pana R. R. - trafiały wypłacane z kont pieniądze, a który również dokonał zakupu złomu z firmy skarżącego na łączną kwotę [...] zł. W ocenie organu odwoławczego, w toku postępowania wykazano, iż kontrolowana spółka nie mogła nabyć towarów od wymienionych wyżej kontrahentów, gdyż ci ostatni nie byli nigdy legalnymi właścicielami złomu. Jak wskazał organ nie oznacza to jednak, iż spółka w ogóle nie nabywała towarów, które odsprzedawała. Towar ten pochodzić mógł z nieudokumentowanych bądź nielegalnych źródeł, nie został natomiast nabyty na podstawie faktur, wystawionych przez Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "B." B. M. oraz P.W. "H." H. Z., skoro firmy te nigdy nie handlowały złomem, bowiem nie posiadały nawet zaplecza technicznego. Ponadto organ wyjaśnił, że wbrew zarzutom zawartym w odwołaniu organ I instancji nie pominął dowodu z zeznań świadka Pana P. K., albowiem wskazano, że świadek potwierdził dokonywanie transakcji zakupu i sprzedaży ze spółką "T". P. K. zeznał również, iż w 2003r. kupował towar od firm "H." i "B.". Jednocześnie wskazał, iż towar był dostarczany transportem wskazanych firm, za czym szła faktura i płatność przelewem. Organ podkreślił, że w prowadzonym jednocześnie postępowaniu podatkowym wobec P. K. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług okres od grudnia 2002r. do listopada 2003r. organ kontrolny także zakwestionował transakcje zawarte pomiędzy firmą "M." P. K. a firmami "H." i "B.". W ocenie Dyrektora dowód z przesłuchania Pana P. K. - uczestniczącego w procederze, czy tym bardziej skarżącego i jego wspólnika - Pana T. G., ze względu na ich subiektywizm, a w szczególności na oczywisty interes tych osób w korzystnym dla nich obrocie sprawy, nie stanowi przeciwdowodu wobec stwierdzonego - również w innych postępowaniach - faktu, iż zarówno Pan B. M., jak i Pan H. Z., w rzeczywistości nie prowadzili działalności w zakresie obrotu złomem - pomimo jej zarejestrowania, a jedynie wystawiali tzw. "puste faktury", dokumentujące procesy gospodarcze, które nie miały w rzeczywistości miejsca. W skardze skierowanej do Sądu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając jej naruszenie przepisów art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, oraz art. 120, 121 oraz 122 ustawy Ordynacja podatkowa. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że nabył i sprzedał złom w przekonaniu, że pochodzi od prawidłowo zarejestrowanych i funkcjonujących na rynku firm. Strona nie zgadza się ze stanowiskiem organów podatkowych, że faktury źle udokumentowane lub nierzetelne nie mogą być ewidencjonowane. Skarżący podniósł, że gdy dokonywał transakcji, był przekonany o rzetelności wystawionych faktur, w przeciwnym razie nie dokonałby zapłaty na konta firm P.W. "B." B. M. oraz P.W. "H." H. Z. Strona twierdzi, iż kwestionowane faktury odzwierciedlają rzeczywiste zdarzenia gospodarcze, gdyż działała w przekonaniu, że dokonuje transakcji z należycie umocowanym przedstawicielem w/w firm i nic nie wskazywało, że jest inaczej. Skarżący wskazał, że w niniejszym stanie faktycznym miał miejsce realny, faktycznie poniesiony wydatek wskazując na dokonanie transakcji z firmą "B." oraz P.W. "H.", w imieniu których działał Pan R. R., podając się za przedstawiciela handlowego. Podatnik podkreślił, że iż działał w przeświadczeniu, że Pan R. R. jest umocowany do zawierania transakcji handlowych w imieniu firm "B." i "H.", bowiem posiadał wszystkie oryginały dokumentów tych firm oraz okazał dokumenty rejestracji tych firm. Ponadto strona podkreśliła, że najpierw dostarczano złom - zawsze zgodnie z asortymentem i wagą - a następnie spółka "T." dokonywała przelewu pieniędzy. Skarżący podkreśla, iż zawsze należycie sprawdzał kontrahentów, a jednak padł ofiarą oszustw Pana R., tak jak inni jego kontrahenci. Skarżący podnosi również, że organ w zaskarżonej decyzji pominął zeznania P. K. i M. Ł., które potwierdzają istnienie zakwestionowanych transakcji, a ponadto są spójne z zeznaniami skarżącego i jego wspólnika T. G. W ocenie podatnika zaskarżona decyzja została oparta wyłącznie o zeznania Pana R. R., osoby działającej jako firmant, która namówiła do działalności przestępczej inne osoby. Podatnik podniósł, iż nie może ponosić odpowiedzialności za nieuczciwe działanie innych osób, gdyż ze swojej strony skarżący dopełnił wszystkich obowiązków, aby transakcja była zgodna z prawem, a o nielegalnym procederze dowiedział się dopiero w toczącym się postępowaniu. Skarżący podnosi również, iż posiada informacje, że Pan R. R. w toku toczącego się postępowania podatkowego przebywał w Szpitalu Psychiatrycznym, co potwierdza niewiary godność jego zeznań. Ponadto w ocenie skarżącego zaskarżona decyzja narusza zasadę prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 122 Ordynacji podatkowej. Strona podnosi, iż przedmiotowy przepis nakłada na organy podatkowe obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy w sposób pozwalający na ustalenie stanu faktycznego - możliwie wiernie oddającego rzeczywisty stan faktyczny. W jego ocenie zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazuje na naruszenie przez organy podatkowe ogólnych zasad postępowania, tj. zasady prawdy obiektywnej, zasady praworządności, zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do organów podatkowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uznać za nieuzasadnioną. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga nie została uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, o jakim mowa w art. 145 cyt. ustawy, oceniona według kryterium zgodności z prawem, jak wymaga tego przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.). Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy organy podatkowe zasadnie odmówiły skarżącemu prawa do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów 3 faktur wystawionych przez Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "B." B. M. oraz 8 faktur wystawionych przez Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "H." H. Z. tytułem zakupu złomu. Odnosząc się zatem do spornych w sprawie okoliczności w pierwszej kolejności należy ustosunkować się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia prawa procesowego, albowiem, punktem wyjścia dla oceny trafności przeprowadzonej przez organy podatkowego wykładni przepisów prawa materialnego może być wyłącznie prawidłowo ustalony stan faktyczny. Przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. – zwana dalej Op.) ciężarem prowadzenia postępowania i wykazania określonych faktów, co do zasady obarczają organy podatkowe. W ocenie skarżącego organy w przedmiotowym postępowaniu naruszyły zasady postępowania podatkowego wyrażone w art. 120, 121, 122 Op. Zgodnie z art. 120 i 121 Op. organy działają na podstawie przepisów prawa, prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych poprzez udzielanie niezbędnych informacji i wyjaśnień. Zgodnie natomiast z art. 122 Op. w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, dalsze przepisy Ordynacji podatkowej stanowią o obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 Op.), przy czym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 Op.). Z kolei zgodnie z przepisem art. 191 Op. organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przyjęta w powyższym przepisie zasada swobodnej oceny dowodów zakłada, że organ podatkowy nie jest krępowany przy ocenie dowodów kryteriami formalnymi, ma swobodnie oceniać wiarygodność i moc dowodową poszczególnych dowodów, na których oparł swoją decyzję. By w ramach owej swobody nie zostały przekroczone granice dowolności, organ podatkowy przy ocenie zebranych w sprawie dowodów winien m.in. kierować się prawidłami logiki; zgodnością oceny z prawami nauki i doświadczenia życiowego; traktowania zebranych dowodów jako zjawisk obiektywnych; oceniania dowodów wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy; wszechstronności oceny. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 29 czerwca 2000r. sygn. akt I SA/Po 1342/99). Rozważając według przywołanych norm i zasad podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów dotyczących zasad gromadzenia materiału dowodowego oraz reguł prowadzonego postępowania dowodowego Sąd nie stwierdził, by organy podatkowe popełniły zarzucane im błędy. Organy podatkowe w zakresie niezbędnym dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, zebrały materiał dowodowy, który następnie bez przekroczenia ustawowych granic poddały szczególnie drobiazgowej oraz wnikliwej analizie i ocenie wyciągając logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione wnioski. Nawiązując do zarzutów skargi należy podkreślić, iż realizacja zasad postępowania podatkowego obligowała organy podatkowe do rzetelnego ustalenia stanu faktycznego, nie ograniczając ich możliwości dowodowych. Z akt sprawy wynika, że skarżący w 2003r. jako wspólnik spółki cywilnej "T." T. G., M S. prowadził działalność gospodarczą w zakresie skupu i sprzedaży odpadów i złomu. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono zawyżenie kosztów uzyskania przychodów poprzez zaliczenie w ich ciężar wydatków wynikających z faktur VAT wystawionych na rzecz spółki cywilnej "T." przez: Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "B." B. M., ul. P., [...] oraz Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "H." H. Z., ul. I. P. Na podstawie materiału zgromadzonych w postępowaniu karnym prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w B. oraz w postępowaniu podatkowym dotyczącym B. M. oraz H. Z. w zakresie podatku od towarów i usług, stwierdzono, że B. M. oraz H. Z. faktycznie nigdy złomu nie kupowali oraz nie sprzedawali, jedynie swoimi nazwiskami firmowali działalność w zakresie handlu złomem. Działalność ich polegała na obrocie fakturami, bez dokonywania obrotu towarem. W rezultacie działalność B. M. oraz H. Z., będących kontrahentami skarżącego, była – zdaniem organów podatkowych - fikcyjna zarówno w zakresie dokonywania zakupów, jak i sprzedaży. Zdaniem Sądu organy zasadnie stwierdziły, że spółka "T." nie mogła nabyć złomu od firm "B." B. M. i "H." H. Z. gdyż firmy te w rzeczywistości w ramach prowadzonej zarejestrowanej działalności nie dokonywały zakupów oraz sprzedaży złomu i nie dysponowały żadnym zapleczem technicznym do prowadzenia działalności w tym przedmiocie. Co oświadczyli w swoich zeznaniach B. M. i H. Z. Ich rola polegała wyłącznie na wystawianiu i podpisywaniu faktur VAT na podstawie danych otrzymanych od P. K. lub braci Ł. Rejestrując działalność gospodarczą w zakresie obrotu złomem B. M. i H. Z. działali na zlecenie R. R. Za wystawienie i podpisywanie faktur osoby te otrzymywały od [...] zł do [...] zł miesięcznie. W ramach zarejestrowanej działalności gospodarczej osoby te posiadały rachunki bankowe, na które wpływały płatności za wystawione faktury. Pieniądze wypłacane z konta przekazywali R. R. bądź kierowcom, którzy podwozili ich do banku. Powyższe ustalenia znalazły odzwierciedlenie w decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowego w B. z dnia [...] dotyczącej B. M. w zakresie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do lipca 2003r. oraz decyzji tego organu z dnia [...] dotyczącej H. Z. w zakresie podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do listopada 2003r. Powyższy mechanizm nielegalnego obrotu złomem potwierdzają również zeznania R. R. z których wynika, że w 2001r. zarejestrował firmę "R.", której przedmiotem działalności miał być handel złomem. Powyższa działalność polegała wyłącznie na wystawianiu faktur sprzedaży złomu i dokonywaniu wypłat z konta firmy. Za prowadzenie firmy R. R. otrzymywał pieniądze od T. B. Firma działała do końca 2001r., a po zakończeniu jej prowadzenia T. B. zaproponował R. R. znalezienie innych osób chętnych do prowadzenia tego rodzaju działalności gospodarczej, co też uczynił i zaczął nadzorować osoby wciągnięte w ten proceder. W 2003r. na zlecenie R. R. B. M. i H. Z. zarejestrowali działalność gospodarczą w zakresie obrotu złomem. W ramach prowadzonej działalności nie dokonywali zakupu, ani sprzedaży złomu, bowiem nie dysponowali żadnym zapleczem technicznym do prowadzenia działalności w tym przedmiocie. Ich rola polegała wyłącznie na wystawianiu i podpisywaniu faktur VAT, które przekazywał im R. R. Za wystawianie i podpisywanie faktur osoby te otrzymywały od R. R. od [...] zł do [...] zł miesięcznie, który zajmował się także prowadzeniem dokumentacji księgowej tych firm. W ramach prowadzonej działalności gospodarczej ww. osoby posiadały rachunki bankowe, na które wpływały płatności za wystawione faktury. W ten też sposób R. R. sprawował nadzór nad firmami "B." i "H.".Z zeznań świadka wynika natomiast, że wypłacone z konta pieniądze przekazywał T. B., który następnie jeździł do siedziby firmy "M." i przekazywał pieniądze P. K., M. W. lub R. W. Zasadnie zatem organy przyjęły, że złom będący w posiadaniu a następnie sprzedany przez spółkę "T." nie został nabyty na podstawie faktur wystawionych przez PW. "B.’ oraz PW. "H.", a tym samym faktury te nie odzwierciedlały rzeczywistego przebiegu transakcji w związku z tym jako wydatki "nie poniesione" nie są w rozumieniu przepisu art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj. Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym z 2003r. - zwana dalej updof. - kosztami uzyskania przychodów. Brak jest okoliczności wskazujących na niezasadność wniosków organów, co do nabyć towarów od wymienionych powyżej kontrahentów na podstawie wskazanych faktur. Zresztą sam skarżący nie kwestionuje istnienia nielegalnego procederu obrotu złomem z udziałem firmy "B." i "H.", jedynie podkreśla, że w momencie gdy dokonywał transakcji był przekonany o rzetelności wystawianych faktur. Za niewiarygodne należy uznać w ocenie Sądu wyjaśnienia skarżącego, iż przed rozpoczęciem współpracy handlowej z firmami "H." i "B." sprawdził kontrahentów najstaranniej jak pozwalały na to obowiązujące wówczas przepisy, w tym również domniemanego przedstawiciela ww. firm R. R. Skarżący podkreśla, że R. R. posiadał dokumenty rejestrowe tych firm. W tej kwestii Sąd podziela stanowisko organu, że posiadanie przez R. R. dokumentów rejestrowych firm "B." i "H." nie czyniło go automatycznie pełnomocnikiem tych firm. W celu weryfikacji skarżący mógł zażądać pisemnie udzielonego pełnomocnictwa, czego jak wynika z akt sprawy nie uczynił. Z nietrafny należy również uznać zarzut, iż organ w zaskarżonej decyzji jest niekonsekwentny, gdyż w jednym miejscu twierdzi, że to czy sprawdzał Pan swoich kontrahentów pod względem wymogów formalnych prowadzenia przez nich działalności gospodarczej nie ma w sprawie znaczenia w sytuacji, gdy transakcje zakupu złomu udokumentowane zakwestionowanymi fakturami, nie miały faktycznie miejsca i faktury te stwierdzają czynności które nie zostały dokonane. Natomiast w innym miejscu organ podatkowy twierdzi, że spółka nie mogła nabyć towarów od wymienionych wyżej kontrahentów, gdyż ci ostatni nie byli legalnymi właścicielami złomu. Nie oznacza to jednak, iż spółka w ogóle nie nabywała towarów, które odsprzedawała. Z tej części uzasadnienia jednoznacznie wynika, że organ nie kwestionował, iż spółka której skarżący jest współwłaścicielem w ogóle nie prowadziła działalności w zakresie obrotu złomem, stwierdził natomiast, że złom nie został nabyty na podstawie faktur wystawionych przez firmy "B." i "H.". Sąd w całości podziela stanowisko organu, że sporne faktury nie odzwierciedlały rzeczywistego obrotu gospodarczego albowiem podmioty wystawiające te faktury nigdy fizycznie nie prowadziły działalności w zakresie handlu złomem albowiem nie posiadały zarówno bazy technicznej jak również transportu do tego typu działalności co potwierdzają zeznania R. R. oraz właścicieli firm "B." i "H." tj. B. M. oraz H. Z. Przeprowadzone postępowanie dowiodło, że skarżący zaliczał do kosztów uzyskania przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej faktury, które nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych w postaci zakupu złomu wystawione przez PW. "B." B. M. oraz PW. "H." H. Z., bowiem za wystawionymi fakturami przez ww. podmioty nie był dostarczany żaden towar. Jednocześnie skarżący nie przedstawił żadnych wiarygodnych dowodów potwierdzających fakt nabycia towaru od ww. firmy wskazanego w zakwestionowanych, w toku postępowania, fakturach VAT. W rozpoznawanej sprawie obowiązkiem organów podatkowych było wyjaśnienie istotnych w sprawie okoliczności faktycznych w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy, te zaś sprowadzały się do ustalenia, czy przedstawione przez skarżącego faktury VAT stanowiły podstawę do zaliczenia ich do kosztów uzyskania przychodów zgodnie z art. 22 ust. 1 updof. W świetle przedstawionych faktów, działania organów podatkowych czynią zadość powołanym na wstępie przepisom art. 121, 122 i 187 Op., a wyprowadzone z nich wnioski mieszczą się w granicach zakreślonych przez art. 191 Op. Inna ocena tego samego materiału dowodowego dokonana przez stronę skarżącą nie może stanowić sama w sobie podstawy do stwierdzenia, iż ocena dokonana przez organy podatkowe jest niewłaściwa czy też dowolna. Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego, należy podnieść, że także i w tym przypadku Sąd nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia. Na wstępie tej części rozważań należy podkreślić, iż obrót towarem, udokumentowany fakturą, jest zdarzeniem gospodarczym o skutkach podatkowych. Takiej doniosłości nie można natomiast przypisać przedłożeniu samych dokumentów (faktur), które są wprawdzie poprawne pod względem formalnym, ale nie odzwierciedlają rzeczywistego przebiegu transakcji (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sygn. akt I SA/Wr 1562/07). W myśl art. 22 ust. 1 updof., w brzmieniu obowiązującym w 2003r., kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Zwrot "koszty poniesione" oznacza, że ustawodawca w kategorii kosztu podatkowego ujmuje tylko wydatki, które rzeczywiście zostały poniesione przez podatnika wobec wskazanego kontrahenta, a więc mające charakter ostateczny. Podatnik ma obowiązek wykazania, że poniósł określone wydatki, które traktuje w kategorii kosztu, a to z kolei oznacza, że spoczywa na nim obowiązek zgodnego z prawem udokumentowania w sposób nie budzący wątpliwości faktu ich poniesienia. Kwestionowane faktury nie dokumentują rzeczywistych transakcji. Służyły jedynie legalizacji wprowadzonego do obrotu złomu. Ponadto omawiany przepis nie uzależnia możliwości zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów wyłącznie od faktu ich poniesienia. Aby określony wydatek można było uznać za koszt uzyskania przychodów musi on być właściwie udokumentowany. Skoro sporne faktury nie dokumentowały nabycia złomu, przeto wydatki na jego zakup wystawione przez B. M. oraz H. Z. nie mogą stanowić podstawy do uznania ich za koszt uzyskania przychodów. Jak to zostało już bowiem podkreślone na wstępie ww. rozważań zdarzenia gospodarczego o skutkach podatkowych nie stanowi samo wystawienie faktury, lecz obrót handlowy tą fakturą udokumentowany. Takie zaś okoliczności w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły. Z tych względów Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska organów podatkowych, odmawiających stronie skarżącej prawa do zaliczenia kwot wynikających ze spornych faktur do kosztów uzyskania przychodów. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, iż to na podatniku ciąży obowiązek prawidłowego i rzetelnego prowadzenia dokumentacji i to podatnik powinien dołożyć należytej staranności, aby przeprowadzone przez niego operacje gospodarcze były ewidencjonowane zgodnie zasadami wynikającymi z odrębnych przepisów. Niedopełnienie tych wymogów powoduje wyłączenie powyższych wydatków z kosztów uzyskania przychodów prowadzonej działalności gospodarczej. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło